- •1. Сулосий мужаррад.
- •Фатҳа касра фатҳа замма фатҳатон, Касра фатҳа касра касра замматон
- •11 Дарс.
- •12 Дарс. Феъли нафй
- •13 Дарс. Мусол. Мозий.
- •7 Қоида.Агар сокинли و ҳарфи ҳарфи музораат билан ҳақиқий ёки тақдирий касранинг орасида келса уни ҳазф қилинади.
- •9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.
- •14 Дарс. Феъли наҳй.
- •8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ
- •15 Дарс.
- •16 Дарс. Ажваф.
- •11 Қоида. Ҳар қачон бир калимада икки сокинли ҳарф қўшни бўлиб келса уларнинг бири ҳазф қилинади.
- •17 Дарс. Исми фоил.
- •18 Дарс. Исми замон ва исми макон.
- •19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
- •20 Дарс. Лафиф.
- •21 Дарс. Амри белом.
- •22 Дарс. Феъли мозий.
- •23 Дарс. Феъли жаҳд.
- •24 Дарс. 2 فَعَـلَ—يَفْعُـلُ боби.
- •25 Дарс. Амри белом.
- •26 Дарс. Ажваф.
- •27 Дарс. Амри белом.
- •15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
- •28 Дарс. Феъли жаҳд.
- •29 Дарс. 3 боб.
- •30 Дарс. فَعِـلَ يَفْعَـلُ
- •31 Дарс. Мусол.
- •32 Дарс. Ажваф.
- •33 Дарс. Ажвафи ёий.
- •34 Дарс. Ноқис.
- •35 Дарс. Лафиф.
- •36 Дарс. Лафифи ёий.
- •37 Дарс. Мултавий.
- •38 Дарс. 5 боб. فَعِلَ يَفْعَلُ
- •39 Дарс.
- •6 Боб. فَعُلَ يَفْعُلُ боби.
- •40 Дарс.Иккинчи босқич.
- •41 Дарс. تَفْعِيل боби 2 боб.
- •42 Дарс.
- •43 Дарс. 4 боб. افْتِعَالٌ
- •44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
- •6 Боб افْعِلالْ боби.
- •45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
- •8 Боб تَفَعُّلْ боби.
- •46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
- •47 Дарс. افْعِيعَالٌ 11боб.
- •12 افْعِوَّالٌ боби.اجْلِوّاَزٌ (туяни тез ҳайдамоқ).
- •Учинчи босқич рубоий мужаррад.
- •48 Дарс. Тўртинчи босқич. Рубоий мазид.
- •1 Боб. Саҳеҳ. تَدَحْرُجٌ (тош юмалатмоқ).
- •2 Боб. إبْرِنْشَاقٌ (гул очилмоқ,барг чиқармоқ)
- •3 Боб. إقْشِعْرًارٌ (жунжикмоқ)
- •1Қоида.
- •5 Қоида, идғом қоидаси:
- •6 Қоида.
19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
Маълумки охири ҳарфи иллат билан тугаган феъли музореъга жазм қилувчи адавотлар келиши билан ҳарфи иллат ҳазф қилинади, чунончи يَرْمى феълининг бошига لم калимаси дохил бўлса لم يَرْمِ бўлиб қолади.
لم أرْم |
|
لم تَرْمُوا |
لم تَرْمِيا |
لم تَرْمِ |
|
لم يَرْموا |
لم يَرْمِيا |
لم يَرْمِ |
لم نَرْمِ |
|
لم تَرْمِيْنَ |
لم تَرْمِيَا |
لم تَرْمِي |
|
لم يَرْمِيْنَ |
لم تَرْمِيا |
لم تَرْمِ |
Мажҳул қилиш учун аслига қайтариб 3 қоидага асосан мажҳул қилиб, 10 қоида билан ى ни алифга қалб қилиб олдига жазм қилувчи لم калимасини олиб келамиз ва алифни ҳазф қиламиз. يَرْمِيُ—يُرْمَيُ-- يُرْمَى-- لَمْ يُرْمَ бўлди.
لم أُرْمَ |
|
لم تُرْمَوا |
لم تُرْمَيا |
لم تُرْمَ |
|
لم يُرْمَوا |
لم يَُرْمَيا |
لم يُرْمَ |
لم نُرْمَِ |
|
لم تُرْمَِيْنَ |
لم تُرْمَيَا |
لم تُرْمَي |
|
لم يُرْمَيْنَ |
لم تُرْمَيا |
لم تُرْمَ |
لم يُرْمَوا لم تُرْمَوا لم تُرْمَي
Сиғаларини аслига қайтариб эълол қоидаларини қўллаб эълол қилиб чиқинг!
Феъли нафй.
Феъли нафй маълуми ва мажҳулида барча эълол ва тусланишда фъли музореъ кабидир. Нима учун?
غائب |
لا يَرْمِى |
لاِ يَرْمِيانِ |
لا يَرْمُونَ |
لا تُرْمِى |
لا تَرْمِيانِ |
لا يَرْمِيْنَ |
مُخاطَب |
لا تُرْمِى |
لا تَرْمِيانِ |
لا تَرْمُونَ |
لا تَرْمِينَ |
لا تَرْمِيانِ |
لا تَرْمينَ |
مُتَكَلِّم |
لا أرْمى |
Мажҳули |
لا نَرْمى |
|||
غائب |
لا يُرْمَى |
لاِ يُرْمَيانِ |
لا يُرْمَونَ |
لا تُرْمَى |
لا تُرْمَيانِ |
لا يُرْمَيْنَ |
مُخاطَب |
لا تُرْمَى |
لا تُرْمَيانِ |
لا تُرْمَونَ |
لا تَُْمَينَ |
لا تُرْمَيانِ |
لا تُرَْمَينَ |
مُتَكَلِّم |
لا أُرْمَى |
|
|
لا نُرْمَى |
||
Амри белом.
3-4 қоидаларни қўллаб تَرْمِى дан амр олинг!
إرْمِيْنَ |
إرْمِيا |
إرْمِي |
إرْمُوا |
إرْمِيا |
إرْمِ |
Сиғаларини эълол қилинг!إرْمِيْنَ ва إرْمُوا
Амри бо-лом.
غائب |
لِيَرْمِ |
لِيَرْمِيا |
لِيَرْمُوا |
لِتَرْمِ |
لِتَرْمِيا |
لِيَرْمِيْنَ |
مُتَكَلِّم |
لأِرْمِ |
Мажҳули |
لِنَرْمِ |
|||
غائب |
ليُرْمَ |
لِيُرْمَيا |
لِيُرْمَوا |
لِتُرْمَ |
لِتُرْمَيا |
لِيُرْمَيْنَ |
مُخاطَب |
لِتُرْمَ |
لِتُرْمَيا |
لا تُرْمَوا |
لِتُرْمَيْ |
لِتُرْمَيا |
لِتُرَْمَينَ |
مُتَكَلِّم |
لاُِرْمَ |
|
لِنُرْمَ |
|||
Феъли наҳй.
Маълум ва мажҳули барча сиғаларида тусланишда ҳам эълолда ҳам феъли жаҳдга қиёс қилинади.
لا أرْم |
|
لا تَرْمُوا |
لا تَرْمِيا |
لا تَرْمِ |
|
لا يَرْموا |
لا يَرْمِيا |
لا يَرْمِ |
|||||||
لا نَرْمِ |
|
لا تَرْمِيْنَ |
لا تَرْمِيَا |
لا تَرْمِي |
|
لا يَرْمِيْنَ |
لا تَرْمِيا |
لا تَرْمِ |
|||||||
غائب |
لا يُرْمَ |
لا يُرْمَيا |
لا يُرْمَوا |
لا تُرْمَ |
لا تُرْمَيا |
لا يُرْمَيْنَ |
|
||||||||
مُخاطَب |
لا تُرْمَ |
لا تُرْمَيا |
لا تُرْمَوا |
لا تُرمَيْ |
لا تُرْمَيا |
لا تُرَْمَينَ |
|
||||||||
مُتَكَلِّم |
لا أ رْمَ |
Мажҳули |
لا نُرْمَ |
|
|||||||||||
Исми замон ва макон.
Маълумки исми замон ва исми макон ноқис феъллардан مَفْعَلٌ вазнида ясалади.
مَرْمًى مَرْمَيانِ مَرامٍ
مَرْمًى аслида مَرْمَيٌ эди, ى мутаҳаррик мо қабли мафтуҳни алифга қалб қилдик مَرْمانْ бўлиб алиф билан танвин орасида ижтимои сокинайн вужудга келди, алифни ҳазф қилдик مَرْمًى бўлди. مَرامٍ аслида مَرامِيُ эди:
14 қоида. Заммали ى ҳарфи калиманинг охирида 4,5 ўринларда касрадан кейин воқеъ бўлса уни ҳазф қилиниб, ундан бир танвин эваз қилиниб моқаблига берилади. مَرامِ-- مَرامٍ.
Исми олат.
Исми олат مِفْعَلٌ вазнида келади. مِرْمًى مِرْمَيانِ مَرامٍ
مِرْمًى аслида مِرْمَيٌ эди ى мутаҳаррик моқабли мафтуҳни алифга қалб қилсак مِرْمانْ бўлиб ижтимои сокинайн бўлади, алифни ҳазф қилсак مِرْمًى бўлади. مَرامٍ нинг эълоли исми замон ва макон жами кабидир.
Исми тафзил.
رُمْيَياتٌ |
رُمْيَيانِ |
رُمْيَى |
أرْمَوْنَ |
أرْمَيانِ |
أرْمَى |
أرْمَى аслида أرْمَيُ эди. 10 қоида билан ى ни алифга қалб қилиб, 11 қоида билан алифни ҳазф қилдик. أرْمَوْنَ аслида أرْمَيُونَ эди, 10 қоида билан ى ни алифга қалб қилиб 11 қ. га кўра алифни ҳазф қилдик أرْمَوْن َ бўлди.