7.5 Симметриялы емес үшфазалық тізбектің қуаты

Қуатты жазудың кешенді формасын пайдалана отырып, үшфазалық тізбек қуатына арнап жалпы анықтама шығаруға болады

. (7.5)

Бұл мәннің нақтылы бөлігі активті қуатты сипаттайды

.

Симметриялы емес үшфазалық тізбек пайдаланатын қосынды активті қуат, өзіне сәйкес берілген тізбекке бейтарап және онымен біратаулы тоққа қатысты жіберілген фазалық кернеуге қосылған үш ваттметрдің көмегімен өлшенуі мүмкін. Активті қуат үш ваттметр көрсеткіштерінің қосындысына тең. Өлшеудің бұндай әдісі 7.16 суретіне сәйкес бейтарап өткізгіш немесе жасанды бейтарап нүкте болғанжағдайда ғана қолданылады.

Бейтарап өткізгіш болмаған жағдайда, өлшем екі ваттметрдің көмегімен жүзеге асады. Бұндайда (7.5) өрнегі I_C тоқты келесі шарт бойынша шеттетіп, былайша қайта түрленеді

,

одан шығатыны

,

немесе

. (7.6)

7.16 Сурет – Бейтарап өткізгіш бар кезде қуатты өлшеу

(7.6) формуласына сәйкес активті қуатты екі ваттметрмен өлшеген кезде, оның біреуіне 7.17,а суретінде бейнеленгендей кернеуі мен тоғы жіберіледі, ал екіншісіне кернеуі мен тоғы жіберіледі. Ваттметрдің көрсеткіштері алгебралық түрде құрастырылады. (7.6) өрнегінде А,В,С айнала алмастыру арқылы екі ваттметрді қосудың өзге тең дәрежелі нұсқаларына арналған мәнді алуға болады.

Егер ваттметрдің бірінің тілшесі шкала бойынша кері жаққа иілсе, онда берілген ваттметрге жіберілетін кернеу немесе тоқтың бағытын өзгерту арқылы алынған көрсеткіштің минус белгісімен жазылынып алынатынын есте сақтаған жөн. Үшфазалық тізбектің симметриялы жұмыс режимі кезінде бұндай жағдай тек |φ|>60° болғанда орын алады. Оны 7.17, б суретіндегі векторлік диаграммадан анық байқауға болады.

Симметриялы жұмыс режимі кезінде 7.17,б суретіндегі сұлбадағы ваттметрдің көрсеткіші келесідей болады

I_A

1.17 Сурет – Қуатты екі ваттметрлермен өлшеу (бейтарап өткізгіш болмаған жағдайда)

Ваттметр көрсеткіштерінің қосындысы мен айырымдары келесіге тең

Кезегінше, үшфазалық тізбектің симметриялы жұмыс режимі кезіндегі фазалардың ығысу бұрышының тангенсі мына формула бойынша анықталуы мүмкін

.

7.6 Айналмалы магнит өрісі

Орауыш арқылы тоғы өтсін делік. 7.18, а суретінде орауыш шартты түрде орам ретінде бейнеленген, мұндағы нүкте мен креш тоқтың оң бағытына сілтеме жасайды. Тоқтың қабылданған оғ бағытына бұранда заңы бойынша орауыш осінің бойымен стрелка арқылы көрсетілген магнит индукциясы векторінің оң бағыты сәйкес келеді. ( - орауыш ортасындағы магнит индукциясының максималды мәні); тоқ теріс болған кезде, магнит индукциясының векторі 7.18,а суретінде пунктирмен көрсетілгендей қарама-қарсы бағытқа ие болады.

а) орауыштың лүпілдеп тұрған магнит өрісінің екі айналымға жіктелуі; б) синусоидалы және в) косинусоидалы тоқтар кезінде (t= 0 сәтінде)