Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
1-81.docx
Скачиваний:
92
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
141 Кб
Скачать
☆

24.Köneürgenç türkmenleriniň döwleti

“Seljuk türkmen döwletiniñ gönüden-göni dowamy Köneürgenç türkmenleriniñ döwletidir. Köneürgenç döwletini 1093-nji ýylda guran Kutbeddin Muhammetdir, ol Köneürgenç häkimi Annuş hökümdaryñ ogludyr.

Anuştegin ölenden soñ onuñ ogly Kutbeddin Muhammet ( 1097-1128 ýý) “Horezimşasy” derejesini alyp, Horezimi dolandyryp başlapdyr.

Ondan soň döwleti 1128-1156 ýyllaryň aralygynda Alaýeddin Atsyz dolandyrýar. Onuň döwründe Köneürgenjiň Garaşsyz bolmagy üçin köp işler durmuşa geçirilýär. Atsyzdan soň 1156-1172 ýyllarda döwleti Il Arslan dolandyrýar. Munuň döwründe Köneürgenç özbaşdak döwlet bolýar we Seljuk döwletiniň köp ýerleri olaryň eline geçýär.

Döwleti 1172-1200 ýyllarda Tekeş dolandyrýar. Taryhda yz galdyran yolbaşçy-serkerde zenanlaryň biti Tekeşiň aýaly-Türkan Hatyn bolupdyr.

1200-1221 ýý. Muhammet II dolandyrýar.

1221-1231 ýý. Jelaletdin. Yslam dinini ýaýratmak we berkitmek, ylmyň ösmegine üns berýär.

1206 ý. Çingizhan beýik han bolýar, şondan soň basyp alyjylykly ýörişlerine başlaýar. 1219 ý güýzünde Çingiz han Merkezi Aziýa ýörişe başlaýar.

1220-1221 ýý. Horezm şalar döwletiniň çäklerini we Merwi eýeleýär.

1227 ý. Çingiz han ölenden soň onuň basyp alan ýerleri ogullarynyň arasynda paýlanylýar. Türkmenistanyň çäkleri 2 bölege bölünýär, Günortasy Hulagular döwletiniň eline, demirgazygy Altyn Ordanyň eline geçýär. Hulagular döwletiniň soňky hany Gazan han aradan çykandan soň döwlet gowşaýar we olaryň ýerleri Altyn Ordanyň eline geçýär. 1231 ý döwlet dolulygyna ýykylýar.

25. Türkmenistanda lizingiň ösüşi:

Maýa goýum işini goldamagyň ileri tutulýan ugurlarynyň ýene-de biri maliýe lizinginiň ösdürilmegi bilen baglydyr. Maliýe lizingi maýa goýum taslamalary bilen işlemäge niýetlenen ulgamyň möhüm elementleriniň biridir. Ỳagdaýlaryň aglabasynda lizing guramalary maýa goýum serişdelerini, şol sanda daşary ýurt banklary tarapyndan berilýän göterimli karzlary herekete getirip, olary anyk maýa goýum taslamalaryna gönükdirmegiň aňrybaş amatly guramaçylyk usuly bolup çykyş edýär. Kärhanalarda ýokary tehnologiýaly esasy gorlaryň ýüze çykýan ýetmezçiligi hut enjamlaryň maliýe esasynda kärendesine (lizinge) almagy bilen üstünlikli çözülip bilner. Maýa gönükdirmegiň beýleki usullaryna garanyňda lizingiň artykmaçlyklary kärhanalara olaryň ýeterlik serişdesi bolmadyk ýagdaýynda hem göterimli karzlary almasa özönümçiliginde täze, öňde baryjy enjamlary we tehnologiýalary ulanmaga mümkinçilik berýändigi bilen baglydyr. Lizingi ösdürmek üçin önümçilik enjamlarynyň ol ýa-da beýleki görnüşine bildirilýän islegleri düýpli öwrenmeli bolýar. Ỳerli öz-özüni dolandyryş edaralary tarapyndan maliýe lizingi boýunça hyzmatlary amala aşyrýan guramalara maýa goýum potensialyny toplamaga ýardamyň berilmegi hem esasy şertleriň biri bolup durýar. Türkmenistanda lizing hyzmatlarynyň bazary, esasan hem, döwlet sektorynda netijeli hereket edýär. Bazar gatnaşyklarynyň ösmegi we çuňlaşmagy bilen bazaryň bu görnüşi ykdysadyýetiň döwlete degişli däl sektorynda hem özüniň mynasyp ornuny tutar.