Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
1-81.docx
Скачиваний:
92
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
141 Кб
Скачать
☆

55 Sorag. Ekologiya hukugy barada dusinje

Turkmenitanyn hukuk ulgamynyn duziminde ekologiya hukugy ozbasdak pudak hasaplanylyar.Ekologiya hukugy jegiyet we tebigatyn ozara gatnasygyny kadalasdyryan hukuk kadalarynyn jemi bolup duryar .Bu kadalar dowlet tarapyndan bellenilyar.Jemgiyet bilen tebigatyn ozara baglansygy netijesinde yuze cykyan gatnasyklara ekologik gatnasyklar diyilyar.Ekologik gatnasyklaryn iki topary tapawutlandyrylyar:pudaklayyn we toplumlayyn .pudaklayyn ekologik gatnasyklara tebigy baylyklaryn ayry-ayry gornuslerini goramak we olardan rejeli peydalanmak baradaky gatnasyklar degislidir.Toplumlayyn ekologik gatnasyklara bolsa ayratyn goralmaga degisli edilen tebigy territoriyakar bradaky gatnasyklar giryar .

Garashsyz turkmenistanda hormatly Prezidentimiz G.Berdimuhammedowyn ekologik syyasaty durmusa geciryar.Bu syyasatyn esasy mazmuny adamyn yasaysynyn we isinin esasy hokmunde cykys edyan tebigy gursawun abat saklanmagyny hemde onun baylyklarydan rejeli peydalanmagy upjun etmekden ybarat bolup duryar.Turkmenistany bagy-bossanlyga owirmek,milli seyilgahleri,syyahatcylyk ,dync alys zolaklaryny doretmek barada mohum careler durmusa gecirilyar.Turkmen kolinini,beyleki suw desgalaryny gurmak boyunca mohim isler amala asyrylyar.Saherleri,saherceleri we oba ilatly yerlerini abadanlasdyrmak,taze uly binalary,desgalary,demir yollary we aftomobil yollary gurmak hem yurtda ekologik yagdayy gowlandyryan carelerdir.

Garashsyzlyk sertlerinde Beyik Galkyns eyyamynda Turkmenistanda dasky tebigy gursawy goramak,onun serisdelerinden rejeli we netijeli peydalanmak,ekologiya kanuncylygyny we okologik dolandyrysy kamillesdirmek,ekologik yagdayy sagdynlasdyrmak babatda mohum careler amala asyrylyar.Bu bolsa ekologik syyasatyn ustunlikli durmusa gecirilyandigine aydyn sayatlyk etyar.

56. Karz kadalaşdyrylyşy.

Bank karzlaşdyrylyşy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna, Türkmenistanyň Raýatlar Kanunyna , ―Täjirçilik banklary we bank işi hakyndaky we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuknamalaryna laýyklykda guraldy. Bank karzlaşdyrylyşy Türkmenistanyň täjirçilik banklaryny döretmek we karz syýasatyny olaryň durmuşa geçirilmegi maksatlary bilen amala aşyrylýar. Töleglilik, möhletlilik we gaýtaryp bermek karzlaşdyrmagyň esasy ýörelgeleri bolup durýar.Karzlaşdyrmak babatynda banklaryň işi Türkmenistanyň Merkezi bankynyň geçirýän bitewi pul-karz syýasatyna laýyklykda amala aşyrylýar. Bank karzlaşdyrmasyny amala aşyrmak üçin şu aşakdaky adalgalar ulanylýar: Karz alyjy; karz şertnamasy ; karz serişdeleri; karz ugury; karza ukyplylyk ; karz boýunça bergi;Karzlar özleriniň berilýän möhletlerine baglylykda gysgamöhletleýinlige (12 aýa çenli) we uzakmöhletleýinlige (12 aýdan artyk) bölünýärler.Banklar tarapyndan şu aşakdaky maksatlara karz bermäge ýol berilmeýär: ýitgileriň öwezini dolmaga; aksiýalary satyn almaga; gymmatly kagyzlar boýunça diwidentleri tölemäge; önümçilik däl çykdaýjylaryny (paç, jerime, durnuksyzlyk we ş.m.) tölegini amala aşyrmaga; Türkmenistanyň hereket edýän kanunçylygyna gapma-garşy gelýän töleglere we ş.m.Şahsy tarap – hususy telekeçi bank resminamalaryň aşakdaky toplumyny görkezýär: karz haýyşy baradaky arza ýa-da towakganama; biznes – meýilnama; şahsy tarapyň – hususy telekeçiligiň girdejilerine salgyt boýunça resminama; şertnamalaryň (geleşikleri) ýa-da karzlaşdyrylýan harytlaryň, ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň tassyknamasynyň hasap-fakturasynyň göçürmesi; hasaba alnyş şahadatnamasynyň we patentiň göçürmesi (eger hereket edýän kadalaşdyryjy hukuknamalarda göz öňünde tutulan bolsa), şeýle hem işiň görnüşleriniň ygtyýarlandyrmasy boýunça ygtyýarnama; notarial edara tarapyndan şaýatlyk edilýän gollaryň asyl nusgasynyň kartoçkasy. Şahsy tarap banka resminamalaryň şu aşakdaky toplumyny görkezýär: karz haýyşy baradaky arza we şahsy tarapyň towakganamasy; şahsyýetini tassyklaýan resminama; girdeji çeşmeleri barada habarnama. Karz şertnamasynyň hökmany şertlerine şu aşakdakylar degişlidir: - taraplaryň atlary; karzyň möçberi; karzyň maksatlaýyn niýetlenilişi; karzlaryň peýdalanylandygy üçin göterim möçberi; karzygaýtaryp bermegiň möhleti we ol boýunça göterimli tölegi; karz şertnamasynyň taraplarynyň borçlary; taraplaryň rekwezitleri (görkezijileri).