Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
1-81.docx
Скачиваний:
92
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
141 Кб
Скачать
☆

48 Sorag. “Dg-go” halkara demir yolunyn gurulmagy we jnun ahmiyeti.

Ýurdumyzyň ykdysadyýetini ösdürmekde demir ýollar uly orna eýedir. Häziki wagtda Türkmenistanyň demir ýollarynyň umumy uzynlygy 3089 km deň bolup, içerki ýükleriň dört göterime golaýy, ýolagçy gatnatmaklygyň ỳedi göterime golaýy demir ýollaryň paýyna düşýär (2008ỳ). Garaşsyzlyk ýyllarynda demir ýol gurluşygy uly ösüşe eýe boldy. Türkmen demir ỳolçularynyň hyjuwly zähmetiniň netijesinde demir ỳollaryň gerimi giňeldilỳär. Muňa mysal edip, 1996-njy ỳylda tamamlanan Tejen-Sarahs-Maşat (uzynlygy 308 km), 1999-njy ỳylda gurlup ulanylmaga berlen Türkmenabat-Atamyrat (uzynlygy 203 km), 2006-njy ỳylda ulanylmaga berlen Aşgabat-Garagum-Daşoguz (uzynlygy 540 km) demir ỳollaryny görkezmek bolar.

Bu demir ỳoluň gurluşygyna 2007-nji ỳylyň aỳagynda başlandy. “Demirgazyk-Günorta” ulag geçelgesiniň uzynlygy 900 kilometr bolup, onuň esasy bölegi 700 kilometre golaỳy (697,5 km.) Türkmenistanyň çäginden geçỳär. Halkara demir ýolunyň ugrunda täze obalaryň, ỳaşaỳyş nokatlaryň emele gelmegi bilen bu döwletleriň ykdysady gurbaty has-da kämilleşer. Täze “Demirgazyk-Günorta” transmilli halkara demir ỳoly, Tejen-Sarahs-Maşat halkara demir ýolunyň işini has ỳeňilleşdirer. Ol Gazagystanyň, Türkmenistanyň we Eỳranyň çäklerinden geçer we Pars aỳlagyndaky portlara gysga ugry üpjün edip, Ỳewropanyň we Aziỳanyň ulag ulgamlaryny birleşdiriler. “Demirgazyk-Günorta” demir ỳoluny maliỳeleşdirmäge Aziỳa ösüş banky (AÖB) hem-de Yslam ösüş banky (YÖB) ỳakyndan goldaw berỳärler. Bu halkara maliỳe guramalay bilen ỳakyndan gatnaşygymyz diňe bir bize ykdysady taỳdan bähbitli bolman, eỳsem, goňşy Eỳran hem-de Gazagystan üçinem ykdysady taỳdan amatlydyr.

Hytaỳ Halk Respublikasyndan 20 ỳyllyk ỳeňillikli karz ylalaşyk esasynda 2009-njy ỳylyň dowamynda ỳolagçy gatnadỳan teplowozlaryň 18-si we ỳük otlusy üçin hem 38-si alyndy, şeỳle hem Aşgabat şäherinde manỳowr edỳän “SKD-6E” kysymly teplowozlardan 10 sanysy satyn alyndy. "''Türkmenistany ykdysady, syýasy we medeni taýdan ösdürmegiň 2020–njy ýyla çenli döwür üçin baş ugry'' Milli maksatnamasynda içerki we halkara gatnawlar boýunça “Demirgazyk-Günorta” ulaglar gatnaw ugry (Gazagystan döwletinden Üzen-Gyzylgaỳa-Bereket-Tagtabazar, Tagtabazar-Sarahs demir ýollaryny gurmaklyk meýilleşdirilýär. Türkmenbaşy-Garabogaz demir ýolunyň gurulmagy bolsa Türkmenistany goňşy Gazagystan bilen birikdirer.

49 Sorag. Zahmet bazary

Ilaty ish bn upjin edilmegi zahmet bazarynyn esasy gorkeziji we amala ashyrysh durmush syyasatynyn bash maksady bolup duryar.Ish upjunçiligi adamyn durmushda oz ornuny tapmagynyn esasy serishdesinin biridir ol adamyn zahmete we zahmetin netijeleri bn bagly bolan isleglerini kanagatlandyrmana shert doredyar.Adamyn durmush hal yagdayyny kesgitleyan shertlerin kop bolegi onun çekýan zahmeti we ish bn upjunçhiligi bn kesgitlenyar.Ilatyn zahmete ukyply adam sanynyn zahmet ginishligine çekilyanlere garanynda has agdyklyk etmegi yurdumyzyn ykdysadiyetinde rayatlarymyzy ish orunlar bn upjun etmek meselesinin derýayyslygyny artdyryar.

Jemgyyetin zahmet taydan ishjen bolegi ish orunlary bn upjin etmekde saylanyp alnan kesgitli ugur onumçhiligin osush depginleri bn shertlendirilyar we durmush ykdysaädy progresin esasy alamatlarynyn biri bolup duryar.sheyle ugrun yzgiderli hem tutanyerli durmusha geçirilmeginin zerurlygy zahmet potensiyalynyn netijeli amal edilmeginin onimçhilik ishinin netijeliligini artdyrmakda ishgarleri saylap almagyn tayyarlamagyn we gaytadan tayyarlamagyn mehanizmlerini has tygshytly hem yerlikli peydalanmagyn sherti bolup yuze çhykyar zahmet bazarynyn esasy elementleri shulardan ybarat:

-bazaryn subyekti ish berijilerin we onumçhilikde ishleyan ishçiler, sheyle de ish orny bolmadyk yone ish gozleyan we ishlemek isleyan adamlar.

-bazaryn edara edish duzemleri bular zahmet bazaryn subyektelerinin aragatnashyklaryny we bazar infrastrukturasynyn sazlashykly hereket etmegini rejeleyar

-Bazar infraktrukturasy: ona ilatyn ish upjinçilik meslesi bn meshgullanyan degishli gulluklar hunar ugrykdyryjy duzumler, hunarmenleri boyunça tayyarlayan hem hunar derejesi artdyryar, edaralar ish upjinçilik fontlary mahabat firmalary we ş.m