14 Дарс. Феъли наҳй.

Феъли наҳй музореънинг аввалига жазм қилувчи لا калимасини олиб келиш билан ясалади ва феъли жаҳд каби тусланади.

لا أثبْ		لا تثبُوا	لا تثبا	لا تثب		لا يثبوا	لا يشبا	لا يَثِبْ
لا نَثِبْ		لا تثبْنَ	لا تثبا	لا تَثِبي		لا يثبْنَ	لا تثبا	لا تثبْ

Мажҳули.

Мажҳул қилиш учун аслига қайтарамиз لا تَوْثِبْ бўлади, мо қабл охирини фатҳа қилиб, ҳарф музораатни замма қиламиз لا تُوثََبْ бўлади.

غائب	لا يُوثَبْ	لا يُوثَبا	لا يُوثَبُوا	لا تُوثَبْ	لا تُوثَبا	لا يُوثَبْنَ
مُخاطَب	لا تُوثَبْ	لا تُوثَبا	لا تُوثَبُوا	لا تُوثَبِي	لا تُوثَبا	لا تُوثَبْنَ
مُتَكَلِّم	لا أ وثَبْ					لا نُوثَبْ

Исми замон ва исми макон.

مَوْثِبٌ مَوْثِبانِ مَواثِبُ

Исми олат.

Исми олат مِيثابٌ бўлиб аслида مِوْثابٌ эди.

8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ

ميثابٌ ميثابانِ مَواثيبُ * مَواثيبُ агар وْ калиманинг чекасида келса ҳаракатли бўлса ҳам ى га қалб қилинаверади. دُعِوَ دُعِيَ каби.

Исми тафзил.

وُثْبَياتٌ

وُثْبَيانِ

وُثْبَى

أوْثَبونَ

أوْثَبانِ

أوْثَبُ

Буларнинг ҳаммаси “мусоли вовий”га мисолдир.

15 Дарс.

“Мусоли ёий”га يَيْسِرُ يُسْرًا مَيْسَرةً ً يَسَرَмисол бўлади. Музореъ, Жаҳд, нафй, амр ва феъли наҳйларнинг мажҳулларидан бошқа феъллар мутлақо саҳеҳ каби тусланади. Бу феълларнинг мажҳулларида эса 9 қоидага биноан ى ҳарфи و га қалб бўлади.

9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.

Шунга биноан мазкур феълларнинг мажҳуллари, “Мусоли вовий” мажҳуллари каби тусланади.

Исми фоил.

ياسِراتٌ

ياسِرَتانِ

ياسِرَةٌ

ياسِرونَ

ياسِرانِ

ياسِرٌ

Исми мафъул.

مَيْسوراتٌ

مَيْسورَتانِ

مَيْسورَةٌ

مَيْسورونَ

مَيْسورانِ

مَيْسورٌ

Исми макон ва исми замон.

Айн боби заммали бўлмагани ҳамда мусол бўлгани учун مَفْعِلٌ вазнида келади.

مَيْسِرٌ مَيْسِرانِ مَياسِرُ

Исми олат.

مِيسارٌ ميسارانِ مَياسيرُ

Исми тафзил.

يُسْرَياتٌ

يُسْرَيانِ

يُسْرَى

أيْسَرونَ

أيْسَرانِ

أيْسَرُ