6.2 Индуктивті байланысқан катушкалардың полярлығы

Токтың және сонымен жасалатын магнит ағының оң бағыттары оң жүрісті винт ережесімен келісіп анықталады. Екі индуктивті байланысқан катушкалардағы және токтарының оң бағыттарын келісілген деп санайық, егер олармен жасалған өзіндік индукция мен өзара индукция магнит ағындарының оң бағыттары сәйкес келсе.

6.1 және б суретінде, жалпы магнит сымға орнатылған индуктивті байланысқан катушкалар көрсетілген; мұнда орамдарды орау бағыты бойынша және токтары үшін оң бағыттары таңдалған, бұл бағыттар кезінде әр катушкадағы өзара индукция мен өзіндік индукцияның магниттік ағындары сәйкес келеді.

Сондықтан, 6.1 а және б суретінде токтардың келісілген бағыттары көрсетілген.

Екі индуктивті байланысқан катушкалардағы және токтарының келісіліп бағытталуы кезінде, осы катушклардың шықпаларында қатысты және токтары бірдей бағытталған және аттас келмесе бірполярлық деп аталады.

6.1 а суретінде, екі катушканың орамдары бір бағытта оралған, аттас шықпалар болып нүктемен белгіленген шықпалар болады.

а)

Индуктивті байланысқан катушкалардағы токтардың келісілген бағыттары

б)

Орамдары қарама- қарсы бағытта оралған, индуктивті байланысқан катушкалардағы токтардың келісілген бағыттары.

6.1 Сурет

Егер, және токтарының бірдей бағыттары кезінде, индуктивті байланысқан катушкалардың аттас шықталарына қатысты әр катушканың индукциясы мен өзара индукциялар қосылады.

Аттас шықпалар туралы түсінікті енгізгендіктен, электрлік схемаларды сызған кезде индуктивті байланысқан катушкалардың орамдарының оралуын көрсетуге болады, ол схемада олардың аттас шықпаларын орналастырған жеткілікті. 6.2 суретінде, аттас шықпалары және токтарының таңдалған оң бағыттары көрсетілген, екі индуктивті байланысқан катушкалардың сызбалық бейнелеуі көрсетілген. 6.2 а суретінде және токтары келісіп бағытталған, ал 6.2 б суретінде қарама- қарсы.

Өзіндік индукция ЭҚК оң бағыты токтың оң бағытымен сәйкес таңдалады; сондықтан магниттік ағын мен өзіндік индукция мен байланысты. Дәл солай, өзара индукция ЭҚК оң бағыты тогымен 1 катушкада тудырылатын тогының оң бағытымен сәйкес келетіндей қабылданады.

а)

Аттас шықпалары мен таңдалған қалыптары белгіленген индуктивті байланысқан катушкалардың сызбалық бейнелеуі

б)

және токтары қарама-қарсы бағытталған, аттас шықпалары мен таңдалған қалыптары белгіленген индуктивті байланысқан катушкалардың сызбалық бейнелеуі

6.2 Сурет

Сәйкесінше, тоғымен 2 катушкада тудырылатын өзара индукция ЭҚК он бағыты тоғының оң бағытымен сәйкес келеді. Осындай шарттар мен және токтарының келісіліп бағытталуы кезінде, өзара индукция ЭҚК формуласында өзіндік индукцияның ЭҚК таңдалған қалыптары мен қорытынды формуласында сияқты «минус» таңбасы бар, сонымен қатар, магниттік ағынмен тудырылатын индукция ЭҚК оң бағыттары оң жүрісті винт ережесімен байланысты

(6.3)

1 катушкасы арқылы тоғы өтетін жағдайды қарастырайық және де (6.3) негізінде 2 катушкада өзара индукция ЭҚК пайда болады

Осы жағдайда, тоғы кіретін 2 катушканың шықпасындағы потенциал 2 катушканың екінші шықпасындағы потенциалдан жоғары болып қалады.

Осыған келесі қорытынды жасауға болады егер, екі индуктивті байланысқан катушкалардың аттас шықпаларының біреуіне жоғарлатылған токты жіберсе, онда екінші катушканың аттас шықпасында потенциал жоғарлайды.

Берілген қасиет бойынша индуктивті байланысқан катушкалардың аттас шықпаларын эксперименталды табуға болады.

Олардың біреуі тұрақты кернеудің керек көзінің тізбегіне қосылады. Ол басқасына тұрақты токтың вольтметрі қосылады (6.3 Сурет).