- •1. Сулосий мужаррад.
- •Фатҳа касра фатҳа замма фатҳатон, Касра фатҳа касра касра замматон
- •11 Дарс.
- •12 Дарс. Феъли нафй
- •13 Дарс. Мусол. Мозий.
- •7 Қоида.Агар сокинли و ҳарфи ҳарфи музораат билан ҳақиқий ёки тақдирий касранинг орасида келса уни ҳазф қилинади.
- •9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.
- •14 Дарс. Феъли наҳй.
- •8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ
- •15 Дарс.
- •16 Дарс. Ажваф.
- •11 Қоида. Ҳар қачон бир калимада икки сокинли ҳарф қўшни бўлиб келса уларнинг бири ҳазф қилинади.
- •17 Дарс. Исми фоил.
- •18 Дарс. Исми замон ва исми макон.
- •19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
- •20 Дарс. Лафиф.
- •21 Дарс. Амри белом.
- •22 Дарс. Феъли мозий.
- •23 Дарс. Феъли жаҳд.
- •24 Дарс. 2 فَعَـلَ—يَفْعُـلُ боби.
- •25 Дарс. Амри белом.
- •26 Дарс. Ажваф.
- •27 Дарс. Амри белом.
- •15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
- •28 Дарс. Феъли жаҳд.
- •29 Дарс. 3 боб.
- •30 Дарс. فَعِـلَ يَفْعَـلُ
- •31 Дарс. Мусол.
- •32 Дарс. Ажваф.
- •33 Дарс. Ажвафи ёий.
- •34 Дарс. Ноқис.
- •35 Дарс. Лафиф.
- •36 Дарс. Лафифи ёий.
- •37 Дарс. Мултавий.
- •38 Дарс. 5 боб. فَعِلَ يَفْعَلُ
- •39 Дарс.
- •6 Боб. فَعُلَ يَفْعُلُ боби.
- •40 Дарс.Иккинчи босқич.
- •41 Дарс. تَفْعِيل боби 2 боб.
- •42 Дарс.
- •43 Дарс. 4 боб. افْتِعَالٌ
- •44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
- •6 Боб افْعِلالْ боби.
- •45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
- •8 Боб تَفَعُّلْ боби.
- •46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
- •47 Дарс. افْعِيعَالٌ 11боб.
- •12 افْعِوَّالٌ боби.اجْلِوّاَزٌ (туяни тез ҳайдамоқ).
- •Учинчи босқич рубоий мужаррад.
- •48 Дарс. Тўртинчи босқич. Рубоий мазид.
- •1 Боб. Саҳеҳ. تَدَحْرُجٌ (тош юмалатмоқ).
- •2 Боб. إبْرِنْشَاقٌ (гул очилмоқ,барг чиқармоқ)
- •3 Боб. إقْشِعْرًارٌ (жунжикмоқ)
- •1Қоида.
- •5 Қоида, идғом қоидаси:
- •6 Қоида.
29 Дарс. 3 боб.
--- يَفْعَـلُ فَعَـلَ
Бу бобнинг саҳиҳига مَنْعًاмасдар(манъ қилмоқ) мисолдир
Ис. Мафъул. |
Ис.фоил. |
Ф. Музореъ. |
Ф.мозий |
مَمْنُوعٌ |
مانِعٌ |
يَمْنَعُ |
مَنَعَ |
Амр бо-лом. |
Амр белом. |
Ф. Нафй. |
Ф. Жаҳд. |
لِيَمْنَعْ |
إمْنَعْ |
لا يَمْنَعُ |
لم يَمْنَعْ |
Исм тафзил |
Исм олат. |
И.зам/мак. |
Ф. Наҳй. |
أمْنَعُ |
مِمْنَاعٌ |
مَمْنَعٌ |
لا يَمْنَعْ |
Мусоли вовий. وَضْعًا масдар ( қўймоқ )
.
Ис. Мафъул. |
Ис.фоил. |
Ф. Музореъ. |
Ф.мозий |
مَوْضُوعٌ |
واضِعٌ |
يَضَعُ |
وَضعَ |
Амр бо-лом. |
Амр белом. |
Ф. Нафй. |
Ф. Жаҳд. |
لِيَضَعْ |
ضَعْ |
لا يَضَعُ |
لم يَضَعْ |
Исм тафзил |
Исм олат. |
И.зам/мак. |
Ф. Наҳй. |
أوْضَعُ |
مِيضاعٌ |
مَوْضِعٌ |
لا تَضَعْ |
Мозий.
غائب |
وَضَعَ |
وَضَعا |
وَضَعُوا |
وَضَعَتْ |
وَضَعَتا |
وَضَعْنَ |
مُخاطَب |
وَضَعْتَ |
وَضَعْتما |
وَضَعْتم |
وَضَعْتِ |
وَضَعْتما |
وَضَعْتُنَّ |
مُتَكَلِّم |
وَضَعْتُ |
Мажҳули |
وَضَعْنا |
|||
غائب |
وُضِعَ |
وُضَِعا |
وُضِعُوا |
وُضِعَتْ |
وُضِعَتا |
وُضِعْنَ |
مُخاطَب |
وُضِعْتَ |
وُضِعْتما |
وُضِعْتم |
وُضِعْتِ |
وُضِعْتما |
وُضِعْتُنَّ |
مُتَكَلِّم |
وُضِعْتُ |
|
وُضِعْنا |
|||
Феъли музореъ.
يَضَعُ аслида يَوْضَعُ эди. Билингки араблар касра билан бўғиз ҳарфлари бир ерда қўшни бўлиб келишини ёқтирмайдилар.Ҳуруфи ҳалқ эса ( خغ ح ع ه ء ) лардир. Бу бобнинг мусолида ع билан ل нинг баробарида ҳуруфи ҳалқдан бирортаси келади. Касра, ҳарфи ҳалққа қўшни бўлиб қолмаслиги учун бу бобни 1 бобдан чиқарилиб 4 боьга олиб ўтилди, аслида يَوْضِعُ бўлганлиги учун 7қоида билан و ни ҳазф қилдик. يَضَعُ бўлди.
غائب |
يَضَعُ |
يَضَعانِ |
يَضَعُونَ |
تَضَعُ |
تَضَعانِ |
يضضَعْنَ |
مُخاطَب |
تَضَعُ |
تَضَعانِ |
تَضَعُونَ |
تَضَعِينَ |
تَضَعانِ |
تَضَعْنَ |
مُتَكَلِّم |
أضَعُ |
Маълуми |
نَضَعُ |
|||
غائب |
يُوضَعُ |
يُوضَعانِ |
يُوضَعُونَ |
تُوضَعُ |
تُوضَعانِ |
يُوضَعْنَ |
مُخاطَب |
تُوضَعُ |
تُوضَعانِ |
تَُوضَعُونَ |
تُوضَعِينَ |
تُوضَعانِ |
تُوضَعْنَ |
مُتَكَلِّم |
أوضَعُ |
мажҳули |
نُوضَعُ |
|||
يُوضَعُ даги ض нинг фатҳаси манқула эмас ҳақиқий бўлгани учун و ни ҳазф қилинмади.
Исми фоил, исми мафъул, феъли жаҳд, нафй ва умуман барча муштаққотларни ўзингиз мустақил сарф қилиб чиқинг!
Амри белом تَضَعُ дан олинади. 1 охирини сокин қиламиз تَضَعْ бўлди. 2 Ҳарфи музораатни олиб ташлаб моялийсига қарасак ҳаракатли экан амр тамом. ضَعْ .
Шу нарса махфий қолмасинки бу бобдан музоаф, ажваф, лафиф, ноқиси вовий ва мултавийлар келмайди.
Ноқиси ёий.
رَعْيًا , رَعْيَةً ва مَرْعًى масдар, риоя қилмоқ, ҳайвонни ўтлатмоқ, тарбия қилмоқ ва раҳбарлик қилмоқ.
Ис. Мафъул. |
Ис.фоил. |
Ф. Музореъ. |
Ф.мозий |
مَرْعِيٌّ |
راعٍ |
يَرْعَى |
رَعَى |
Амр бо-лом. |
Амр белом. |
Ф. Нафй. |
Ф. Жаҳд. |
لِيَرْعَ |
إرْعَ |
لا يَرْعَى |
لم يَرْعَ |
Исм тафзил |
Исм олат. |
И.зам/мак. |
Ф. Наҳй. |
أرْعَى |
مِرْعًى |
مَرْعًى |
لا تَرْعَ |
Бу феълнинг барча 192 сийғаси رَمَى يَرْمى каби тусланади ва эълол қилинади.
Шуни ҳам билишимиз керакки феълларни таъкидлаш учун охирига икки хил ْ ن نّ ёпишади. Ташдидсиз нунни “нуни таъкиди хафифа”, ташдидли нунни “нуни таъкиди сақила” дейилиди.
إضْرِبَنْ إَضْرِبُنْ إضْرِبِنْ
إضْرِبَنَّ إضْرِبانِّ إضْرِبُنَّ إضْرِبِنَّ إضْرِبانِّ إضْرِبْنانِّ
Кўриниб турибдики тасниялар ва жамъи муаннасга “нуни таъкиди хафифа”ёпишмайди.
Агар феълнинг охирида ҳарфи иллат ҳазф бўлган бўлса у яна қайтиб келади.
إرْعَـيَنِ إرْعَـوُنْ إرْعَـيِنْ
إرْعَيَنَّ إرْعَيَانِّ إرْعَوُنَّ إرْعَيِنَّ إرْعَيَانَِ إرْعَيْنَانِّ
4 БОБ.