Қазақстан рәміздері

Қазақстан рәміздері 1992 жылы 4 маусымда қабылданды. Қазақстан елінің рәміздері – байрақ, елтаңба, әнұран.

Еліміздің басты айрықша белгісі – Мемлекеттік ту (байрақ). Ол зеңгір көк түсті. Тудың ортасында алтын күн аясында еркін қанат қаққан бүркіт – Қазақстан халқының қанаты осы қыран құстай самғай берсін деген белгісі, ал таяу ұлттық өрнек мәдениетіміздің даму жолының куәсі ретінде бейнеленген.

Көгілдір түс – адалдықтың, кіршіксіз тазалықтың белгісі. Мемлекеттік тудың авторы – суретші Шәкен Ниязбеков.

Мемлекеттік елтаңбаның негізі – шаңырақ. Шаңырақ – қазақ үшін киелі ұғым. Қара шаңырақ – ұлттық алтын бесік. Шаңырақты айнала күн сәулесіндей тарап, уықтар шаншылған. Оны қос пырақ қанатымен көмкеріп тұр. Жоғарғы жағында бес бұрышты жұлдыз.

Ол тәуелсіз мемлекетіміздің құшағы бес құрлыққа бірдей ашық екенін білдіреді. Елтаңбаны жасаған – Жандарбек Мәлібеков пен Шота Уәлиханов.

Әнұран – ерлік пен елдік, намыс пен қуаныш жайлы асқақ ән. Әнұранның әнін жазған:Ш.Қалдаяқов

Сөзін жазғандар: Ж.Нәжмединов, Н.Назарбаев

Мемлекеттік ту-государственный флаг

Алтын күн-золотое солнце

Ұлттық өрнектер-национальные узоры

Алтын бесік-золотая колыбель

Жұлдыз-звезда

Елтаңба-герб

Әнұран-гимн

1-жаттығу.Өлең мәтіндерінен үш авторлың айтпақ ортақ ойын түйіндеңдер.Өздік есімдіктерді тауып,қандай тұлғада түрленіп тұрғынын айтыңдар.

Білікті біліп айтар сөзін ұтар, Ол емес сөзіңді бедел тұтар. Білімсіз не айтса да,білмей айтар - Өз тілі өзінің кеп басын жұтар. (А.Йүгінеки) Келгенде өзді-өзіңі мықты-ақсыңдар, Қайтейін,өзге десе көнгішіңді. Сықылды сынық бұтақ төмендесең, Кім жұлмас оңайдағы жемісіңді?! (А.Байтырсұнов) Басқа жұрт балалары оқу қуған, Біліммен өз жұртының бетін жуған. Ішіп-жеп жүрсеегер хайуан малдай, Адамзат жер жүзіне не үшін туған?! (М.Жұмабаев) 2-жаттығу.Берілген өздік есімдіктерін қатыстырып сөйлем құрап жазыңдар. Өз, өз-өзіне, өзіміздің, өзінің, өзі, өзім.

3-жаттығу.Мына сөздерді септелу және жіктелу үлгісі бойынша жазыңдар. өзі, өзің, өзім, өзіңіз.

4-жаттығу.Төмендегі мақал-мәтелдерден өздік есімдіктерді тауып жазыңдар.

1.Өзге елде - ұлтан болғанша , Өз елінде - сұлтан бол.

2.Жаңбыр бір жауса, Терек екі жауады.

3.Талап қылмай мұратқа жетпес

4.Қайта жауған қар жаман, Қайта шапқан жау жаман.

5.Өзге тілдің бәрін біл, Өз тіліңді құрметте.

6.Әр тілдің өз ырғағы бар.

5-жаттығу. Мәтінді көщіріп жазыңдар. Өздік есімдіктердің астын сызыңдар

Көктемнің келгенін қалай білуге болады?

Көктемге қарай ауа-райы біртіңдеп,жыли бастайды.Қар түскен күннің өзіңде де,ол бірден ериді,ал күн болса,күннен күнге жарқырайды.Қысқа қарай жылы жаққа ұшып кеткен құстар,қайта оралып,жұмыртқа салу үшін ұяларын дайындайды. Қыс бойы ұйқыға кеткен аңдар,өздерінің індерінен жаңа туылған балаларымен бірге шығады.Ағаштарда бүршіктерден кішкентай жапырақтар шығып,гүлдер мен шөп өсе бастайды.Ослылайша жан-жақтың бәрі қайтадан жасыл түске бөленеді

6-жаттығу.Төмендегі сөйлемдерден өздік есімдіктері бар сөйлемді көшіріп жазыңдар.

1.Кеше Айжан өзіне әдемі көйлек сатып алды.2.Қайрат Мадияр екеуі «мен өз елімді қорғаймын» атты концертке қатысып мақтау қағаздар алды.3. Жауын құрттар өздері қазатын жер асты жолдарда өмір сүреді.4. Ернар өз қолымен қарындасына тамақ жасап берді.5.Майгүл анасына қатты ренжіп қалды.6.Бүгіннен бастап ққушылар жаздық демалысқа шықты.

7-жаттығу.Берілген өздік есімдіктерін қосып мәтін құраңдар және мәтінге ат қойындар . Өз,өзім, өзің,өзіміз,өзі.

Тест. 1.Өздік есімдігі дегеніміз не? А. белгілі бір жақ түрінде қолданылады Ә.әр түрлі тұлғадағы «өз» деген бір ғана сөзді білдіреді. Б.болымсыздық мағынаны білдіреді. В.нұсқау және көрсету мағыналарын білдіреді. 2.Мына сөздердің ішінен өздік есімдігін табыңыз? А.түгел, бүкіл Ә.әр, бірақ Б.өзі, өздері В.ешкім.ештеңе 3.Дұрыс жазылған өздік есімдігін көрсет? А.өзүм отырмын Ә.өзұң отырмын Б.узим отырмын В.өзім отырмын 4 .Өздік есімдігі бар сөйлемді көрсет? А.бұл кітап өте қызық Ә.кеше біреу телефон соқты Б.біз өз тобымызбен таныстық В.барлығы бақытты болсын

5.Мына сөйлемнің ішінен өздік есімдігін табыңыз? Айнұр ертең өзі жалғыз ауыға кетеді. А.ертең Ә.ауылға Б.өзі В.жалғыз

Сабақтың тақырыбы: Белгісіздік, болымсыздық есімдіктері.

Қазақ елінің төл белгісінің бірі - ұлттық валюта

Сабақтың түрі: теориялық, жаңа сабақты меңгеру.

Сабақты өткізу әдісі: Сұрақ-жауап, интерактивті тақтамен жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:

- Тіл білімінің салаларын меңгерту;

- Белгісіздік және болымсыздық есімдіктердің жасалу жолдарын меңгерту;

-Студенттерге ана тілінің қадір-қасиетін ұғындыру;

-Тілге құрметін, сүйіспеншілігін арттыру;

-Тіл арқылы халықтар достығын насихаттау, сөздікпен жұмыс жасау;

Дамытушылық:

-Студенттерге курстың міндеттерін түсіндіру;

-Тұрмыстық, қоғамдық саяси, оқу-мамандық, ғылыми мәселелерде ана тілінде сөйлеу білуге қажет екендігін түсіндіру;

-Орыс тілі мен қазақ тілінің негізі айырмашылықтарын;

Тәрбиелік:

- Студенттерді әдептілікке тәрбиелеу

• Мемлекеттік тілге деген құрметін нығайту;

• Білімгерлердің өз мамандықтарын сүюге тәрбиелеу;

• Ана тілінің қадір- қасиетін түсініп, оны құрметтей білуге, тапқырлық, іздемпаздық қасиеттерге жетелеу, шығармашылыққа баулу.

Сабақ уақыты: 90 минут

Сабақтың құрылымы:

1. Ұйымдастыру кезеңі 5 мин.

2. Үй тапсырмасын сұрау 20 мин.

3. Жаңа тақырыпты түсіндіру 40 мин.

4. Жаңа тақырыпты бекіту 15 мин.

5. Сабақты қорытындылау 5 мин.

6. Үй тапсырмасын беру 5 мин.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен амандасу. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру. Оқушылардың сыртқы келбеттеріне көңіл аудару. Сабаққа қажетті құрал-жабдықтарының бары-жоғын тексеру. Оқушыларды сабақтың тақырыбы және жоспарымен таныстыру.

Теориялық білімнің қажеттілігі:

Оқытушы бақылау сұрақтарын қою арқылы оқушылардың біліміне тексеру жүргізу.

Жаңа сабақты түсіндіру:

Оқытушы оқушыларға берілген жаңа тақырыпты түсіндіреді.(тақырыпқа байланысты негізгі сұрақтар).

Сабақтың қорытындысы:

Оқытушы сабақты толығымен жүйелейді, әрбір оқушының жұмысын бағалай отырып, олардың жетістігі мен кемшіліктерін ескереді. Олардың сабақты меңгергенін сұрақ-жауап арқылы анықтайды.

Оқытушы төмендегідей критерийлер бойынша оқушылардың жасалған жұмыстарына баға қояды:

• Өткен тақырып бойынша бағалау;

• Жақсы жауаптарды ескеру;

• Жаңа тақырып бойынша білімдерін бекіту және қорытындылау;

• Тақырып бойынша жаттығулардың орындалуын тексеру;

• Қорытынды баға қою

Үйге тапсырма беру:

Қазақ елінің төл белгісінің бірі - ұлттық валюта мәтіні бойынша түсініктерін айту. Грамматикалық тақырыпты оқып келу.Белгісіздік және болымсыздық есімдіктеріне сөйлемдер құрастыру.

Белгіздік есімдіктері