- •2020 Ýyla çenli Milli Maksatnamanyň wezipeleri:
- •3 Sorag. Türkmenistanyň taryhynyň döwürlere bölünişi: Paleolit, mezolit, neolit, eneolit, bürünç asyry we demir asyry.
- •4 Sorag. Garaşsyz türkmen döwletiniň hemişelik bitaraplyk derejesiniň ykrar edilmegi.
- •5. Döwletiň ykdysady roly: taryhy jäht
- •6. Altyndepe-gadymy şäher döwletdir.
- •7. Türkmenistanda ykdysadyýetiň bazar gatnaşyklaryna geçilmegi we telekeçiligi osdürmek barada döwlet syýasaty
- •8. Jenaýat, onuňalamatlary we gornüşleri.
- •9. Marguş döwleti. Goňurdepe.
- •11 Sorag. Turkmenistanyn dowlet hakimiyetinin duzumi.
- •10. Türkmenistanyň geografiki, geosyýasy ýerleşişi,tebigy we demografiki aýratynlyklary
- •12 Sorag. Ahemeniler döwletiniň döremegi.
- •13 Sorag.Türkmenistanyñ Konstitusiỳasynda adam hukuklary we borçlary hakynda.
- •14. Türkmenistanyň bank ulgamynyň ösüşi
- •15 Sorag. Beỳik Parfiỳa döwletiniñ döremegi.
- •16 Sorag.Türkmenistanyñ Ýaşulylar Maslahaty
- •18 Sorag . Daşary ýurtly maýadarlaryň we daşary ýurt maýalary bolan kärhanalaryň işiniň hukuk üpjünçiligi
- •19 Sorag. Häzirki zaman döwlet kadalaşdyryşynyň nazaryýet jähtleri
- •21. Beýik Seljuk türkmen döwleti.
- •22.”Saglyk” döwlet maksatnamasynyň kabul edilmegi. Milletiň beden ruhy we medeni taýdan ösüşi-ykdysady özgertmeleriň binýadydyr.
- •23. Hossarlyk we howandarlyk.
- •24.Köneürgenç türkmenleriniň döwleti
- •25. Türkmenistanda lizingiň ösüşi:
- •26. Zahmet jedellerinin çozulmeginin usullary.
- •27.Täze Galkynyş eỳyamynyñ ykdysady ösüşleri we onuñ aỳratynlyklary
- •28. HormatlyPrezidentimiziň,,Älem içre at gezer”
- •29.Bazar ykdysadyýetinde durmuş syýasatynyň nazary esaslary.
- •30. Raýat – hukuk şertnamalary we olaryň görnüşleri.
- •31) ,,Türkmenistany durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasynyň” kabul edilmegi.
- •32. Häzirki zaman pul-karz syýasatynyň esasy ugurlary.
- •34) Türkmenistanyň Garaşsyzlyk ýyllarynda oba hojalygynyň ösüşi.
- •35.Mazmuny boýunça döwletleriň görnüşleri
- •36. Berkarar döwletiñ bagtyýarlyk döwründe ýurduñ ylym ulgamyndaky özgerişler.
- •37. Durmuş syýasatynyň t-da amala aşyrlyşy.
- •38. Emläk we onuň görnüşleri.
- •39. XIX asyryň ortalarynda türkmen halkynyň garaşsyzlyk ugrundaky göreşmeleri. Sarahs söweşi, Garrygala söweşi, Mary-gajap söweşi.
- •40.Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda ýangyç-energetika toplumynyň ösüşi
- •41 Sorag. Zähmet gatnaşyklarynyň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegi
- •42 Sorag. Berkarar dowletin bagtyyarlyk doýrinde t-nyn dashary ykdysady syyasaty
- •43.Zahmet rugsatlarynyn gornushleri.
- •44 Sorag. Töwerekdäki gurşawyň goragy babatyndaky döwlet kadalaşdyrylyşy
- •45 Sorag. Garashsyz baky Bitarap Turkmenistanyn dowlet nyshanlary
- •46 Sorag. Türkmenkistanyň prezidenti g. Berdimuhamedowyň “döwlet gyşy” atly romanynyň terbiýeçilik ähmiýeti
- •47. Zähmet gatnaşyklarynyň hukuk kadalaşdyrylyşy
- •48 Sorag. “Dg-go” halkara demir yolunyn gurulmagy we jnun ahmiyeti.
- •49 Sorag. Zahmet bazary
- •50.Prezident respublikasynyn alamatlary.
- •51 Sorag. „Awaza“Milli syỳahatçylyk zolagy
- •52 Sorag. Täze Galkynyş eỳyamynda Türkmenistanyñ nebit-gaz,himiỳa senagatynyñ ösüş aỳratynlygy.
- •53 Sorag. Nikanybaglanysmagapasgelberyansertler
- •54 Sorag. Turkmenistanyn gonsy we sebit yurtlary bilen ozara bahbitli hyzmatdaslyklary.
- •55 Sorag. Ekologiya hukugy barada dusinje
- •56. Karz kadalaşdyrylyşy.
- •57.Türkmenistan sssr-I Beyik Watançylyk urşy ýyllarynda (1941-1945ýý).
- •58. Döwletiň pul-karz ulgamy.
- •59. Iş berijiniň hukuklary we borçlary.
- •Iş beriji şu aşakdaky hukuklara eýedir:
- •2.Işberiji şu aşakdakylara borçludyr:
- •60. Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanda ulag we aragatnaşyk ulgamynyň ösüşi.
- •61 Sorag. Türkmenistanyñ Prezidenti g.Berdimuhamedowyñ bilim-ylym ulgamyny kämilleşdirmeklige gönükdirilen Permanlary we Kararlary
- •62. Maýa goýumlaryny maliýeleşdirmegiň çeşmeleri
- •63. Eýeçilik we onuň görnüşleri.
- •64.Türkmenistanyñ Konstitusiỳasynyň kabul edilmegi.
- •65. Ykdysadyýeti döwlet kadalaşdyryşynyň maksatlary we usullary. Döwletiň roly we wezipesi.
- •67.Garaşsyz,baky Bitarap Türkmenistanyñ bmg bilen hyzmatdaşlygy.
- •68.Ish we dync alysh wagty
- •69.Maya goyum syyasatynyn esasy yorelgeleri,maksatlary we wezipeleri
- •70. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Berkarar döwletiňbagtyýarlyk döwrüniňösüştaglymatlaryny esaslandyryjy.
- •71. Daşary ýurtly maýadaryň hukuklary we borçlary.
- •72. ,,Türkmenistany durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasynyň” kabul edilmegi.
- •73. Türkmenistanda syýasy partiýalar,jemgyýetçilik guramalar we olaryñ işi.
- •74. Hukuk barada düşünje we onuň döwlet bilen arabaglanşygy.
- •75. Pul dolanyşygy
- •76. Ykdysadyýetiň ösmeginde maýa goýum syýasatynyň tutýan orny
- •77. Türkmenistanyñ bmg bilen hyzmatdaşlygy.
- •78. Raýat hukuk gatnaşyklarynyň subýektleri.
- •79. Türkmenistan dünýäde ilkinji bmg tarapyndan ykrar edilen bitarap döwletdir
- •80. Döwlet dolandyryş edaralary.
- •81 Sorag.Yslam dininiň yüze çikmagy. Muhammet (sas) Pygamber.
32. Häzirki zaman pul-karz syýasatynyň esasy ugurlary.
Pul-karz syýasaty barada esasy wezipeler her ýyl Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň ösüşiniň aýratynlyklaryna baglylykda kesgitlenilýär we düzedişler girizilýär.
Häzirki zaman şertlerinde inflýasiýany pes derejede saklamak döwlet pul-karz syýasatynyň wezipesi bolupdurýar, bu ykdysady ösüşiň ýokary depginleri üçin binýatlaýyn makro ykdysady şertleri döredýär.
Inflýasiýanyň durnukly pes derejesi durnukly ykdysady ösüşi gazanmak üçin şert bolup durýar, ol ilatyň ýaşaýyş derejesini ep-esli ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýär.
Täze Galkynyş eýýamynda Türkmenistanyň häzirki zaman makro ykdysady syýasaty ykdysadyýetiň durnukly ösüşine gönikdirilendir, şunda makro ykdysadyýeti balanslaşdyrmagyň esasy ugurlarynyň biri bolup pul-karz syýasaty durýar. Pul-karz syýasatyny maksatlary şu aşakdakylardan ybarat:
- ykdysady ösüşiň depginlerini kadalaşdyrmak
- harytlaryň bazarda üýtgäp durnuklylygyny gowşatmak;
- inflýasiýanysaklamak;
- tölegbalansynyňbalanslaşdyrylyşynygazanmak.
Ýurduň hökümeti makro ykdysadyýet babatdaky ösüş boýunça esasy ugurlary kesgitleýär, ol ýerde ep-esli rol oýlanyşykly pul-karz we walýuta syýasatyna, nyrh emele getirmegiň durnuklylygyna degişli edilýär. Şunda, ilkinji nobatda monetar syýasatyň maksatlary emele getirilýär, şondan soň Merkezi bankyň ygtyýarynda bar bolan serişdelerden – syýasatyň gurallaryndan maksatlara ýetmek boýunça iň oňat gural saýlanylyp alynýar. Däplere, tejribä, ykdysady doktrina laýyklykda Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňünde pul-karz syýasatynyň şu aşakdaky iki sany esasy wezipe durýar:
- milli manadyň durnukly hümmetini üpjün etmek üçin üýtgäp durýan ykdysadyýetiň pul we maliýe serişdeleriniň gözegçiligi we kadalaşdyrylyşy;
- bank we maliýe araçylaryna gözegçilik we kadalaşdyryş.
33 .Turkmenistan Teymirler döwletiniň düzüminde. Türkmenistanyň XIV – XV asyrlardaky taryhy Orta Gündogaryň taryhynda uly yz galdyran Teýmirleň we onuň oruntutarlary bilen baglanyşyklydyr. Emir Teymir asly sopular dinastiýasyna degişli halajy taýpasynyň Hajy barlas urugyndan bolan han – beglerinden bolupdyr.Türkmenistanyň XIV – XV asyrlardaky taryhy Orta Gündogaryň taryhynda uly yz galdyran Teým 1336-njy ýylyň aprelinde Mawerannahryň Keş (Şährisebz) şäheriniň ýakynyndaky Hojailgär obasynda (häzir Ýakkabog) eneden bolýar.Türki we täjik dillerini gowy bileni üçin, özüniň batyrlygy, edermenligi, jomartlygy bilen onuň serdar bolarlyk häsiýetleri ýüze çykýar we töweregindäki ýaranlary günsaýyn köpelip başlaýar, owazasy bütin Kaşkaderýa boýlaryna ýaýraýar Ol örän zehinli”, ýatkeş, arap, pars şahyrlarynyň köpüsiniñ goşgularyny ýatdan bilýän, ylymly adam bolupdyr. Onuň bir aýagy agsak eken. Şonuň üçin hem oňa Teýmirleň (leň parsça “agsak” diýmek) diýipdirler. Bu hakynda birnäçe rowaýatlar bar. Taryhda onuň agsak lakamynyň döremegine Lebaply türkmenleriň sebäp bolandygy barada maglumatlar bar.Teýmirleňiň gazaply ýörişlerniň birinde Lebapda ony tutup aýagyny döwüpdirler. Başga bir gürrüňde ol 1362-nji ýylda Mary türkmenleri tarapyndan ýesir alynýar we gadymy Mahan obasynda 62 günläp zyndanda ýatýar. Şol gezekki söweşde Teýmire degen ýaýyň oklary onuň sag eline we sag aýagyna şikes ýetirýär. Şu obadaky sanjary urugynyň kethudasy Aly begiň Teýmire rehimi inip ony tussaglykdan boşadýar. 1370-nji ýylda Samarkantda şa tagtyna çykansoňam türkmenleriň garşysyna edýän zalymlygyny bes etmän, gaýtam ýygjamladýar, onuň leşgerleri Lebap, Ahal, Mary türkmenleriniň üstüne ençeme ýörişler geçirýärler.Teýmirleň Amyderýanyň sag kenaryny özüne garaşly etjek bolup,oňa telim gezek çozandygy barasynda taryhy maglumatlar bar. Teýmirleňiň çendenaşa gazabyna uçran il Horezm döwletiniň şol wagtky paýtagty Ürgenç şäheridir. Bu şäherde ýaşaýan boýnegmezek ilatyň üstüne Teýmirleň 1372, 1373, 1376, 1379, 1388 ý.ý. bäş gezek ýöriş edýär. 1388-nji ýylda eden ahyrky bäşinji ýörişinde ol şäheri gabap, hünärmentlerden beýleki ähli ilaty uçdan tutma gyryp, metjit-medreseden we mukaddes şahslaryň mazarlarynyň üstüne gurlan binalardan beýleki ähli jaýlary ýumurdýar, şäheriň ornuny sürdürip ýerine-de arpa ekdirýär. Belki gazaply Teýmirleň türkmenlere garşy bu zalymlygyny özüniň döwlen aýagy üçin ar almak niýeti bilen eden bolmagy hem mümkin. Teýmirleň 1384-nji ýylda Sarahs, Abywert, Nusaý we Durun şäherleriniň üstünden geçip, Gürgeni we Mazendarany, Ferdöwsiniň watany bolan Tus şäherini (Tahtabazar) basyp alypdyr. Şeýlelikde, Günorta Türkmenistanyň ýerleri Teýmirleňiň imperiýasynyň düzümine giripdir.