- •1. Сулосий мужаррад.
- •Фатҳа касра фатҳа замма фатҳатон, Касра фатҳа касра касра замматон
- •11 Дарс.
- •12 Дарс. Феъли нафй
- •13 Дарс. Мусол. Мозий.
- •7 Қоида.Агар сокинли و ҳарфи ҳарфи музораат билан ҳақиқий ёки тақдирий касранинг орасида келса уни ҳазф қилинади.
- •9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.
- •14 Дарс. Феъли наҳй.
- •8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ
- •15 Дарс.
- •16 Дарс. Ажваф.
- •11 Қоида. Ҳар қачон бир калимада икки сокинли ҳарф қўшни бўлиб келса уларнинг бири ҳазф қилинади.
- •17 Дарс. Исми фоил.
- •18 Дарс. Исми замон ва исми макон.
- •19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
- •20 Дарс. Лафиф.
- •21 Дарс. Амри белом.
- •22 Дарс. Феъли мозий.
- •23 Дарс. Феъли жаҳд.
- •24 Дарс. 2 فَعَـلَ—يَفْعُـلُ боби.
- •25 Дарс. Амри белом.
- •26 Дарс. Ажваф.
- •27 Дарс. Амри белом.
- •15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
- •28 Дарс. Феъли жаҳд.
- •29 Дарс. 3 боб.
- •30 Дарс. فَعِـلَ يَفْعَـلُ
- •31 Дарс. Мусол.
- •32 Дарс. Ажваф.
- •33 Дарс. Ажвафи ёий.
- •34 Дарс. Ноқис.
- •35 Дарс. Лафиф.
- •36 Дарс. Лафифи ёий.
- •37 Дарс. Мултавий.
- •38 Дарс. 5 боб. فَعِلَ يَفْعَلُ
- •39 Дарс.
- •6 Боб. فَعُلَ يَفْعُلُ боби.
- •40 Дарс.Иккинчи босқич.
- •41 Дарс. تَفْعِيل боби 2 боб.
- •42 Дарс.
- •43 Дарс. 4 боб. افْتِعَالٌ
- •44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
- •6 Боб افْعِلالْ боби.
- •45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
- •8 Боб تَفَعُّلْ боби.
- •46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
- •47 Дарс. افْعِيعَالٌ 11боб.
- •12 افْعِوَّالٌ боби.اجْلِوّاَزٌ (туяни тез ҳайдамоқ).
- •Учинчи босқич рубоий мужаррад.
- •48 Дарс. Тўртинчи босқич. Рубоий мазид.
- •1 Боб. Саҳеҳ. تَدَحْرُجٌ (тош юмалатмоқ).
- •2 Боб. إبْرِنْشَاقٌ (гул очилмоқ,барг чиқармоқ)
- •3 Боб. إقْشِعْرًارٌ (жунжикмоқ)
- •1Қоида.
- •5 Қоида, идғом қоидаси:
- •6 Қоида.
23 Дарс. Феъли жаҳд.
Феъли жаҳд шу бобнинг ноқис ва лафифлари кабидир
غائب |
لم يَحِ |
لم يَحِيا |
لم يَحُوْا |
لم تَحِ |
لم تَحِيا |
لم يَحِيْنَ |
|
|||||
مُخاطَب |
لم تَحِ |
لم تَحِيا |
لم تَحُِوْا |
لم تَحِيْ |
لم تَحِيا |
لم تَحِيْنَ |
|
|||||
مُتَكَلِّم |
لم أحِ |
Мажҳули |
لم نَحِ |
|
||||||||
غائب |
لم يُوحَ |
لم يُوحَيا |
لم يُوحَوْا |
لم تُوحَ |
لم تُوحَيا |
لم يُوحَيْنَ |
||||||
مُخاطَب |
لم تُوحَ |
لم تُوحَيا |
لم تُوحَُوْا |
لم تُوحَيْ |
لم تُحَيا |
لم تُوحَيْنَ |
||||||
مُتَكَلِّم |
لم أوحَ |
|
لم نُوحَ |
|||||||||
Феъли нафй.
غائب |
لا يَحِي |
لا يَحِيانِ |
لا يَحُوْنَ |
لا تَحِي |
لا تَحِيانِ |
لا يَحِيْنَ |
|
|||||
مُخاطَب |
لا تَحِي |
لا تَحِيانِ |
لا تَحُِوْنَ |
لا تَحِيْنَ |
لا تَحِيانِ |
لا تَحِيْنَ |
|
|||||
مُتَكَلِّم |
لا أحِي |
Мажҳули |
لا نَحِي |
|
||||||||
غائب |
لا يُوحَي |
لا يُوحَيانِ |
لا يُوحَوْنَ |
لا تُوحَي |
لا تُحَيانِ |
لا يُوحَيْنَ |
||||||
مُخاطَب |
لا تُوحَي |
لا تُوحَيانِ |
لا تُوحَُوْنَ |
لا تُوحَيْنَ |
لا تُحَيانِ |
لا تُوحَيْنَ |
||||||
مُتَكَلِّم |
لا أوحَي |
|
لا نُوحَي |
|||||||||
Амри белом.
تَوْحِيُ дан амр оламиз, ҳарфи музораат билан ҳақиқий касра орасида келгани учун و ни ҳазф қилдик, تَحِيُ бўлди.1. Калиманинг охирини ҳарфи иллат бўлгани учун ҳазф қилдик, تَحِ бўлди. 2. Ҳарфи музораатни олиб ташлагандан кейин моялийсига қарасак ҳаракатли экан амр тамом. حِ бўлди. 7,4 қоидалар.
حِيْنَ |
حِيَا |
حِي |
حُوا |
حِيَا |
حِ |
حُوا аслида حِيُوا эди, حِي аслида حِيِي эди, ى га замма ва касра оғир, уларни ташладик, 11 қоида билан ى ни ҳазф қилдик. حُوا ва حِي бўлди.
Амри бо-лом.
غائب |
ليَحِ |
ليَحِيا |
ليَحُوْا |
لتَحِ |
لتَحِيا |
ليَحِيْنَ |
|
|||||
مُتَكَلِّم |
لأحِ |
Мажҳули |
لنَحِ |
|
||||||||
غائب |
ليُوحَ |
ليُوحَيا |
ليُوحَوْا |
لتُوحَ |
لتُوحَيا |
لِيُوحَيْنَ |
||||||
مُخاطَب |
لتُوحَ |
لتُوحَيا |
لتُوحَوْا |
لتُوحَيْ |
لتُحوَيا |
لِتُوحَيْنَ |
||||||
مُتَكَلِّم |
لاوحَ |
|
لنُوحَ |
|||||||||
لِتُوحَ аслида تُوْحَيُ эди, аввалига жазм қилувчи ломиамр لِ ни олиб келгандан кейин охиридан ҳарфи иллат ҳазф қилингандан кейин لِتُوْحِ бўлди.
Феъли нафй.
Барча сиғаларида жаҳд каби эълол қилиниб тусланади.
غائب |
لا يَحِ |
لا يَحِيا |
لا يَحُوْا |
لا تَحِ |
لا تَحِيا |
لا يَحِيْنَ |
|
|||||
مُخاطَب |
لا تَحِ |
لا تَحِيا |
لا تَحُِوْا |
لا تَحِيْ |
لا تَحِيا |
لا تَحِيْنَ |
|
|||||
مُتَكَلِّم |
لا أحِ |
Мажҳули |
لا نَحِ |
|
||||||||
غائب |
لا يُوحَ |
لا يُوحَيا |
لا يُوحَوْا |
لا تُوحَ |
لا تُوحَيا |
لا يُوحَيْنَ |
||||||
مُخاطَب |
لا تُوحَ |
لا تُوحَيا |
لا تُوحَُوْا |
لا تُوحَيْ |
لا تُحَيا |
لا تُوحَيْنَ |
||||||
مُتَكَلِّم |
لا أوحَ |
|
لا نُوحَ |
|||||||||
Исми замон ва исми макон.
Ломи феъл ҳарфи иллат бўлганлиги учун مَفْعَـلٌ вазнида келади. Аслида مَوْحَيٌ эди, 10 қоида билан ى ни алифга қалб қилдик, مَوْحانْ бўлиб алиф билан танвин орасида ижтимои сокинайн вужудга келди, алифни ҳазф қилдик, مَوْحًى бўлди.
مَوْحًى مَوْحَيَا نِ مَوَاحٍ
مَوَاحٍ аслида مَوَاحِيُ эди, калиманинг чекасида касрадан кейин келган заммали ى ни ҳазф қилиб ўрнига танвинни эваз қилдик. مَوَاحٍ бўлди. 14 қоида.
Исми олат.
مِيْحاءٌ مِيْحائانِ مَوأحِيُّ
مِيْحاءٌ аслида مِوْحاءٌ эди, касрадан кейинги сукунли و ни ى га қалб қилдик, مَوأحِيُّ эса аслида иккита ى бўлиб идғом шарти мавжудлиги учун уларни идғом қилдик.8,5 қ/да.
Исми тафзил.
أوْحَى аслида أوْحَىُ эди, 10 қоида билан ى ни алифга қалб қилдик.
وُحْيَياتٌ |
وُحْيَيانِ |
وُحْيَى |
أَوْحَوْنَ |
أَوْحَيانِ |
أَوْحَى |
أَوْحَوْنَ аслида أوْحَيُونَ эди, 10 қоида билан ى ни алифга қалб қилдик ва уни ижтимои сокинайн сабабли ҳазф қилдик. 10,11 қоидалар.