- •1. Сулосий мужаррад.
- •Фатҳа касра фатҳа замма фатҳатон, Касра фатҳа касра касра замматон
- •11 Дарс.
- •12 Дарс. Феъли нафй
- •13 Дарс. Мусол. Мозий.
- •7 Қоида.Агар сокинли و ҳарфи ҳарфи музораат билан ҳақиқий ёки тақдирий касранинг орасида келса уни ҳазф қилинади.
- •9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.
- •14 Дарс. Феъли наҳй.
- •8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ
- •15 Дарс.
- •16 Дарс. Ажваф.
- •11 Қоида. Ҳар қачон бир калимада икки сокинли ҳарф қўшни бўлиб келса уларнинг бири ҳазф қилинади.
- •17 Дарс. Исми фоил.
- •18 Дарс. Исми замон ва исми макон.
- •19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
- •20 Дарс. Лафиф.
- •21 Дарс. Амри белом.
- •22 Дарс. Феъли мозий.
- •23 Дарс. Феъли жаҳд.
- •24 Дарс. 2 فَعَـلَ—يَفْعُـلُ боби.
- •25 Дарс. Амри белом.
- •26 Дарс. Ажваф.
- •27 Дарс. Амри белом.
- •15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
- •28 Дарс. Феъли жаҳд.
- •29 Дарс. 3 боб.
- •30 Дарс. فَعِـلَ يَفْعَـلُ
- •31 Дарс. Мусол.
- •32 Дарс. Ажваф.
- •33 Дарс. Ажвафи ёий.
- •34 Дарс. Ноқис.
- •35 Дарс. Лафиф.
- •36 Дарс. Лафифи ёий.
- •37 Дарс. Мултавий.
- •38 Дарс. 5 боб. فَعِلَ يَفْعَلُ
- •39 Дарс.
- •6 Боб. فَعُلَ يَفْعُلُ боби.
- •40 Дарс.Иккинчи босқич.
- •41 Дарс. تَفْعِيل боби 2 боб.
- •42 Дарс.
- •43 Дарс. 4 боб. افْتِعَالٌ
- •44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
- •6 Боб افْعِلالْ боби.
- •45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
- •8 Боб تَفَعُّلْ боби.
- •46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
- •47 Дарс. افْعِيعَالٌ 11боб.
- •12 افْعِوَّالٌ боби.اجْلِوّاَزٌ (туяни тез ҳайдамоқ).
- •Учинчи босқич рубоий мужаррад.
- •48 Дарс. Тўртинчи босқич. Рубоий мазид.
- •1 Боб. Саҳеҳ. تَدَحْرُجٌ (тош юмалатмоқ).
- •2 Боб. إبْرِنْشَاقٌ (гул очилмоқ,барг чиқармоқ)
- •3 Боб. إقْشِعْرًارٌ (жунжикмоқ)
- •1Қоида.
- •5 Қоида, идғом қоидаси:
- •6 Қоида.
46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
Бу бобдаги феъллар ҳам икки ёки ундан кўп кишилар томонидан содир бўлади. 1. مُفاعَـلَة бобининг мутоваати учун келади. بَاعَـدْتُهُ فَتَباعَدَ узоқлаштирган эдим узоқлашди. 2. Такаллуф учун келади. تَماوَتَ ўзини ўлганга солди. 3. أفْعَـلَ маъносида келади. تَساقَطَ...أسْقَطَ
Саҳиҳ. تَدارُكٌ
(ўнгламоқ, хатони тузатмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَدارَكْ |
مُتَدارَكٌ |
مُتَدارِكٌ |
يَتَدارَكُ |
تَدارَكَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَدارَكٌ |
لا تَتَدارَكْ |
لِيَتَدارَكْ |
تَدارَكْ |
لا يَتَدارَكُ |
Танбеҳ 1. تَفاعُل ва تَفَعُّلْ бобларида ҳам ف нинг баробарида افْتِعال бобида айтилган ушбу ث ز ط ظ ص ض ش س ذ د ت 11 ҳарф келганда ت ҳарфини сокин қилиб кейинги ҳарфга идғом қилиш ва олдига “ҳамзаи” васлийя олиб келиш мумкин. تَدارَكَ...ادّأرَكَ تَثَاقَلَ...اثَّأقَلَ каби.( 17 қоида).
2. Барча ت ҳарфи такрорланган сиғаларда уларнинг бирини ҳазф қилиш мумкин м: تَتَدَارَكُ , ... تَدَارَكُ бўлиб қолади. Шунинг учун амр белом бундай феъллардан икки хил чиқади: تَدَارَكْ ва яна دَارَكْ 47дарсга қаранг.
Музоаф. تَصَأمٌّ (ўзини карликка солмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَصَأمَّ |
مُتَصَامٌّ |
مُتَصَامٍٍّ |
يَتَصَامُّ |
تَصَامَّ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَصَامٌّ |
لا تَصَامَّ |
لِيَتَصَامَّ |
تَصَامَّ |
لا يَتَصَامُّ |
Мусол. تَوَارُثٌ (мерос олмоқ). تَيَاسُرٌ (чапга юрмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَوارَثْ لم يَتَياسَرْ |
مُتَوَارَثٌ مَتَيَاسَرٌ |
مُتَوَارِثٌ مَتَيَاسِرٌ |
يَتَوَارَثُ يَتَيَاسَرُ |
تَوَارَثَ تَيَاسَرَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَوَارَثٌ مَتَيَاسَرٌ |
لا تَوَارَثْ لا تَيَاسَرْ |
لِيَتَوَارَثْ لِيَتَيَاسَرْ |
تَوَارَثْ تَيَاسَرْ |
لا يَتَوَرَثُ لا يَتَيَاسَرُ |
Ажваф.تَجَاوُبٌ (жавоб айтишмоқ). تَزَايُدٌ (зиёдалашмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَجَاوَبْ لم يَتَزَايَدْ |
مُتَجَاوَبٌ مُتَزَايَدٌ |
مُتَجَاوِبٌ مُتَزَايِدٌ |
يَتَجَاوَبُ يَتَزَايَدُ |
تَجَاوَبَ تَزَايَدَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَجَاوَبٌ مُتَزَايَدٌ |
لا تَجَاوَبْ لا تَزَايَدْ |
لِيَتَزَايَدْ لِيَتَجَاوَبْ |
تَجَاوَبْ تَزَايَدْ |
لا يَتَجَاوَبُ لا يَتَزَايَدُ |
Ноқис.
تَصَابٍ аслида تَصَابُوٌ эди 15 қоида билан و ни ى га қалб қилдик, кейин ى саломат турсин учун ب га касра бердик, ижтимои сокинайн сабабли ى ни ҳазф қилдик.(ошиқ бўлмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَصَابَ |
مُتَصَابًى |
مُتَصَابٍ |
يَتَصَابَى |
تَصَابَى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَصَابًى |
لا تَصَابَ |
لِيَتَصَابَ |
تَصَابَ |
لا يَتَصَابَى |
Лафиф. تَدَاوٍى (даволанмоқ).
Аслида تَدَاوُيٌ эди, бу ҳам юқоридаги масдар каби эълолланади.
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَدَاوَ |
مُتَدَاوًى |
مُتَدَاوٍ |
يَتَدَوَى |
تَدَوَى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَدَاوًى |
لا تَدَاوَ |
لِيَتَدَاوَ |
تَدَاوَ |
لا يَتَدَاوَى |
Мултавий. تَوَارٍ (ўралиб беркинмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَوَارَ |
مُتَوَارًى |
مُتَوَارٍ |
يَتَوَارَى |
تَوَارَى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَوَارًى |
لا تَوَارَ |
لِيَتَوَارَ |
تَوَارَ |
لا يَتَوَارَى |
10 боб. اسْتِفْعَالٌ
Бу боб талаб учун ишлатилади. اسْتَخْرَجْتُ زَيْدًا Зайднинг чиқишини талаб қилдим. 2. Фоил асли феълга айланиши учун келади. إسْتَحْجَرَ الطِينُ лой тошга айланди. 3. Мафъулни асли феъл билан сифатлаш учун келади. إسْتَعْظَمْتُهُ уни улуғ деб билдим.
Танбиҳ. Агар ف нинг баробарида ط ҳарфи келса ت ни ҳазф қилиш мумкин. اسْتَطَاعَ ...اسْطَاعَ каби.
Саҳиҳ. اسْتِنْسَاخٌ (нусха кўчирмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْتَنْسِخْ |
مُسْتَنْسَخٌ |
مُسْتَنْسِخٌ |
يَسْتَنْسِخُ |
اسْتَنْسَخَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْتَنْسَخٌ |
لا تَسْتَنْسِخْ |
لِيَسْتَنْسِخْ |
اسْتَنْسِخْ |
لا يَسْتَنْسِخُ |
Музоаф.
اسْتِحْبَابٌ (яхши кўрмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْتَحِبَّ |
مُسْتَحَبٌّ |
مُسْتَحَبٌّ |
يَسْتَحِبُّ |
اسْتَحَبَّ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْتَحَبٌّ |
لا تَسْتَحِبَّ |
لِيَسْتَحِبَّ |
اسْتَحِبَّ |
لا يَسْتَحِبُّ |
Мусол.
اسْتِيجَابٌ (вожиб бўлмоқ). اسْتِيسَارٌ (осон бўлмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْتَوْجِبْ لم يَسْتَيْسِرْ |
مُسْتَوْجَبٌ مُسْتَيْسَرٌ |
مُسْتَوْجِبٌ مُسْتَيْسِرٌ |
يَسْتَوْجِبُ يَسْتَيْسِرُ |
اسْتَوْجَبَ اٍسْتَيْسَرَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْتَوْجَبٌ مُسْتَيْسَرٌ |
لا تَسْتَوْجِبْ لا تَسْتَيْسِرْ |
لِيَسْتَوْجِبْ لِيَسْتَيْسِرْ |
اسْتَوْجِبْ اسْتَيْسِرْ |
لا يَسْتَوْجِبُ لا يَسْتَيْسِرُ |
Ажваф. اسْتِجَابَةٌ (жавоб бермоқ) аслида اسْتِجْوَابٌ бунинг эълоли 1 бобдаги إقَامَةٌ нинг эълоли кабидир. اسْتِبَاعَةٌ (савдо қилишни талаб қилмоқ)
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْتَقِمْ لم يَسْتَبِعْ |
مُسْتَقَامٌ مُسْتَبَاعٌ |
مُسْتَقِيمٌ مُسْتَبِيعٌ |
يَسْتَقِيمُ يَسْتَبِيعُ |
اسْتَقَامَ اسْتَبَاعَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْتَقَامٌ مُسْتَبَاعٌ |
لا تَسْتَقِمْ لا تَسْتَبِعْ |
لِيَسْتَقِمْ لِيَسْتَبِعْ |
اسْتَقِمكْ اسْتَبِعْ |
لا يَسْتَقِيمُ لا يَسْتَبِيعُ |
Ноқис. اسْتِهْدَاءٌ ( ҳидоят талаб қилмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْتَهْدِ |
مُسْتَهْدًى |
مُسْتَهْدٍ |
يَسْتَهْدِي |
اسْتَهْدَى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْتَهْدًى |
لا تَسْتَهْدِ |
لِيَسْتَهْدِ |
اسْتَهْدِ |
لا يَسْتَهْدِى |
Лафиф. اسْتِهْوَاءٌ (адаштирмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْتَهْوِ |
مُسْتَهْوًى |
مُسْتَهْوٍ |
يَسْتَهْوِى |
اسْتَهْوَى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْتَهْوًى |
لا تَسْتَهْوِ |
لِيَسْتَهْوِ |
اسْتَهْوِ |
لا يَسْتَهْوِى |
Лафифи ёий.إسْتِحْيَاءٌ ( ҳаё қилмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْتَحْيِ |
مُسْتَحْيًى |
مُسْتَحْيٍ |
يَسْتَحْيِي |
اسْتَحْيَى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْتَحْيًى |
لا تَسْتَحْيِ |
لِيَسْتَحْيِ |
اسْتَحْيِ |
لا يَسْتَحْيِي |
Мултавий. اسْتِيفَاءٌ (тўла қилиб олмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْتَوْفِ |
مُسْتَوْفًى |
مُسْتَوْفٍ |
يَسْتَوْفِي |
اسْتَوْفًى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْتَوْفًى |
لا تَسْتَوْفِ |
لِيَسْتَوْفِ |
اسْتَوْفِ |
لا يَسْتَوْفِي |