- •Электр техникасының теориялық негіздері. Сызықты электр тізбектері
- •1 Тұрақты тоқтың сызықты электр тізбектерін есептеу әдістері мен негізгі заңдары
- •1.1 Негізгі анықтамалары мен түсініктемелері
- •1.4 Сурет − Тоқ көзін эқк көзіне баламалы ауыстыру
- •1.2 Ом, Кирхгоф заңдары
- •1.11 Сурет
- •1.12 Сурет
- •1.15 Сурет
- •1.3.1 Элементтердің бірізді, параллель және аралас қосылуы
- •1.18 Сурет
- •1.19 Сурет
- •1.21 Сурет
- •1.22 Сурет
- •1.3 Сызықты электр схемаларын түрлендіру
- •1.25 Сурет
- •1.3.2 Элементтерді «үшбұрыштан» баламалы «жұлдызшаға» түрлендіру
- •1.26, Б Сурет
- •1.3.3 «Жұлдызшаны» «үшбұрышқа» түрлендіру
- •1.3.4 Эқк көздерін ауыстыру
- •1.27 Сурет
- •1.28 Сурет
- •1.4 Контурлық токтар әдісі
- •1.4.1 Контурлық токтар әдісін қолдану
- •1.4.2 Тізбектердің контурлық теңдеулерін қалыптастыру үшін топологиялық матрицаларды қолдану.
- •1.5 Екі түйін және түйіндік потенциалдар (кернеулер) әдістері. Потенциалдық диаграмма
- •1.5.1 Түйіндік потенциалдар (кернеулер) әдісі
- •1.5.3 Потенциалдық диаграмма
- •1.31, Б Сурет
- •1.6 Баламалы генератор әдісі (активті екіұштық, бос жүріс және қысқа тұйықталу)
- •1.32 Сурет
- •1.33 Сурет
- •1.34 Сурет
- •1.35 Сурет
- •1.7 Активті екіұштықтан жүктемеге максимал қуатты беру шарттары
- •1.8 Екісымды тасымалдау желілері бойынша энергияны беру
- •1.36 Сурет
- •1.37 Сурет
- •1.38 Сурет
- •1.9 Беттесу (суперпозиция) әдісі және принципі
- •1.39 Сурет
- •1.10 Компенсация принципі
- •1.40 Сурет
- •1.11 Электр тізбектеріндегі сызықты қатынастар
- •2 Бірфазалық синусоидалы тоқтың сызықты электр тізбектері
- •2.1 Синусоидалы электрлік шамалар
- •2.1 Сурет − Синусоидалы функция
- •2.2 Синусоидалы эқк өндіру
- •2.2 Сурет − эқк синхронды генераторының құрылыс принципі
- •2.3 Функцияның орташа және әсерлік мәндері
- •2.4 Сурет − Синусоидалы функцияның жартымерзімді орташа мәні
- •2.5 Сурет − Синусоидалы функцияның нақты мәні
- •2.4 Синусоидалы ток тізбегіндегі активті кедергі
- •2.6 Сурет − Кедергідегі синусоидалы ток
- •2.7 Сурет − Кедергіге келетін лездік қуат
- •2.5 Синусоидалы ток тізбегіндегі индуктивтілік
- •2.8 Сурет − Индуктивтіліктегі синусоидалы ток
- •2.9 Сурет −Индуктивтілікке келетін лездік қуат және магнит
- •2.6 Синусоидалы тоқ тізбегіндегі сиымдылық
- •2.11 Сурет − Сиымдылыққа келетін лездік қуат және электр
- •2.7 R, l, c элементтерінің бірізді қосылуы
- •2.12 Сурет − Кедергінің, индуктивтіліктің және сиымдылықтың
- •2.13 Сурет − Синусоидалы ток кезіндегі, индуктивтіліктегі,
- •2.8 R, l, c элементтерінің параллель қосылуы
- •2.9 Синусоидалы ток тізбегіндегі қуат
- •2.18 Сурет − Активті-индуктивті тізбекке келетін қуат
- •3 Комплекстік сандар мен векторлық диаграммаларды электрлік тізбектерді есептеуде қолдану
- •3.1 Синусоидалы функцияларды айналатын векторлардың проекциясы түрінде келтіру
- •3.1 Сурет − Комплекстік санды бейнелейтін вектор
- •3.2 Сурет − Айналу векторы
- •3.3 Сурет
- •3.4 Сурет
- •3.2 Комплекстік түрдегі Ом және Кирхгоф заңдары
- •3.2.1 , , Элементтерінің бірізді қосылуы
- •3.5 Сурет − , , бірізді тізбегі үшін векторлы диаграмма,
- •3.7 Сурет
- •3.8 Сурет
- •3.3 Тізбек бөлігінің кедергілері мен өткізгіштіктері арасындағы тәуелділік
- •3.4 Қуаттың комплекстік түрде жазылуы
- •3.9 Сурет
- •3.10 Сурет − Комплекстік жазықтықтағы қуаттар үшбұрышы
- •3.5 Активті қуаттың максимумын қорек көзінен қабылдағышқа беру шарттары
- •3.11 Сурет − Қорек көзінен қабылдағышқа энергияны беру
- •3.6 Қуаттар тепе-теңдігі
- •3.7 Потенциалдық (топографиялық) диаграмма
- •3.12 Сурет
- •4 Күрделі электрлік тізбектерді есептеу әдістері.
- •4.1 Контурлық токтар әдісі
- •4.2 Түйіндік кернеулер әдісі
- •4.2 Сурет − Түйіндік кернеулер әдісінің иллюстрациясы
- •5 Тізбек элементтері бірізді және параллель қосылған кездегі резонанс
- •5.1 Сурет
- •5.1 Кернеулер резонансы
- •5.2 Сурет
- •5.3 Сурет
- •5.4 Сурет
- •Токтар резонансы
- •5.5 Сурет
- •5.7 Сурет
- •6 Индуктивті байланысқан тізбектер
- •6.1 Негізгі анықтамалар мен түсініктемелер
- •5.6 Сурет
- •5.3 Фазалар ұғысу компенсациясы
- •6.2 Индуктивті байланысқан катушкалардың полярлығы
- •6.1 Сурет
- •6.2 Сурет
- •6.3 Сурет – Аттас шықпаларды эксперименталды анықтау
- •6.4 Сурет
- •6.3 Өзара индукциясы бар тізбекті комплекстік түрде есептеу
- •6.5 Сурет
- •6.6 Сурет
- •7 Үшфазалық тоқ тізбектері
- •7.1 Үшфазалық электр тібектері
- •7.2 Жұлдыз және ұшбұрыш қосылыс
- •7.4 Сурет – Үшфазалық генератордің жұлдыз қосылысы
- •А) жүктеменің жұлдызша қосылуы; б), в) жүктеменің үшбұрыштап қосылыуы
- •7.6 Сурет
- •7.7 Сурет – Жұлдыз қосылыс
- •7.3 Үшфазалық тізбектің симметриялы жұмыс режимі
- •7.8 Сурет – Үшфазалық тізбектің симметриялы жұмыс режимі
- •Бұл жағдайда ваттметр көрсеткіші мынаған тең
- •Реактивті қуаттың қосындысын алу үшін көрсеткіш -ке көбейтіледі.
- •7.4 Үшфазалық тізбектің симметриялы емес жұмыс режимі
- •7.5 Симметриялы емес үшфазалық тізбектің қуаты
- •Бұл мәннің нақтылы бөлігі активті қуатты сипаттайды
- •7.16 Сурет – Бейтарап өткізгіш бар кезде қуатты өлшеу
- •7.18 Сурет
- •7.7 Асинхронды және синхронды қозғалтқыштардың әрекет еті принципі
- •7.8 Симметриялы құрауыштың әдісі
- •7.21 Сурет
- •7.9 Көлденең симметриялы еместік
- •7.22 Сурет – Көлденең симметриялы еместік жағдайлары
- •7.10 Бойлық симметриялы еместік
- •7.11 Симметриялы құрауыштың сүзгілері
- •7.28 Сурет – Кері реттелікті тоқтардың сүзгісі
- •7.29 Сурет – Кері реттелікті кернеу сүзгісі
- •8 Мерзімді синусоидалы емес тоқ тізбектері
- •8.1 Фурье қатарының тригонометриялық формасы
- •8.1 Сурет – Уақыттың мерзімді синусоидалы емес функциясы
- •8.2 Симметрия жағдайы
- •8.3 Сурет – Ординаттар осіне қатысты симметриялы функция
- •8.4 Сурет – Координаттар басына қатысты симметриялы функция
- •8.5 Сурет – Абциссалар осіне қатысты симметриялы функция
- •8.3 Санамалау басын көшіру
- •8.4 Фурье қатарының кешенді формасы
- •Сондықтан, келесіні есепке алу арқылы
- •8.5 Фурье қатарын мерзімді синусоидалы емес үрдісті есептеуге қолдану
- •8.8 Сурет
- •8.6 Мерзімді синусоидалы емес функцияның әсерлік және орташа мәндері
- •8.7 Мерзімді синусоидалы емес тоқ тізбегіндегі қуат
- •8.8 Мерзімді синусоидалы емес функцияны сипаттайтын коэффициенттер
- •8.9 Үшфазалық электр тізбектеріндегі жоғарғы гармоникалар
- •Әдебиет
- •Мазмұны
Әдебиет
1 Бессонов Л. А. Теоретические основы электротехники. – М. : Высш. школа, 1986. – 487 с.
2 Евдокимов Ф. Е. Общая электротехника: учебник для электротехнических вузов. − М., 1996. − 356 с.
3 Зевеке Г .В. и др. Основы теории цепей. − М. : Энергия, 1989. − 552 с.
4 Лосев А. К. Теория линейных цепей. − М. : Энергоиздат, 1987. − 284 с.
5 Нейман Л.Р., Демирчян К.С. Теоретические основы электротехники. В2т. Т.2, Теория электромагнитного поля : учебник для ВУЗов . ─ Л.: Энергоиздат, 1981. ─ С.232 ─ 237; С. 251 ─ 254.
6 Прянишников В.А. и др. Электротехника и теоретические основы электротехники в примерах и задачах. – СПб. : КОРОНА принт, 2001. – 334 с.
7 Репьев Ю.Г. и др. Теоретические основы электротехники. Теория цепей: учебное пособие для самостоятельного изучения. – Краснодар : Принт, 1999. – 299 с.
8 Теоретические основы электротехники. В 2т. Т.2, Теория электромагнитного поля: учебник для ВУЗов. Атабеков Р.И., Купалян С.Д., Тимофеев А.Б., Хухриков С.С. /под ред. Г.И.Атабекова. ─ М. : Энергия, 1979. ─ С. 224 ─ 225; С. 243─ 247.
9 Теоретические основы электротехники. Т. 1,2,3 / Под ред. К.М.Поливанова. – М. : Энергия, 1972. – 355 c.
10 Шебес Ш.Р., Каблукова М.В. Задачник по теории линейных электрических цепей. – М. : Высш. Школа, 1990. – 543 с.
Мазмұны
|
Кіріспе..............................................................................................3 |
1 |
Тұрақты токтың сызықты электр тізбектерін есептеу әдістері мен негізгі заңдары...........................................................4 |
1.1 |
Негізгі анықтамалары мен түсініктемелері..................................4 |
1.2 |
Ом, Кирхгоф заңдары.....................................................................9 |
1.3 |
Сызықты электр схемаларын түрлендіру...................................18 |
1.4 |
Контурлық токтар әдісі................................................................27 |
1.5 |
Екі түйін және түйіндік потенциалдар (кернеулер) әдістері. Потенциалды диаграмма..............................................32 |
1.6 |
Баламалы генератор әдісі (активті екіұштық, бос жүріс және қысқа тұйықталу).................................................................38 |
1.7 |
Активті екіұштықтан жүктемеге максимал қуатты беру шарттары...............................................................................41 |
1.8 |
Екісымды тасымалдау желілері бойынша энергияныберу...............................................................................42 |
1.9 |
Беттесу (суперпозиция) әдісі және принципі.............................44 |
1.10 |
Компенсация принципі.................................................................46 |
2 |
Бірфазалық синусоидалы токтың сызықты электр тізбектері............................................................................50 |
2.1 |
Синусоидалы электрлік шамалар................................................50 |
2.2 |
Синусоидалы ЭҚК өндіру........………………............................52 |
2.3 |
Функцияның орташа және әсерлік мәндері...............................53 |
2.4 |
Синусоидалы ток тізбегіндегі активті кедергі............................56 |
2.5 |
Синусоидалы ток тізбегіндегі индуктивтілік.............................59 |
2.6 |
Синусоидалы ток тізбегіндегі сиымдылық.................................62 |
2.7 |
r,L,C элементтерінің бірізді қосылуы..........................................65 |
2.8 |
r,L,C элементтерінің параллель қосылуы...................................71 |
2.9 |
Синусоидалы ток тізбегіндегі қуат.............................................75 |
3 |
Комплекстік сандар мен векторлық диаграммаларды электрлік тізбектерді есептеуде қолдану....................................80 |
3.1 |
Синусоидалы функцияларды айналатын векторлардың проекциясы түрінде келтіру................................80 |
3.2 |
Комплекстік түрдегі Ом және Кирхгоф заңдары.......................85 |
3.3 |
Тізбек бөлігінің кедергілері мен өткізгіштіктері арасындағы тәуелділік..................................................................95 |
3.4 |
Қуаттың комплекстік түрде жазылуы.........................................96 |
3.5 |
Активті қуаттың максимумын қорек көзінен қабылдағышқа беру шарттары.....................................................99 |
3.6 |
Қуаттар тепе – теңдігі.................................................................101 |
3.7 |
Потенциалды (топографиялық) диаграмма..............................102 |
4 |
Күрделі электрлік тізбектерді есептеу әдістері........................105 |
4.1 |
Контурлық токтар әдісі..............................................................105 |
4.2 |
Түйіндік кернеулер әдісі.............................................................108 |
5 |
Тізбек элементтері бірізді және параллель қосылған кездегі резонанс...........................................................................111 |
5.1 |
Кернеулер резонансы..................................................................111 |
5.2 |
Токтар резонансы........................................................................115 |
5.3 |
Фазалар ұғысу компенсациясы..................................................117 |
6 |
Индуктивті байланысқан тізбектер...........................................119 |
6.1 |
Негізгі анықтамалар мен түсініктемелер..................................119 |
6.2 |
Индуктивті байланысқан катушкалардың полярлығы....................................................................................120 |
6.3 |
Өзара индукциясы бар тізбекті комплекстік түрде есептеу...............................................................................125 |
6.4 |
Магнитсымы жоқ трансформатордың (ауалы трансформатор) алмастыру схемасы мен теңдеулері..............129 |
7 Үшфазалық тоқ тізбектері..……………………………....……..........4
7.1 Үшфазалық электр тізбектері …....…………………........………......4
7.2 Жұлдыз және үшбұрыш түрінде қосу………………........…….........6
7.3 Үшфазалық тізбектің симметриялы жұмыс режимі.....……….......10
7.4 Үшфазалық тізбектің симметриялы емес жұмыс режимі...............14
7.5 Симметриялы емес үшфазалық тізбектің қуаты...........……….......19
7.6 Айналмалы магнит өрісі.........……………………….......…….........22
7.7 Асинхронды және синхронды қозғалтқыштың әрекет
ету принципі..…………………………….......…….............…….......27
7.8 Симметриялы құрауыштардың әдісі..……………......………….....29
7.9 Көлденең симметриялы еместік..……………......……….……........32
7.10 Бойлық симметриялы еместік.………………....……………….....38
7.11 Симметриялы құрауыш сүзгілері...........……....……………….....39
8 Мерзімді синусоидалы емес тоқ тізбектері.....................................44
8.1 Фурье қатарының тригонометриялық формасы………......….........44
8.2 Симметрия жағдайлары...…………………………………..........….50
8.3 Санамалау басын көшіру...……………………………….................53
8.4 Фурье қатарының кешендік формасы...………………......……......54
8.5 Фурье қатарын мерзімді синусоидалы емес үрдісін
есептеуге қолдану........................................….………………….......56
8.6 Мерзімді синусоидалы емес функцияның әрекет етуші
және орташа мәндері..................………......………………….……..60
8.7 Мерзімді синусоидалы емес тоқ тізбегіндегі қуат......................…62
8.8 Мерзімді синусоидалы емес функцияларды
сипаттайтын коэффиценттер............………………………….........63
8.9 Үшфазалық электр тізбектеріндегі жоғарғы гармоникалар....…....65
Әдебиет.................................................................................................69