- •1. Сулосий мужаррад.
- •Фатҳа касра фатҳа замма фатҳатон, Касра фатҳа касра касра замматон
- •11 Дарс.
- •12 Дарс. Феъли нафй
- •13 Дарс. Мусол. Мозий.
- •7 Қоида.Агар сокинли و ҳарфи ҳарфи музораат билан ҳақиқий ёки тақдирий касранинг орасида келса уни ҳазф қилинади.
- •9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.
- •14 Дарс. Феъли наҳй.
- •8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ
- •15 Дарс.
- •16 Дарс. Ажваф.
- •11 Қоида. Ҳар қачон бир калимада икки сокинли ҳарф қўшни бўлиб келса уларнинг бири ҳазф қилинади.
- •17 Дарс. Исми фоил.
- •18 Дарс. Исми замон ва исми макон.
- •19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
- •20 Дарс. Лафиф.
- •21 Дарс. Амри белом.
- •22 Дарс. Феъли мозий.
- •23 Дарс. Феъли жаҳд.
- •24 Дарс. 2 فَعَـلَ—يَفْعُـلُ боби.
- •25 Дарс. Амри белом.
- •26 Дарс. Ажваф.
- •27 Дарс. Амри белом.
- •15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
- •28 Дарс. Феъли жаҳд.
- •29 Дарс. 3 боб.
- •30 Дарс. فَعِـلَ يَفْعَـلُ
- •31 Дарс. Мусол.
- •32 Дарс. Ажваф.
- •33 Дарс. Ажвафи ёий.
- •34 Дарс. Ноқис.
- •35 Дарс. Лафиф.
- •36 Дарс. Лафифи ёий.
- •37 Дарс. Мултавий.
- •38 Дарс. 5 боб. فَعِلَ يَفْعَلُ
- •39 Дарс.
- •6 Боб. فَعُلَ يَفْعُلُ боби.
- •40 Дарс.Иккинчи босқич.
- •41 Дарс. تَفْعِيل боби 2 боб.
- •42 Дарс.
- •43 Дарс. 4 боб. افْتِعَالٌ
- •44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
- •6 Боб افْعِلالْ боби.
- •45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
- •8 Боб تَفَعُّلْ боби.
- •46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
- •47 Дарс. افْعِيعَالٌ 11боб.
- •12 افْعِوَّالٌ боби.اجْلِوّاَزٌ (туяни тез ҳайдамоқ).
- •Учинчи босқич рубоий мужаррад.
- •48 Дарс. Тўртинчи босқич. Рубоий мазид.
- •1 Боб. Саҳеҳ. تَدَحْرُجٌ (тош юмалатмоқ).
- •2 Боб. إبْرِنْشَاقٌ (гул очилмоқ,барг чиқармоқ)
- •3 Боб. إقْشِعْرًارٌ (жунжикмоқ)
- •1Қоида.
- •5 Қоида, идғом қоидаси:
- •6 Қоида.
20 Дарс. Лафиф.
Бу бобнинг лафифига мисол رَوَى мозий يَرْوِي музореъ رَوْيًا ва رِوَايَةً масдар ( ривоят қилмоқ), راوٍ исми фоил, مَرْوِيٌّ исми мафъул, لم يَرْوِ феъли жаҳд, لا يَرْوِي феъли нафй, إرْوِ амри белом, لِيَرْوِ амри бо-лом, تَرْوِ لا наҳй ҳозир, مَرْوًى исми замон ва макон, مِرْواءٌ ва مِرْوًى исми олат, أَرْوَى исми тафзил.
Маълум феъли мозий.
رِوَي аслида رِوَيَ эди, ى мутаҳаррик мо қабли мафтуҳни алифга қалб қиламиз (10 қоида) رَِوَي бўлади.
رَوَوْا ва رَوَتْ аслида رَوَيُوا ва رَوَيَتْ эди, ى мутаҳаррик мо қабли мафтуҳни алифга қалб қилдик ва ижтимои сокинайн бўлгани учун алифни ҳазф қилдик.(10, 11 қоидалар). رَوَوْا ва رَوَتْ бўлди.
غائب |
رَوَى |
رَوَيا |
رَوَوْا |
رَوَتْ |
رَوَتا |
رَوَيْنَ |
مُخاطَب |
رَوَيْتَ |
رَوَيْتُما |
رَوَيْتُمْ |
رَوَيْتِ |
رَوَيْتُما |
رَوَيْتُنَّ |
مُتَكَلِّم |
رَوَيْتُ |
Мажҳули |
رَوَيْنا |
|||
غائب |
رُوِىَ |
رُوِيا |
رُوُوْا |
رُوِيَتْ |
رُوِيَتا |
رُوِيْنَ |
مُخاطَب |
رُوِيْتَ |
رُوِيْتُما |
رُوِيْتُمْ |
رُوِيْتِ |
رُوِيْتُما |
رُوِيْتُنَّ |
مُتَكَلِّم |
رُوِيْتُ |
|
رُوِيْنا |
|||
Мажҳулда аслига қайтариб 2 қоида билан رُوِيَ қиламиз.
رُوُوْا аслида رُوِيُوا эди, ى га замма оғир уни моқаблига нақл қиламиз رُوُيْوْا бўлиб و ва ى ўртасида икки сокин жамланди, ломи феъл ى ни ҳазф қилдик . رُوُوْا бўлди.
Феъли музореъ.
يَرْوِي аслида يَرْوِيُ эди, ى га замма оғир уни ташладик.
غائب |
يَرْوِي |
يَرْوِيانِ |
يَرْوُونَ |
تَرْوِي |
تَرْوِيانِ |
يَرْوِيْنَ |
مُخاطَب |
تَرْوِي |
تَرْوِيانِ |
تَرْوُونَ |
تَرْوِيْنَ |
تَرْوِيانِ |
تَرْوِيْنَ |
مُتَكَلِّم |
أرْوِي |
Мажҳули |
نَرْوِي |
|||
غائب |
يُرْوَي |
يُرْوَيانِ |
يُرْوَونَ |
تُرْوَي |
تُرْوَيانِ |
يُرْوَيْنَ |
مُخاطَب |
تُرْوَي |
تُرْوَيانِ |
تُرْوَونَ |
تُرْوَيْنَ |
تُرْوَيانِ |
تُرْوَيْنَ |
مُتَكَلِّم |
أرْوِي |
|
نُرْوَي |
|||
يَرْوُونَ ва تَرْوُونَ аслида يَرْوِيُونَ ва تَرْوِيُونَ эди, ى га замма оғир, уни моь қаблига нақл қилдик, ى билан و ўртасида ижтимои сокинайн бўлиб, ى ни ҳазф қилдик. يَرْوُونَ ва تَرْوُونَ бўлди.Мухотаб муаннас تَرْوِيْنَ нинг асли تَرْوِيِينَ эди, ى га касра оғир уни ташлаймиз, иккала ى сокин бўлиб қолди, ломи феълни ҳазф қилдик. تَرْوِيْنَ бўлди.
Мажҳулида асли يَرْوِيُ га қайтариб 3 қоида асосида мажҳул қиламиз ва 10 қоида билан ى ни алифга қалб қиламиз يُرْوَي бўлди.
يُرْوَونَ , تُرْوَونَ ва تُرْوَيْنَ аслида يُرْوَيُونَ , تُرْوَيُونَ ва تُرْوِيِينَ эди.
Мо қабли мафтуҳ бўлган ҳаракатли ى ни алифга қалб қилиб (10 қоида), ижтимои сокинайн бўлгани учун алифни ҳазф қилдик. (11 қоида). Қолганлари ўз ўрнида.
Исми фоил.
راوِياتٌ |
راوِيَتانِ |
راوِيَةٌ |
راوُونَ |
راوِيانِ |
راوٍ |
راوِ аслида راوِيٌ бўлиб, ى га замма оғир уни ташладик, ى билан танвин ўртасида ижтимои сокинайн бўлди, ломи феълни ҳазф қилдик راوِ бўлди.
Исми мафъул.
مَرْوُوْيٌ و билан ى бир калимада жамъ келиб аввалгиси сокин бўлгани учун و ни ى га қалб қилдик ва идғом шарти мавжуд бўлгани учун ى ларни бир бирига идғом қилдик, مَرْوِيٌّ бўлди. ( 13 ва 5 қоидалар).
مَرْوٍِيَاتٌ |
مَرْوِيَّتانِ |
مَرْوِيَّةٌ |
مَرْوِيُّونَ |
مَرْوِيّانِ |
مَرْوِيٌّ |
Феъли жаҳд.
يَرْوِيُ феъли музореънинг олдига жазм қилувчи لم калимасини олиб келиб ҳарфи иллат бўлгани учун ломи феълни ҳазф қилдик, لم يَرْوِ бўлди.
غائب |
لم يَرْوِ |
لم يَرْوِيا |
لم يَرْوُوا |
لم تَرْوِ |
لم تَرْوِيا |
لم يَرْوِيْنَ |
مُخاطَب |
لم تَرْوِ |
لم تَرْوِيا |
لم تَرْوُوا |
لم تَرْوِيْ |
لم تَرْوِيا |
لم تَرْوِيْنَ |
مُتَكَلِّم |
لم أرْوِ |
Мажҳули |
لم نَرْوِ |
|||
غائب |
لم يُرْوَ |
لم يُرْوَيا |
لم يُرْوَوا |
لم تُرْوَ |
لم تُرْوَيا |
لم يُرْوَيْنَ |
مُخاطَب |
لم تُرْوَ |
لم تُرْوَيا |
لم تُرْوَوا |
لم تُرْوَيْ |
لم تُرْوَيا |
لم تُرْوَيْنَ |
مُتَكَلِّم |
لم أرْوَ |
|
لم نُرْوَ |
|||
Бу феълнинг эълоли ноқис (لم يَرْمِ ) феълининг эълолидан маълумида ҳам, мажҳулида ҳам фарқ қилмайди.
Феъли нафй.
Маълуми ҳам мажҳули ҳам феъли музореъ каби тус/ди.
غائب |
لا يَرْوِي |
لا يَرْوِيانِ |
لا يَرْوُونَ |
لا تَرْوِي |
لا تَرْوِيانِ |
لا يَرْوِيْنَ |
||||
مُخاطَب |
لا تَرْوِي |
لا تَرْوِيانِ |
لا تَرْوُونَ |
لا تَرْوِيْنَ |
لا تَرْوِيانِ |
لا تَرْوِيْنَ |
||||
مُتَكَلِّم |
لا أرْوِي |
Мажҳули |
لا نَرْوِي |
|||||||
غائب |
لا يُرْوَي |
لا يُرْوَيانِ |
لا يُرْوَونَ |
لا تُرْوَي |
لا تُرْوَيانِ |
لا يُرْوَيْنَ |
||||
مُخاطَب |
لا تُرْوَي |
لا تُرْوَيانِ |
لا تُرْوَونَ |
لا تُرْوَيْنَ |
لا تُرْوَيانِ |
لا تُرْوَيْنَ |
||||
مُتَكَلِّم |
لا أرْوَي |
|
لا نُرْوَي |
|||||||