- •İ.Ə.Seyidov
- •I фясил. Davraniş Və düşünCəLəRin determinasiya mexanizmi baRəDə
- •I.1.Motivlər barədə mövcud nəzəriyyələr
- •I.1.1.Psixoanaliz nəzəriyyəsi
- •I.1.2.Analitik psixologiya
- •I.1.3.İndividual psixologiya
- •I.1.4.Biheviorial-təlim cərəyanı
- •I.1.5.Humanist psixologiya
- •I.1.6.Evolyusionizm
- •I.1.7.Sinergetika
- •I.1.8.Fдlakдt nдzдriyyдsi
- •I.2.Motivlər barədə bizim qənaətimiz
- •I.2.1.Genetik (irsi) amillər
- •I.2.1.1.Psixoloji universalilər:
- •I.2.1.1.1.Fizioloji universalilər:
- •I.2.1.1.2.Emosional universalilər:
- •I.2.1.1.3.İntellektual universalilər:
- •I.2.1.1.4.İradi universalilər:
- •I.2.1.2.Psixoloji tələbatlar
- •I.2.1.2.1.Fizioloji tələbatlar:
- •I.2.1.2.2.Emosional tələbatlar:
- •I.2.1.2.3.İntellektual tələbatlar:
- •I.2.1.2.4.İradi tələbatlar:
- •I.2.2.Təbiət amilləri
- •I.2.2.1.Bürclərin təsirləri
- •I.2.2.2.Coğrafi faktorlar
- •I.2.3.Sosial amillər
- •I.2.3.1.Lokal sosial determinantlar
- •I.2.3.2.Qlobal sosial determinantlar
- •I.2.3.3.Sosial qrupların tipləri
- •I.2.3.4.Bəzi sosial qrupların psixologiyası
- •I.2.3.4.1.Qadın və kişi psixologiyası
- •2) Sosial dominantliq
- •3) Aqressivlik
- •4) Seksualliq
- •I.2.3.4.2.Millətlərin psixologiyası
- •İndividualist kollektivist mədəniyyətdə olarkən
- •I.2.3.5.1.Komplekslər
- •I.2.3.5.2.Biogen faktorlar
- •II фясил. KəŞfiyyat: İnsanların fikirlərini necə «oxumalı», onları necə tanımalı
- •II.1.Şəxsiyyətin psixoloji portreti
- •II.1.1.Şəxsiyyətin individual xarakteristikaları (Konkret fərdlərə xas olan psixi əlamətlər)
- •II.1.1.1.Şəxsiyyətin fizioloji (vital) xarakteristikası
- •II.1.1.2.Şəxsiyyətin emosional (psixomotor) xarakteristikası.
- •II.1.1.3.Şəxsiyyətin intellektual (koqnitiv) xarakteristikası.
- •II.1.1.4.Şəxsiyyətin iradi (evokativ) xarakteristikası.
- •II.1.2.Şəxsiyyətin relyativistik xarakteristikaları
- •II.2.Şəxsiyyətin tədqiq üsulları
- •II.2.1.Diaxronik tədqiq üsulu
- •II.2.2.Sinxronik tədqiq üsulu
- •II.2.2.1.Müşahidə
- •II.2.2.2.Eksperiment
- •II.2.2.2.1.Sərbəst assosiasiya metodu
- •II.2.2.2.2.Mübahisə metodu
- •II.2.2.2.3.Sınaq-səhv metodu
- •II.2.2.2.4.Statistik intensivlik metodu
- •II.2.2.2.5.Eyham metodu
- •II.2.2.2.6.Həqiqəti təhrif metodu:
- •II.2.2.2.7.Sorğu metodu
- •II.2.2.2.7.1.Faktın müəyyənləşdirilməsi məqsədinə xidmət edən suallar:
- •II.2.2.2.7.2.Əlamət və münasibətin müəyyənləşdirilməsi məqsədinə xidmət edən suallar:
- •III фясил. Bir sira taktiki RəFtar Və ünsiyYəT FəNdLəRi
- •III.1.Necə tanış olmalı?
- •MəHəBBəTin psixologiyasi
- •III.2.Söhbət qaydaları
- •III.2.1.Riskli fikirləri necə ifadə etməli?
- •III.2.2.Tənqid (irad) qaydaları
- •III.2.3.Etiraz, imtina qaydaları
- •III.2.4.Mövzudan məharətlə yayınmaq qaydaları
- •III.2.5.Cavabdan diplomatikcəsinə necə yayınmalı
- •III.2.6.Mövcud münasibəti qoruyub saxlamağa və daha da inkişaf etdirməyə imkan verən qaydalar
- •III.2.7.Mahir həmsöhbət ola bilmək qaydaları
- •III.2.8.Mahir dinləyici ola bilmək qaydaları
- •IV фясил. Ataka: insanlara neCə TəSir gösTəRMəLi
- •IV.1.Psixoloji təsirlərin formaları
- •V.I.Lenin
- •IV.1.2.Təşviqat
- •IV.2.Psixoloji təsirlərin metodları
- •IV.2.1.Təlqin: İnsanları ayıqkən necə hipnoz etməli
- •IV.2.1.1.Avtoritet və etimada əsaslanan təlqin
- •IV.2.1.2.Qarşı tərəfin zəifliklərindən istifadə yolu ilə həyata keçirilən təlqin
- •IV.2.1.3.Situativ faktorlara istinadən həyata keçirilən təlqin
- •IV.2.1.4.Təlqin materialının məzmunu faktoru
- •IV.2.1.5.Təlqin texnikası faktoru
- •7) «İnformasiyanın periferiyadan verilməsi» ilə aparılan təlqin
- •8) Pilləli təlqin:
- •IV.2.2.İnandırma, aldatma və dezinformasiya metodları
- •1) Obyektin siqnalda şifrələnməsi aktında:
- •2) Siqnalın xarakterindən doğan xətalar:
- •4) Hissiyyatın xüsusiyyətindən doğan xətalar:
- •5) İdrak deşifratorunun xüsusiyyətlərindən doğan xətalar:
- •IV.2.2.1.Nümayiş manipulyasiyaları
- •IV.2.2.2.Təsvir manipulyasiyaları
- •IV.2.2.3.İzah manipulyasiyaları
- •IV.2.2.4.Arqumentasiya manipulyasiyaları
- •IV.2.3.Sanksiya
- •4) İradi tələbatlarla manipulyasiya:
- •IV.2.3.1.Müsbət sanksiyalar
- •1) Fizioloji tələbatlarla manipulyasiya:
- •2) Emosional tələbatlarla manipulyasiya:
- •3) İntellektual tələbatlarla manipulyasiya:
- •IV.2.3.2.Mənfi sanksiyalar
- •IV.2.3.2.1.Psixi diversiya
- •IV.2.3.2.2.Siyasi-inzibati diversiya
- •IV.2.3.2.3.İqtisadi diversiya
- •IV.2.3.2.4.Hüquqi diversiya
- •IV.2.3.2.5.Texniki diversiya
- •İşə düşmə mexanizminə görə viruslar:
- •1) Proqramın özü ilə əməliyyatlar
- •1.A) Makrokomanda (wb (WordBasic) və ya vba (Visual Basic for Application) dilində olan komandalar) əməliyyatları
- •1.B) Prosedura (vəhdətdə icra olunan məntiqi ardıcıl makro-komandalar) əməliyyatları
- •1.C) Makros (proseduralar toplusu və ya operatorun komandası, yaxud da hansısa hadisənin təsiri ilə işə düşən vba-nın proqram kodu) əməliyyatları:
- •1.D) Modul (dəyişən və prosedura mətnlərinin toplusu) əməliyyatları:
- •1.E) Fayl əməliyyatları
- •2) Proqramdaxili digər komandalar
- •IV.2.3.2.6.Hərbi (fiziki) təzyiq
- •IV.2.3.2.6.1.Psixotron silahlar
- •IV.2.3.2.6.2.Psixotrop preparatlar
- •IV.2.3.2.6.3.Partlayıcı maddələr (eksplozivlər):
- •IV.2.3.2.6.4.Kimyəvi silahlar
- •IV.2.3.2.6.5.Bioloji (bakterioloji) silahlar
- •IV.2.3.2.6.6.Tektonik silahlar
- •IV.2.3.2.6.7.Genetik silahlar
- •IV.2.3.2.6.8.Zoo – silahlar
- •IV.2.3.2.6.9.«Humanist» adlandırılan müasir bəzi silah növləri
- •IV.2.4.Cadu, tilsim, ekstrassensorika
- •IV.2.4.1.CaduGəRliyin tarixi
- •IV.2.4.2.CaduGəRliyin növLəRi Və mexanizmi
- •IV.2.4.2.1.Tilsim
- •IV.2.4.2.2.Hipnoz:
- •IV.2.4.2.3.Kontaktsız müalicə:
- •IV.2.4.2.4.Telekinez:
- •IV.2.4.2.5.Levitasiya:
- •IV.2.4.2.6.Sensitivistlik:
- •IV.2.4.2.7.Teleportasiya:
- •IV.2.4.2.8.Maddiləşmə-ərimə:
- •IV.2.4.2.9.Spiritizm:
- •IV.2.4.2.10.Zombiləşdirmə:
- •IV.2.4.2.11.Falçılıq (bəsirət, mantika, gələcəkgörmə)
- •IV.2.4.3.Sirli bilikLəRin MəNŞəYi
- •IV.2.4.3.1.İtmiş sivilizasiyalar barədə
- •IV.2.4.3.2.Yerdənkənar sivilizasiyalar barədə
- •V фясил. Virtual mühariBə metodlari
- •Davranış və düşüncələrin neyrostrateji proqramlaşdırılması metodu («Atom bombasına qarşı psixoloji bomba»)
- •V.1.İdeyaları necə iflasa uğratmalı, ideologiyaları necə neytrallaşdırmalı
- •İdeya əleyhinə Sizin istifadə edə biləcəyiniz deyilən tipli elementlər kateqoriyasına qismən aid ola bilər:
- •V.I.2.1) İdeya əleyhinə ideoloji fəaliyyət aparılır. O cümlədən:
- •V.I.2.1.1) Neytral tərəflərin, indiyə qədər müdafiəçisi olmuş tərəflərin onun əleyhinə köklənməsinə, qalxmasına çalışılır. Bu məqsədlə:
- •V.I.2.1.2) Deyilən tipli faktlar tapmaq çətindirsə və ya olanlara dəstək məqsədilə, bunlar süni yolla yaradılır. O cümlədən:
- •V.I.2.2.A) Bu məqsədlə sifariş, muzd ödəmə, səlahiyyətlərdən istifadə və s. Kimi metodlardan aktivliklə istifadə edilir.
- •V.I.3) Paralel olaraq sizin özünüz də onun əleyhinə birbaşa fəaliyyət aparırsınız və ya bu tipli fəaliyyətlərdə birbaşa iştirak edirsiniz, o cümlədən:
- •V.2.Cəhdləri necə blokirovkalamalı, əleyhfəaliyyətlərin qarşısını necə almalı
- •V.3.İnqilabları necə formalaşdırmalı, situasiyaları necə dəyişməli
- •V.4.Qüvvələr (şəxsiyyətlər, dövlətlər...) əleyhinə fəaliyyətlər
- •V.5.Rəqib cəbhəsi daxilinə necə iğtişaş salmalı
- •Təzyiq taktikaları ilə əlaqədar bir sıra nüanslar
- •Qarabağ müharibəsi ilə əlaqədar bəzi çıxarışlar
- •2) Bu problemin siyasi yolla həllinin iki variantı mümkündür:
- •Ədəbiyyat siyahısı
- •1) Rəqəmlərin hərflərə «tərcümə» edilməsi metodu:
- •2) Rəqəmlərin obrazlara «tərcümə» edilməsi metodu:
- •3) Rəqəmlərin cümlələrə «tərcümə» edilməsi metodları:
I.2.1.1.Psixoloji universalilər:
I.2.1.1.1.Fizioloji universalilər:
(ŞəXSİYYəTİN STATİK FİZİOLOJİ (SOMATİK) XARAKTERİSTİKASI): Fizioloji baxımdan təkcə insan yox, hətta digər əksər canlılar üçün də ümumi olan xüsusiyyət ondan ibarətdir ki, bu sferada hər bir reaksiya, genetik yaddaş və sinirlərə təsir edən konkret xarici stimullar tərəfindən generasiya etdirilir. Eləcə də, hər bir konkret stimul, şərtsiz reflekslər və ya instinktlər prinsipinə uyğun olaraq, konkret reaksiyalar doğurur;
I.2.1.1.2.Emosional universalilər:
(ŞəXSİYYəTİN STATİK EMOSİONAL (PSİXOMOTOR) XARAKTERİSTİKASI): (2.1) Emosiyalar, əsasən beyinin sağ yarımkürəsinin, bədənin sol əzalarının və beş əsas, iyirmiyə yaxın köməkçi hiss kanallarının fəaliyyəti ilə əlaqədardır; Forma və atributların, o cümlədən, melodiyaların, peyzajların, aromatların və s. qavrayış və təhlili ilə məşğul olur; Tam, xolistik, sintetik, eynizamanlı və kompleks kodlaşdırma prinsipi üzrə işləyir; Bədii, intuitiv, konkret, obrazlı təfəkkürün əsasında dayanır; İnformasiyaların əvvəl və sonuna xüsusi reaksiya verir və s.: (2.2) Fəaliyyəti ekssentrikdir, yəni beyinə gələn siqnallar arasında onun üçün dominant olanı yoxdur – hamısına reaksiya verir; Rəngarəng, dəyişkən, dinamik, yarımçıq siqnalların qavrayışı ilə əlaqədardır, əksinə, monotonluğa, statikliyə, dövriliyə, rasionallığa reaksiya vermir; Reaksiyası ani olur, yəni sürətcə intellekti üstələyir; Eydetik yaddaş və eydetik proseslərlə əlaqədardır; və s.
I.2.1.1.3.İntellektual universalilər:
(ŞəXSİYYəTİN STATİK İNTELLEKTUAL (KOQNİTİV) XARAKTERİSTİKASI): (3.1) İntellekt, əsasən beyinin sol yarımkürəsinin və orqanizmin sağ əzalarının fəaliyyəti ilə əlaqədardır; Məzmun, struktur və münasibətlərin qavrayış və təhlili ilə məşğul olur; Diskret, ardıcıl, differensial kodlaşdırma prinsipi üzrə, informasiyanı determinist-kateqorial münasibətlərə ayıraraq işləyir; Ümumiləşdirmə və rasionallaşdırmanın, başqa sözlə, mücərrəd təfəkkürün əsasında dayanır. Və s..; (3.2) Fəaliyyəti konsentrikdir, yəni diqqət mərkəzindən kənar (periferik) informasiyaları, bundan savayı, paralel siqnalları və dilemmanı, rəngarəngliyi, dinamikliyi, təkrarlanmayan hal və prosesləri, minimal ömrü 1/25 saniyədən az olan, kəmiyyəti ±7-dən artıq olan eynizamanlı siqnalları və s. qəbul və təhlil edə bilmir (bu zaman fəaliyyəti tam və ya qismən blokirovka olunur); Fasiləsiz iş rejimi maksimum 10 dəqiqədir; Fəaliyyəti ətalətlidir, yəni hər bir yeni stimula köklənmək üçün ona müəyyən vaxt limiti gərəkdir; Xarici fiziki təsirlərin anormal, emosiyaların ekstremum (maksimum gərgin və maksimum süst) həddində öz fəaliyyətini dayandırır; Təhtəlşüur yolunda «senzor» (süzgəc, klapan) funksiyası daşıyır; Assosiativ (mnemotexniki) yaddaş və proseslərlə əlaqədardır; Fəaliyyəti müxtəlif kimyəvi preparatlar (bax: 2-ci hissə, «Psixotrop preparatlar» bölümünə – burada, səh. 94) vasitəsilə aktivləşdirilib, passivləşdirilə bilir, və s. (əlavə olaraq bax: burada, səh. 64-65 və ondan sonraya)
I.2.1.1.4.İradi universalilər:
(ŞəXSİYYəTİN STATİK İRADİ (EVOKATİV) XARAKTERİSTİKASI): İradə – hər iki beyin yarımkürəsinin birgə fəaliyyətinin nəticəsi olub, funksiyası «ustanovka»lar, vərdişlər, transferlər, stereotiplər, psixi komplekslər, məqsəd qradiyentləri, sosial inqibisiya və fasilitasiyalar və s. tərəfindən tənzimlənir;
Və s1.
Bunlar hər bir insana genetik olaraq ötürülən əsas funksiyalardır. Özlüyündə bunlar baş beyin yarımkürələrinin funksional asimmetriyası ilə əlaqədar hallardır. Belə ki, bunlardan birincisi – qeyri-şüuri sfera ilə, ikincisi – sağ, üçüncüsü – sol beyin yarımkürəsinin funksiyası ilə, və nəhayət, dördüncüsü – hər iki beyin yarımkürəsinin funksiyasının kombinativ fəaliyyəti ilə əlaqədardır.
Lakin bu hələ hamısı deyil. Sadalananlar birlikdə insanın qabiliyyətlər sferasını təşkil edir. Hər bir funksiya enerji israfı hesabına başa gəldiyindən isə sadalanan qabiliyyətlərin mütəmadi olaraq enerji ilə təchiz edilməsi zərurəti ortaya çıxır. Bu funksiyanı isə insanın həmin qabiliyyətləri ilə korrelyativ rabitədə olan tələbatlar bloku yerinə yetirir.
Bu tələbatlarasa aiddir: