1.Дыбыс үндестігінің екі түрі бар. Ілгерінді және кейінді ықпал.

Түбір мен қосымшаның немесе сөздердің аралығындағы көршілес дыбыстардың алдыңғысының кейінгі дыбысқа әсер етіп, өзіне ұқсатуын ілгерінді ықпал дейміз.

а)Сөздің соңғы дыбысы дауысты, я үнді, я ұяң дауыссыз дыбыстардың бірі болса, дауыссыздан басталатын қосымшаның бірінші дыбысы не үнді, не ұяң болады.

Мысалы: бала-лар (бала-дар не бала-тар емес), күздік(күз-тік емес).

ә )Сөздің соңғы дыбысы қатаң болса, не сөз б,в,г,д, дыбыстарының біріне аяқталса, оған қатаң дыбыстан басталатын қосымша жалғанады.

Мысалы: от-пен, космосқа, Ленинград-қа.

б)Біріккен сөздердің, сөз тіркесінің алғашқы сыңары қатаң болып, соңы сыңары ұяңнан басталса да ол қатаңға айналады, бірақ жазғанда түбірі сақталады.

Мысалы: айтылуы: жазылуы:

Қоныспек Қонысбек

Тыныспек Тынысбек

Тас пер тас бер

Сөз ішінде немесе сөздер аралығында кейінгі дыбыстың өзінен бұрынғы дыбысқа әсер етіп өзгертуін кейінді ықпал дейміз.

а) Сөздің соңғы дыбысы қатаң п,қ,к болып, жалғанатын қосымша дауыстыдан басталса, олар ұяң сыңарларына (п-б, к-г, қ-ғ болып) айналады, кейде п дыбысы у-ға айналады.

Мысалы: күрек-күрегі, доп-добы, тарақ-тарағы.

Кейінді ықпалдың жазуда ескерілмейтін түрі де бар:

б) Сөздің соңғы дыбысы н болса, жалғанатын қосымшалар қ, ғ,г,б,п дыбыстарынан басталғанда,н өзгеріп ң не м болып айтылады, бірақ жазғанда түбірі сақталды.

Мысалы: айтылуы: жазылуы:

Жампейіс Жанпейіс

Ермағамбет Ермағанбет

Поэзия туралы.

Грекше Poiesis-шығармаларын, жасаймын, творчество деген сөзі.Поэзия -белгілі бір өлшем, жүйеге бағынып, тізбекке түскен, өлеңмен жазылған не айтылған сөз өнерінің түрі.Поэзия терминінің түпкі мағынасы әдепкіде жалпы сөз өнері, көркем әдебиет деген ұғымды білдірген.Поэзия- өнердің көне түрі. Адам өмірінің қат-қабат қыры мен сыны, қуанышы мен қайғысы, арманы мен мұраты баршасы поэзияда барлық бояуымен, сан-қилы ою өнерімен көрініс табады.Қазақ халқының бай ауыз әдебиеті мұрасының дені -поэзиялық шығармалар.Көне қазақ поэзиясы өлең , толғау, ғашықтық жырлар, айтыс, батырлар жыры, қисса т.б. түрінде жеткен.Халықтық асыл қазына-фольклорлық шығармаларымен қатар, әрідегі аты шулы ақын жыраулар Қазтуған, Асан қайғы , Доспамбет, Шалкиіз, Біржан сал, Мұрат, Ақан сері , Сүйімбай мұрасы, ұазақ поэзиясының саф алтын үлгілерінен саналады.Ұлы ақын Абай поэзиясы қазақ жырының кемелге келгенінің айқын айғағы.Ол қазақ поэзиясында түбегейлі бет бұрыс жасап, өлең көкжиегін шексіз кеңейтті.Қазақтың жаңа дәуірдегі поэзиясының іргетасын қалаған С.Сейфуллин, І.Жансүгіров, С.Мұқанов; Қ.Аманжолов, т.б. көрнекті ақындар.

Жыр алыбы Ж.Жабаев, Н.Байғанин, И.Байзақов, О.Шипин, т.б. қазақ поэзиясының даңқын әлемге жайды.

өлшем-измерение

жүйе-система

әдепкі- начальный

дәуір-век

шексіз-бесконечный

өнер- искусство

іргетас- фундамент

1-жаттығу

Көп нүктенің орнына көрсетілген қосымшалардың )жалғаудың немесе жұрнақтың) фонетикалық (дыбыстық) түрлерінің тиістісін қойып, олардың түрліше жалғану себебін түсіндіріңдер.

А)–ның,(-нің,-дың,-дің,-тың,-тің) бала.... ойыншығы, колхоз... малы, есік.... тұтқасы, өзен... жағасы, күн.... ыстығы, қуаныш.... белгісі.

Ә)–ға, (-ге, -қа,-ке); тау.... шығу, белес...көтерілу, қағаз... жазу, кеме... міну, завод... бару, аэроклуб.. кетті.

Б)–нан,(-нен, -дан,-ден,-тан,-тен); бетеге... биік, жусан.. аласа, тас.. қатты, сүт.. таза, жүн... тоқылған, қырман.. қайтты, өзен.. өтті.

2 –жаттығу

Бір сөз (біріккен сөз) ішіндегі және сөздердің аралығындағы көршілес дыбыстардың айтылуда өзгеру себебін, қалай үндесіп тұрғанын түсіндіріңдер.

Әлдеқалай, әлдекім, әлдеқашан, әркім,әрқалай, өнеркәсіп, боз кеуде,әр күні, әл кету, ала көз болу(араздасу), айтып бар, ала кел, қара қоңыз алып бер, кісі, отыра қал, бұлтты күні, жазып бер.

3-жаттығу

Сөздерге қалаған қосымшаларыңды жалғап көшіріңдер.

Кір. Мектеп. Көңіл. Қала. Баспасөз. Қазық. Акт. Кенші. Бұлбұл. Пошта.

4-жаттығу

Төменде берілген сөздер мен сөз тіркестерін құрамына қарай талдап, бұлардың араларындағы дыбыс үндестігін табыңдар.

Бұрынғы. Аймангүл. Он бес. Орманбай. Тұзсыз. Көре алмадым. Көз сала жүр. Есенгелді. Амангелді. Досжан. Тас жол. Бос жүрмен.

5-жаттығу

Берілген сөздердің жазылуы мен айтылуын салыстырып, айтылудағы ерекшеліктерін байқаңдар.

Торы ала ат. Жаңа ауыл. Қара күрең. Ала кет. Көк ала. Үлкен ғалым. Жүз жылқы. Бас штаб. Сенбі. Сәрсенкүл. Қазанқап.

6-жаттығу

Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшасы бар сөздерді табыңыз.

Қаламмен, қаздар, Әсетпен, есікті, баланікі, құлыншақ, әсемпаз, еңбекқор, дәріхана.

7-жаттығу

Қазақ тілінің үндестік заңына бағынбайтын кірме сөздерден 10 сөз тауып жазыңыздар.

Үлгі: мейрамхана, мұғалім ....

Фонетика саласы бойынша тест сұрақтары.

1 «і»әрпі жазылмайтын сөзді белгілеңіз.

а) ...ле в)...ндет с)...лім д)...рең е)...ркіт

2.Қатаң мен ұяң дауыссыздар қатар тұрған сөзді табыңыз.

а) арнау в)әдепті с)Ырысжан д)талдау е)тоқтау

3.Тіл білімін зерттейтін ғылымды атаңыз.

а)философия в)жаратылыстану с)тарих д)археология е)филология

4.Үнді дауыссыздан басталып,үнді дауыссызға аяқталған сөзді табыңыз.

а) біз в)олар с)сіз д)мен е)сен

5.Фонетика саласына жататын термин сөзді табыңыз.

а)қысаң в)сөз тіркесі с)жұрнақ д)синоним е)бағыныңқы

6.Бірыңғай ұяң дауыссыз қатысқан сөзді көрсетіңіз.

а)жоба в)жылан с)даугер д)бейсенбі е)сыпайы

7.Ашық дауыстылар қатарын толықтырыңыз:а,ә,о,ө,е...

а) ы в)и с)ү д)ұ е)э

8.Жуан дауысты дыбысы бар негізі түбірді табыңыз.

а) кендір в)ауыздық с)ыдыс д)жеміс е)теңіз

9.Тек дауыссыз дыбыстардан тұратын қатарды табыңыз.

а) в,б,д,е. в)ц,ш,ң,б. с)й,ж,з,й. д)л,м,н,ң,ә, е)к,л,м,о,у.

10.Езулік дауыстылардан жасалған сөзді көрсетіңіз.

а)әсемпаз в)күндізгі с)үндемейтін д)орынбасар е)құлақ

11.Әрі жуан және әрі қысаң дауысты дыбысты анықтаңыз.

а) а в)ы с)о д)ө е)ү

12.Тіл білімінің терминін табыңыз.

а) әріп в)ғарыш с)дүние д)әлем е)ғасыр

13.Қысаң дауыстылы сөзді көрсетіңіз.

а)ірің в)орақ с)Сәкен д)сабақ е)еңбек

14.Жақтың ашылуына қарай бөлінетін дауысты дыбыстардың түрін белгілеңіз.

а) еріндік в)жіңішке с)қысаң д)езулік е)жуан

15.Көп нүктенің орнына тиісті әріпті қойыңыз.

....депті бала.

а) о в)е с)и д)ә е)а

Сабақтың тақырыбы: Отбасы. Сөзжасам

Сабақтың түрі: теориялық, жаңа сабақты меңгеру.

Сабақты өткізу әдісі: Сұрақ-жауап, интерактивті тақтамен жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:

- Сөзжасам мәселелерін меңгерту;

-Студенттерге ана тілінің қадір-қасиетін ұғындыру;

-Тілге құрметін, сүйіспеншілігін арттыру;

-Тіл арқылы халықтар достығын насихаттау, сөздікпен жұмыс жасау;

- Тіл білімінің салаларын меңгерту;

Дамытушылық:

-Студенттерге курстың міндеттерін түсіндіру;

-Тұрмыстық, қоғамдық саяси, оқу-мамандық, ғылыми мәселелерде ана тілінде сөйлеу білуге қажет екендігін түсіндіру;

-Орыс тілі мен қазақ тілінің негізі айырмашылықтарын;

-Сөздердің жасалу ерекшеліктері туралы мағлұмат беру;

Тәрбиелік:

- Студенттерді әдептілікке тәрбиелеу;

• Мемлекеттік тілге деген құрметін нығайту;

• Білімгерлердің өз мамандықтарын сүюге тәрбиелеу;

• Ана тілінің қадір- қасиетін түсініп, оны құрметтей білуге, тапқырлық, іздемпаздық қасиеттерге жетелеу, шығармашылыққа баулу.

Сабақ уақыты: 90 минут

Сабақтың құрылымы:

1. Ұйымдастыру кезеңі 5 мин.

2. Үй тапсырмасын сұрау 20 мин.

3. Жаңа тақырыпты түсіндіру 40 мин.

4. Жаңа тақырыпты бекіту 15 мин.

5. Сабақты қорытындылау 5 мин.

6. Үй тапсырмасын беру 5 мин.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен амандасу. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру. Оқушылардың сыртқы келбеттеріне көңіл аудару. Сабаққа қажетті құрал-жабдықтарының бары-жоғын тексеру.

Оқушыларды сабақтың тақырыбы және жоспарымен таныстыру.

Теориялық білімнің қажеттілігі:

Оқытушы бақылау сұрақтарын қою арқылы оқушылардың біліміне тексеру жүргізу.

Жаңа сабақты түсіндіру:

Оқытушы оқушыларға берілген жаңа тақырыпты түсіндіреді.(тақырыпқа байланысты негізгі сұрақтар).

Сабақтың қорытындысы:

Оқытушы сабақты толығымен жүйелейді, әрбір оқушының жұмысын бағалай отырып, олардың жетістігі мен кемшіліктерін ескереді. Олардың сабақты меңгергенін сұрақ-жауап арқылы анықтайды.

Оқытушы төмендегідей критерийлер бойынша оқушылардың жасалған жұмыстарына баға қояды:

• Өткен тақырып бойынша бағалау;

• Жақсы жауаптарды ескеру;

• Жаңа тақырып бойынша білімдерін бекіту және қорытындылау;

• Тақырып бойынша жаттығулардың орындалуын тексеру;

• Қорытынды баға қою

Үйге тапсырма беру:

Отбасы мәтіні бойынша түсініктерін айту. Грамматикалық тақырыпты оқып келу.Туынды сөздерден сөйлем құрастыру.

Отбасы. Сөзжасам

Морфология– сөздің құрлысын, тұлғасын зерттейді. Сөз таптарын қарастырады.

1. Сөзжасам – деп жаңа сөздердің пайда болуын айтамыз.

2. Сөз түрлі бөлшектерден құралады, ол бөлшектер сөз құрамы деп аталады. Сөз құрамы деген ұғымға қосымша деген бөлшек кіреді.

Қосымша (Аффикс)

1. Жұрнақ (Суффикс) – Түбірден кейін тұрып, жаңа сөз тудыратын қосымшаны жұрнақ дейміз.

Жұрнақтардың екі түрі бар:

1.Сөз тудырушы жұрнақ-өзі жалғанған сөзге жаңа лексикалық мағына тудыратын жұрнақ сөз тудырушы жұрнақ деп аталады

Мысалы: заман-дас, жер-лес, ерін-шек, біл-гіш, балық-шы.

2.Сөз түрлендіруші жұрнақ -өзі жалғанған сөзге (түбірге) сәл де болса жаңа мағына

үстейтін,бірақ негізгі лексикалық мағынасын өзгертпейтін жұрнақ сөз түрлендіруші

жұрнақ деп аталады.

Мысалы: үй-шік, кітап-ша, сұр-сұр-ша, кел-келер.

2.Жалғау (окончание)-сөздерді бір-бірімен байланыстырып,оларға грамматикалық мағына үстейтін қосымшаны жалғау дейміз.

а) Көптік жалғау – зат есімге жалғанып заттың көптігін білдіреді. Олар :

лар,-лер,-дар,-дер,- тар,-тер.

б). Тәуелдік жалғау- бір заттың екінші затқа немесе біреуге (адамға) тәуелді,меншікті екенін білдіреді.

Жақ	Дауыстыдан соң		Мысалы		Дауыссыздан соң		Мысалы
	Жуан	Жіңішке			Жуан	Жіңішке	Жуан	Жіңішке
І ІІ ІІІ	-м Мыз -ң -ыңыз -сы	-м Міз -ң Іңіз -сі	Атам Атамыз Атаң Атаңыз Атасы	әжем әжеміз әжең әжеңіз әжесі	-ым ымыз -ың -ыңыз -ы	-ім іміз -ің -іңіз -і	Қолым Қолымыз Қолың Қолыңыз қолы	көзім көзіміз көзің көзіңіз көзі

в).Жіктік жалғау ( Личное оконч.)

Сөзге жіктік жалғауының жалғанып түрленуі сөздің жіктелуі деп аталады

-бын (бін), -мын(мін), -пын(пін), -сың(сің),

-быз(біз), -мыз(міз), -пыз(піз), -сыз(сіз).

Мыс: Мен студент – пін (я студент).

г).Септік жалғау( падежн.формы)

Қазақ тілінде 7 септік бар

Септіктер	Сұрақтар	Мысалдар (примеры)
Атау септік	Кім? Не?	Бала, үй
Ілік септік	Кімнің? Ненің?	Баланың, үйдің
Барыс септік	Кімге? Неге?	Балаға, үйге
Табыс септік	Кімді? Нені?	Баланы, үйді
Жатыс септік	Кімде? Неде?	Балада, үйде
Шығыс септік	Кімнен? Неден?	Баладан, үйден
Көмектес септік	Кіммен? Немен?	Баламен, үймен

Отбасы

Отбасы - сыйластық , жарастық орнаған орта, кішкентай Отан.

« Отан – отбасынан басталады» дегендей отанды сүю- отбасынан басталатыны рас! Себебі, отбасы – бала тәрбиесінің ең алғашқы ұжымы.Адамның жеке басының қалыптасуы отбасынан басталады.Оның ер жетіп өсуі, бойындағы алғашқы

адамгершілік белгілер отбасында қалыптасады, сондықтан да туған үйдің жылуы – оның көкірегінде көп жылдар бойы сақталып, мәңгі есінде жүреді.

Отбасы – табиғат сыйлаған кереметтердің бірі. Жеке адамның бойындағы ар-ұятын , ақыл-ойын ,адамгершілігін , мәдениеттілігін тәрбиелеуде отбасы – алғашқы қадам.Отбасы – өте қажетті, басқадай еш нәрсемен өзгертуге болмайтын баспалдақ.

Отбасында адам бойындағы асыл қасиеттер жарқырай көрініп, қалыптасады. Отанға деген ыстық сезім – жақындарына, туған-туысқандарына деген сүйіспеншіліктен басталады. Сол себепті де біз отбасын Отанның кішкентай бір бөлшегі ретінде қарастырамыз.

«Өз үйім өлең төсегім» деген қазақ даналығында айтылғандай өз отбасың, өз үйің әрқашан жылу тартып, жанға жақын болады. Сол себепті де әр адам өз отбасын сыйлап, құрметтей білуі шарт.Себебі қазіргі кезде көп жастар шет елдерде оқып, сол елдерде қалып қояды.Бұдан Отанға деген ешқандай ізгі ниетті байқамаймыз, сондықтан да отбасын қалай қадірлейміз, дәл солай Отанды да қадірлеп, қолдан келгенше аялауымыз керек!Не болса да Отанның бір бөлшегі – отбасыңа ештеңе де жетпейді! Өйткені отбасы – табиғаттың әр адамға сыйлаған керемет бір сыйы! Соны мәңгі есте сақтап, ұмытпаған жөн!

Отбасы - бірлесіп күн көретін туыстық қатынаста тұратын адамдар тобы.Отбасының маңызды сипаты - оның қызметі, құрылымы және динамикасы болып табылады.

отбасы-семья

сыйластық -уважение

орта-общество

ұжым-коллектив

шарт-условие

даналық-мудрость

1- жаттығу.

Мына сөздерге –шы, -ші жұрнақтарын қосып жазыңыз.

Тәрбие, бақша, мұнай, жұмыс, колхоз, етік.

2- жаттығу.

Төмендегі сөздерге көптік жалғауын жалғап жазыңыздар.

Аң, тіс, ат, үй, оқушы, дәрігер, газ, аудан, өнеркәсіп.

3- жаттығу.

Төмендегі сөздерді тәуелдеңдер.

Мысалы: Менің ата-м. Біздің ата-мыз.

Сенің ата-ң. Сендердің аталар-ың.

(Сіздің ата-ңыз. Сіздердің аталарыңыз)

Оның ата-сы. Олардың аталар-ы

Іні, бас, дәптер, ана, қыз.

-

4- жаттығу.

Төмендегі сөздерді септеңіз.

Мысалы: Атау с бала

Ілік с бала-ның

Барыс с бала-ға

Табыс с бала-ны

Жатыс с бала-да

Шығыс с бала-дан

Көмектес с бала-мен

Дос, студент, қала, мұнай, аға.

5- жаттығу.

Сөздерді оқып, олардың құрамын жазбаша ажыратыңдар.

Үлгі: күзетшілік: күзет-түбір; оған –ші жұрнағы қосылғанда, кісі мағынасын білдіреді; -лік жұрнағы қосылғанда, қызмет түрін білдіреді.

Күзетшілік, адамшылық, сәнқой, аспаз, бақташы, білімпаз, беделді, ақылды, білгіш, сулық, ақтау, ынталы, жүгіргіш, балықшы, жазушы, күзем, белдік, сенімді.

6- жаттығу.

1.Синонимдік қатарды табыңызда

1.алыс-ұзақ-шалғай

2.сөз-аспан-сабыр

3.уақыт-мезгіл-дәуір

4.жаңа-жанар-жақсы

5.тәуелсіздік-егемендік-дербес

2.Антоним сөздерді жұптастырыңыздар

1.салқын алыс

2.жақын төмен

3.жаңа арық

4.семіз жылы

5.аласа ескі

3.Омоним бола алатын сөзді табыңыздар, мысал келтіріңздер

1.бет

2.салқын

3.ара

4.жүз

5.кітап

7- жаттығу.

Сөздердің қайсысы тура, қайсысы ауыспалы мағынаға жататынын ажыратыңыздар

1.өткір көз

2.өткір пышақ

3.қатты ағаш

4.қатты нан

5.суық сөз

6 суық күн

Сабақтың тақырыбы: Сөз тұлғасы. Махаббат-адам бойындағы асыл сезім.

Сабақтың түрі: теориялық, жаңа сабақты меңгеру.

Сабақты өткізу әдісі: Сұрақ-жауап, интерактивті тақтамен жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:

- Тіл білімінің салаларын меңгерту;

- Сөз тұлғасын және оның сөйлемдегі қызметін меңгерту;

- Лексика саласы негізінде алған білімдерін еске түсіріру;

-Студенттерге ана тілінің қадір-қасиетін ұғындыру;

-Тілге құрметін, сүйіспеншілігін арттыру;

-Тіл арқылы халықтар достығын насихаттау, сөздікпен жұмыс жасау;

Дамытушылық:

-Студенттерге курстың міндеттерін түсіндіру;

-Тұрмыстық, қоғамдық саяси, оқу-мамандық, ғылыми мәселелерде ана тілінде сөйлеу білуге қажет екендігін түсіндіру;

-Орыс тілі мен қазақ тілінің негізі айырмашылықтарын;

- Әліпби мен сөйлем құрастыру ерекшеліктері туралы мағлұмат беру;

Тәрбиелік:

- Студенттерді әдептілікке тәрбиелеу

• Мемлекеттік тілге деген құрметін нығайту;

• Білімгерлердің өз мамандықтарын сүюге тәрбиелеу;

• Ана тілінің қадір- қасиетін түсініп, оны құрметтей білуге, тапқырлық, іздемпаздық қасиеттерге жетелеу, шығармашылыққа баулу.

Сабақ уақыты: 90 минут

Сабақтың құрылымы:

1. Ұйымдастыру кезеңі 5 мин.

2. Үй тапсырмасын сұрау 20 мин.

3. Жаңа тақырыпты түсіндіру 40 мин.

4. Жаңа тақырыпты бекіту 15 мин.

5. Сабақты қорытындылау 5 мин.

6. Үй тапсырмасын беру 5 мин.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен амандасу. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру. Оқушылардың сыртқы келбеттеріне көңіл аудару. Сабаққа қажетті құрал-жабдықтарының бары-жоғын тексеру. Оқушыларды сабақтың тақырыбы және жоспарымен таныстыру.

Теориялық білімнің қажеттілігі:

Оқытушы бақылау сұрақтарын қою арқылы оқушылардың біліміне тексеру жүргізу.

Жаңа сабақты түсіндіру:

Оқытушы оқушыларға берілген жаңа тақырыпты түсіндіреді.(тақырыпқа байланысты негізгі сұрақтар).

Сабақтың қорытындысы:

Оқытушы сабақты толығымен жүйелейді, әрбір оқушының жұмысын бағалай отырып, олардың жетістігі мен кемшіліктерін ескереді. Олардың сабақты меңгергенін сұрақ-жауап арқылы анықтайды.

Оқытушы төмендегідей критерийлер бойынша оқушылардың жасалған жұмыстарына баға қояды:

• Өткен тақырып бойынша бағалау;

• Жақсы жауаптарды ескеру;

• Жаңа тақырып бойынша білімдерін бекіту және қорытындылау;

• Тақырып бойынша жаттығулардың орындалуын тексеру;

• Қорытынды баға қою

Үйге тапсырма беру:

Махаббат- адам бойындағы асыл қасиет мәтіні бойынша түсініктерін айту. Грамматикалық тақырыпты оқып келу.Бес жай сөйлем алып,оларды тұлғасына қарай талдау.

Сөз тұлғасы.

Сөз түрлі бөлшектерден тұрады. Сөз бөлшектерінің өзіне тән белгілі бір мағынасы және қызметі болады. Мысалы, жолдастыққа деген сөз мынадай төрт бөлшектен тұрады: жол-дас-тық-қа. Бірінші жолбөлшегі «салған із» немесе «сапар» деген мағынаны білдірсе, оған –дас қосымшасы қосылған жолдас сөзі «серік» деген мағынаны беріп тұр. Бұл сөзге –тық қосымшасы жалғанып, адамдар арасындағы қатынас мағынасын білдіретін сөз жасалған. Соңғы –қа бөлшегі бұл сөзге жаңа мағына үстеп тұрған жоқ, басқа сөзбен байланыстыру қызметін атқарып тұр.

Сөйтіп, сөздің тұлғасы деген ұғымға түбір және қосымша деп аталатын бөлшектер кіреді. Сөз жалғыз бір түбірден де (мысалы,үй, әке, бала т.б.), қосымшалы түбірден де (мысалы,маңдай-ша, өнер-паз, біл-ім т.б.), екі түбірден де (мысалы, некен-саяқ, жақсы-жаман, аққу, Марқакөл т.б.) құралады.

Махаббат-адам бойындағы асыл сезім.

Махаббат-адам бойындағы асыл сезім. Ол саған жеткенде өн бойыңды алапат бір күш билеп,тағатсыз күйге түсесің. Кенет бөгде бір жан сенің ең асыл жақыныңа айналады. Онымен жүздесу, оны жаныңда сезіну өміріңнің мәні, тірлігіңнің тірегі болып көрінеді.

Қазіргі кезде әрбір жастың талап-талғамы өсті. Өмірге, жалпы дүниеге көзқарасы өзгерді. Адам өзінде қалыптасқан дүниені өзіне жақын жаннан да іздейді. Егер ол жан-дәлірек айтқанда сіздің болашақ жарыңыз, талап талғам үдесінен шыға алмаса ше? Қол сілтеп, сырт айналып кете беру керек пе?

Жанұя өзінің өмірін сол өмір сүріп отырған әлеуметтік ортаға байланысты құрады. Қоғам өміріндегі оңды-солды жағдайлар, қиындықтар мен қайшылықтар отауға өз әсерін тигізбей қоймайды.Отау да қоғам өміріне ықпал жасайды. Себебі, жанұяда қоғамның жас мүшесі-нәресте дүниеге келеді. Ол қоғам талабына сай тәрбиеленеді, соның негізінде рухани дамуы қалыптасады.

Нәзік жанды,парасатты әйелдер ғұмыр бойы ерлерінің адал жары болумен қатар,оның күш қуатының қайнары болады.Әйел отбасының жылылығын сақтап,перзентін аялаған, махабаттына адал болған ер азаматын қадір тұтқан.

Көп нәрсе еркек пен әйелдің үндестікті сақталуына байланысты. Бұл үндестік де бұзылғанын көрсетеді.Отау өмірі-қоғам өмірінің айнасы. Олар бір- бірін тоқтаусыз қайталап жатады.

Жастардың көбісі өмір жоспарында некеге тұруды қарастырады.Қазіргі кезде неке жасарды.Осыдан он жыл бұрын ерлер 25-30 жаста, ал қыздар 22-26 жаста неке құрса, қазір орта есеппен жігіттер 20-28 жаста, ал қыздар 18-20 жаста тұрмыс құруда.

Ақша жұмсау үшін көп ақылдың керегі жоқ. Қолда бар ақшаны қажет нәрсеге жұмсай білу, бұл-ғылым. Ол әрбір адамнан ойлылықты, ұстамдылықты, білімділікті қажет етеді. Көбіміз бір айлық қаржымыздың жоспарын жасаймыз. Жоспарсыз ақша жұмсау дегеніміз, бұл-үлкен теңізге компассыз шыққан кеме сияқты.

асыл сезім-сокровенное чувство

тағатсыз-нетерпением

бөгде-чужой

жүздесу-встетится

сезіну-чувствовать

талап-талғам

парасатты-интелегентный