- •1. Сулосий мужаррад.
- •Фатҳа касра фатҳа замма фатҳатон, Касра фатҳа касра касра замматон
- •11 Дарс.
- •12 Дарс. Феъли нафй
- •13 Дарс. Мусол. Мозий.
- •7 Қоида.Агар сокинли و ҳарфи ҳарфи музораат билан ҳақиқий ёки тақдирий касранинг орасида келса уни ҳазф қилинади.
- •9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.
- •14 Дарс. Феъли наҳй.
- •8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ
- •15 Дарс.
- •16 Дарс. Ажваф.
- •11 Қоида. Ҳар қачон бир калимада икки сокинли ҳарф қўшни бўлиб келса уларнинг бири ҳазф қилинади.
- •17 Дарс. Исми фоил.
- •18 Дарс. Исми замон ва исми макон.
- •19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
- •20 Дарс. Лафиф.
- •21 Дарс. Амри белом.
- •22 Дарс. Феъли мозий.
- •23 Дарс. Феъли жаҳд.
- •24 Дарс. 2 فَعَـلَ—يَفْعُـلُ боби.
- •25 Дарс. Амри белом.
- •26 Дарс. Ажваф.
- •27 Дарс. Амри белом.
- •15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
- •28 Дарс. Феъли жаҳд.
- •29 Дарс. 3 боб.
- •30 Дарс. فَعِـلَ يَفْعَـلُ
- •31 Дарс. Мусол.
- •32 Дарс. Ажваф.
- •33 Дарс. Ажвафи ёий.
- •34 Дарс. Ноқис.
- •35 Дарс. Лафиф.
- •36 Дарс. Лафифи ёий.
- •37 Дарс. Мултавий.
- •38 Дарс. 5 боб. فَعِلَ يَفْعَلُ
- •39 Дарс.
- •6 Боб. فَعُلَ يَفْعُلُ боби.
- •40 Дарс.Иккинчи босқич.
- •41 Дарс. تَفْعِيل боби 2 боб.
- •42 Дарс.
- •43 Дарс. 4 боб. افْتِعَالٌ
- •44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
- •6 Боб افْعِلالْ боби.
- •45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
- •8 Боб تَفَعُّلْ боби.
- •46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
- •47 Дарс. افْعِيعَالٌ 11боб.
- •12 افْعِوَّالٌ боби.اجْلِوّاَزٌ (туяни тез ҳайдамоқ).
- •Учинчи босқич рубоий мужаррад.
- •48 Дарс. Тўртинчи босқич. Рубоий мазид.
- •1 Боб. Саҳеҳ. تَدَحْرُجٌ (тош юмалатмоқ).
- •2 Боб. إبْرِنْشَاقٌ (гул очилмоқ,барг чиқармоқ)
- •3 Боб. إقْشِعْرًارٌ (жунжикмоқ)
- •1Қоида.
- •5 Қоида, идғом қоидаси:
- •6 Қоида.
15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
Агар و ҳарфи калиманинг чекасида келиб мо қаблиси замма бўлмаса уни ى га қалб қилинади. Масалан: يُدْعَوُ ни يُدْعَيُ қилинади.
يُدْعَـوْنَ -- تُدْعَـوْنَ нинг асли يُدْعَـيُونَ -- تُدْعَيُونَ эди. ي мутаҳаррик мо қабли мафтуҳни алифга қалб қилдик. Ижтимои сокинайн сабабли ломи феъл- алифни ҳазф қилдик. 10,11 қоидалар.
Танбеҳ: Феъли музореъдан олинган барча мажҳул феълларнинг мазкур сийғаларида ҳам шу эълол қўлланади.
Исми фоил.
داعِـياتٌ |
داعِـيَتانِ |
داعِـيَةٌ |
داعُـونَ |
داعِـيانِ |
داعٍ |
داع аслида داعِـوٌ эди, Ҳаракатли و калиманинг чекасида касрадан кейин келгани учун уни ى га қалб қилдик. 8, қоида. ى га замма оғир , уни ташладик, ى билан танвин орасида ижтимои сокинайн бўлди, ى ни ҳазф қилдик. داعُونَ нинг асли داعِيُـونَ эди. Мустақил эълол қилинг!
Исми мафъул.
مَدْعُوّاتٌ |
مَدْعُوَّتانِ |
مَدْعُوَّةٌ |
مَدْعُوُّونَ |
مَدْعُوَّانِ |
مَدْعُوٌّ |
28 Дарс. Феъли жаҳд.
غائب |
لَمْ يَدْعُ |
لَمْ يَدْعُـوا |
لَمْ يَدْعُـوا |
لَمْ تَدْعُ |
لَمْتـَدْعُـوا |
لَمْ يَدْعُـوْنَ |
مُخاطَب |
لَمْ ـتَدْعَ |
لَمْ تَدْعَـوَا |
لَمْ تَدْعُـوا |
لَمْ تَدْعِي |
لَمْ تَدْعَـوَا |
لَمْ تَدْعُوْنَ |
مُتَكَلِّم |
لَمْ اَدْعُ |
Мажҳули |
لَمْ نَدْعُ |
|||
غائب |
لَمْ يُدْعَ |
لَمْ يُدْعَـيا |
لَم ْيُدْعَـوْا |
لم تُدْعَ |
لم تُدْعَـيا |
لم يُدْعَيْنَ |
مُخاطَب |
لم تُدْعَ |
لم تُدْعَيا |
لم تُدْعَوْا |
لم تُدْعَيْ |
لم تُدْعَيا |
لم تُدْعَيْنَ |
مُتَكَلِّم |
لم أدْعَ |
|
لم نُدْعَ |
|||
Аслида يَدْعُوُ эди, 3 қоида билан мажҳул қилсак, يُدْعَوُ бўлади, و ни ى га қалб қиламиз ва мо қаблиси ҳаракатли бўлгани учун уни алифга қалб қилдикيُدْعََى –يُدْعَيُ 15,8 қоидалар.....
Феъли нафй.
غائب |
لا يَدْعُـوا |
لا يَدْعُـوْانِ |
لا يَدْعُـوْنَ |
لا تَدْعُـوا |
لا تَدْعُـوَانِ |
لا يَدْعُـوْنَ |
||
مُخاطَب |
لا تَدْعُـوا |
لا تَدْعُوانِ |
لا تَدْعُـوْنَ |
لا تَدْعِـيْنَ |
لا تَدْعُـوَانِ |
لا تَدْعُـونَ |
||
مُتَكَلِّم |
لا اَدْعُـوا |
|
لا نَدعُـوا |
|||||
غائب |
لا يُدْعَي |
لا يُدْعـَيَانِ |
لا يُدْعَـوْنَ |
لا تُدْعَي |
لا تُدعَـيَانِ |
لا يُدْعـَيْنَ |
||
مُخاطَب |
لا تُدْعَي |
لا تُدعـَيَانِ |
لا تُدعوْنَ |
لا تُدْعَيْْنَ |
ُلا تُدعـَيَانِ |
لا تُدْعَـيْْنَ |
||
مُتَكَلِّم |
لا اُدْعَي |
|
لا نُدعَي |
|||||
Мустақил эълол қилинг!
Амри белом.
اُدْعُـوْنَ |
اُدْعِـوا |
اُدْعِي |
اُدْعُـوَا |
اُدْعُـوا |
اُدْعُ |
Амри бо-лом.
غائب |
لِيَدْعُ |
ِليَدْعُـوا |
لِيَدْعُـوا |
لِتَدْعُ |
لِتَدْعُـوا |
لِيَدْعُوْنَ |
مُتَكَلِّم |
لأدْعُ |
Мажҳули |
لِـنَدْعُ |
|||
مُخاطَب |
لِتُدْعَ |
لِتُدْعـَيا |
لِِِتُدْعَـوْا |
لِتُدْعَيْ |
لِتُدْعَيا |
لِتُدْعَيْنَ |
غائبْ |
لِيُدْعَ |
لِيُدْعَيا |
لِيُدْعَوْا |
لِتُدْعَ |
لِتُدْعَيا |
لِيُدْعَيْنَ |
مُتَكَلِّم |
لأدْعَ |
|
لِنُدْعَ |
|||
Феъл наҳй.
غائب |
لا يَدْعُ |
لاْ يَدْعُـوا |
لا يَدْعُـوا |
لا تَدْعُ |
لا ْتـَدْعُـوا |
لا يَدْعُـوْنَ |
|
مُخاطَب |
لا ـتَدْعَ |
لاْ تَدْعُـوَا |
لا تَدْعُـوا |
لا تَدْعِي |
لا تَدْعَـوَا |
لا تَدْعِيْنَ |
|
مُتَكَلِّم |
لا اَدْعُ |
Мажҳули |
لا نَدْعُ |
||||
غائب |
لا يُدْعَ |
لا يُدْعَـيا |
لا يُدْعَـوْا |
لا تُدْعَ |
لا تُدْعَـيا |
لا يُدْعَيْنَ |
|
مُخاطَب |
لا تُدْعَ |
لا تُدْعَيا |
لا تُدْعَوْا |
لا تُدْعَيْ |
لا تُدْعَيا |
لا تُدْعَيْنَ |
|
مُتَكَلِّم |
لا أدْعَ |
|
لا نُدْعَ |
||||
Феъли жаҳдга қиёслаб тусланг ва эълол қилинг!
Исми замон ва макон.
مَدْعًى مَدْعَيانِ مَداعٍ
مَدْعًى аслида مَدْعَـوٌ эди, 15 қоида га кўра و ни ى га қалб қилдик مَدْعَيٌ бўлди, 10 қоида га кўра ى ни алифга қалб қилдик مَدْعان ْ бўлиб алиф ва танвин орасида ижтимои сокинайн вужудга келди 11 қоидага кўра алифни ҳазф қилдик مَدْعًى бўлди. مَداعٍ нинг асли مَداعِيُ эди, 14 қоида- га биноан ى ни ҳазф қилиб ўрнига танвин эваз қилдик.
Исм олат.
مِدْعًى مِدْعَيانِ مَداعٍ
Эълолларини исми замон ва маконга қиёс қилинг!
Исми тафзил.
دُعْـيَـياتٌ |
دُعْـيـَيانِ |
دُعْـيَـي |
أدْعَـوْنِ |
أدْعَـيانِ |
أدْعَى |
أدْعَى ва دُعْـيَـي аслида أدعَوُ ва دُعْـوَى эди, و учинчи ўринда моқаблиси замма бўлмагани учун уни ى га қалб қилдик ва музаккарида мо қаблиси мафтуҳ бўлгани учун алифга қалб қилдик.