- •1. Сулосий мужаррад.
- •Фатҳа касра фатҳа замма фатҳатон, Касра фатҳа касра касра замматон
- •11 Дарс.
- •12 Дарс. Феъли нафй
- •13 Дарс. Мусол. Мозий.
- •7 Қоида.Агар сокинли و ҳарфи ҳарфи музораат билан ҳақиқий ёки тақдирий касранинг орасида келса уни ҳазф қилинади.
- •9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.
- •14 Дарс. Феъли наҳй.
- •8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ
- •15 Дарс.
- •16 Дарс. Ажваф.
- •11 Қоида. Ҳар қачон бир калимада икки сокинли ҳарф қўшни бўлиб келса уларнинг бири ҳазф қилинади.
- •17 Дарс. Исми фоил.
- •18 Дарс. Исми замон ва исми макон.
- •19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
- •20 Дарс. Лафиф.
- •21 Дарс. Амри белом.
- •22 Дарс. Феъли мозий.
- •23 Дарс. Феъли жаҳд.
- •24 Дарс. 2 فَعَـلَ—يَفْعُـلُ боби.
- •25 Дарс. Амри белом.
- •26 Дарс. Ажваф.
- •27 Дарс. Амри белом.
- •15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
- •28 Дарс. Феъли жаҳд.
- •29 Дарс. 3 боб.
- •30 Дарс. فَعِـلَ يَفْعَـلُ
- •31 Дарс. Мусол.
- •32 Дарс. Ажваф.
- •33 Дарс. Ажвафи ёий.
- •34 Дарс. Ноқис.
- •35 Дарс. Лафиф.
- •36 Дарс. Лафифи ёий.
- •37 Дарс. Мултавий.
- •38 Дарс. 5 боб. فَعِلَ يَفْعَلُ
- •39 Дарс.
- •6 Боб. فَعُلَ يَفْعُلُ боби.
- •40 Дарс.Иккинчи босқич.
- •41 Дарс. تَفْعِيل боби 2 боб.
- •42 Дарс.
- •43 Дарс. 4 боб. افْتِعَالٌ
- •44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
- •6 Боб افْعِلالْ боби.
- •45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
- •8 Боб تَفَعُّلْ боби.
- •46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
- •47 Дарс. افْعِيعَالٌ 11боб.
- •12 افْعِوَّالٌ боби.اجْلِوّاَزٌ (туяни тез ҳайдамоқ).
- •Учинчи босқич рубоий мужаррад.
- •48 Дарс. Тўртинчи босқич. Рубоий мазид.
- •1 Боб. Саҳеҳ. تَدَحْرُجٌ (тош юмалатмоқ).
- •2 Боб. إبْرِنْشَاقٌ (гул очилмоқ,барг чиқармоқ)
- •3 Боб. إقْشِعْرًارٌ (жунжикмоқ)
- •1Қоида.
- •5 Қоида, идғом қоидаси:
- •6 Қоида.
45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
Бу боб ҳам айбларга, рангларга далолат қилади ва аввалги бобга қараганда муболағалироқ бўлади.
Саҳиҳ. احْمِيرارٌ (ўта қизармоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَحْمارَّ |
مُحْمارٌّ |
مُحْمارٌّ |
يَحْمارُّ |
احْمارَّ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُحْمارٌّ |
لا تَحْمارَّ |
لِيَحْمارَّ |
احْمارَّ |
لا يَحْمارَّ |
Ажваф.
اسْوِيدادٌ (ўта қораймоқ),أبِيضَاض ٌ аслида ابْيِيضَاضٌ эди биринчи “ё”нинг касрасини ҳаракат талаб бўлгани учун мо қаблига олиб бердик, кейин ижтимои сокинайн сабабли аввалги “ё”ни ҳазф қилдик. ابْيضَاضٌ бўлди.
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْوادّض لم يَبْيَاضَّ |
مُسْوَادٌّ مُبْيَاضٌّ |
مُسْوَادٌّ مُبْيَاضٌّ |
يَسْوادُّ يَبْيَاضُّ |
اسْوادَّ ابْيَاضَّ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْوَادٌّ مُبْيَاضٌّ |
لا تَسْوادَّ لا تَبْيَاََّضَّ |
لِيَسْوادَّ لِيَبْيَاضَّ |
اسْوادّ ابْيَاضَّ |
لا يَسْوادُّ لا يَبْيَاضَُّ |
8 Боб تَفَعُّلْ боби.
1. Мутоваат учун عَلَّمْتُهُ فَتَعَلَّمَ ўргатган эдим ўрганди.
2. Такаллуф учун تَشَجَّعَ ўзини шижоатли кўрсатди.
3. Фоил асли феълни олиши учун تَوَسَّدْتُ التُرابَ тупроқни болиш қилдим. 4. Асл феълдан узоқлашиш учун تَهَجَّدْتُ уйқудан узоқлашдим. 5. Асл феълнинг такрор воқеъ бўлиши учун келади. تَجَرَّعْتُ الْماْءَ сувни қулт-қулт ичдим. تَفَهَّمْتُ الْمَسْئَلَةَ масалани қайта-қайта фаҳмладим.
Саҳиҳ. تَصَفُّحٌ (текширмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَصَفَّحْ |
مُتَصَفَّحٌ |
مُتَصَفِّحٌ |
يَتَصَفَّحُ |
تَصَفَّحَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَصَفَّحٌ |
لا تَتَصَفَّحْ |
لِيَتَصَفَّحْ |
تَصَفَّحْ |
لا يَتَصَفَّحُ |
Бундай феъллардаги ت такрорланиб келганда уларнинг бирини ҳазф қилиб бир ت билан нутқ қилиш мумкин.
Музоаф. تَجَدُّدٌ (янгиланмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَجَدَّدْ |
مُتَجَدَّدٌ |
مُتَجَدِِّدٌ |
يَتَجَّدَّدُ |
تَجَدَّدَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَجَدَّدٌ |
لا تَجَدَّدْ |
لِيَتَجَدَّدْ |
تَجَدَّدْ |
لا يَتَجَدَّدٌ |
Мусол. تَوَرُّدٌ (ҳовузга тушмоқ), تَيَسُّرٌ (осон бўлмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَوَرَّدْ لم يَتَيَسَّرْ |
مُتَوَرَّدٌ مُتَيَسَّرٌ |
مُتَوَرِِّدٌ مُتَيَسِِّرٌ |
يَتَوَرَّدُ يَتَيَسَّرُ |
تَوَرَّدَ تَيَسَّرَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَوَرَّدٌ مُتَيَسَّرٌ |
لا تَوَرَّدْ لا تَيَسَّرْ |
لِيَتَوَرَّدْ لِيَتَيَسَّرْ |
تَوَرَّدْ تَيَسَّرْ |
لا يَتَوَرَّدُ لا يَتَيَسَّرُ |
Ажваф. تَصَوُّرٌ (тасаввур қилмоқ), تَحَيُّرٌ(ҳайрон бўлмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَصَوَّرْ لم يَتَحّيَّرْ |
مُتَصَوَّرٌ مُتَحّيَّرٌ |
مُتَصَوِِّرٌ مُتَحّيِّرٌ |
يَتَصَوَّرُ يَتَحّيَّرُ |
تَصَوَّرَ تَحَيَّرَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَصَوَّرٌ مُتَحّيَّرٌ |
لا تَتَصَوَّرْ لا تَتَحّيَّرْ |
لِيَتَصَوَّرْ لِيَتَحّيَّرْ |
تَصَوَّرْ تَحّيَّرْ |
لا يَتَصَوَّرُ لا يَتَحّيَّرُ |
Ноқис. تَقَضٍٍّ ( тамом бўлмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَقَضَّ |
مُتَقَضًّى |
مُتَقَضٍٍّ |
يَتَقَضَّى |
تَقَضَّى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَقَضًّى |
لا تَتَقَضَّ |
لِيَتَقَضَّ |
تَقَضَّ |
لا يَتَقَضَّى |
Лафиф. تَرَوٍٍّى (сероб бўлмоқ).تَزَيٍّى (зийнатланмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَرَوَّ لم يَتَزَيَّ |
مُتَرَوًى مُتَزّيًى |
مُتَرَوٍ مُتَزَيٍ |
يَتَرَوَى يَتَزَيَّى |
تَرَوَّى تَزَيَّى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَرَوًى مُتَزّيًى |
لا تَتَرَوَّ لا تَتَزَيَّ |
لِيَتَرَوَّ لِيَتَزَيَّ |
تَرَوَّ تَزَيَّ |
لا يَتَرَوَّى لا يَتَزَيَّى |
Мултавий. تَوَفٍٍّى (ўлдирмоқ, вафо қилмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَتَوَفَّ |
مُتَوَفًّى |
مُتَوَفٍٍّ |
يَتَوَفَّى |
تَوَفَّى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُتَوَفًّى |
لا تَتَوَفَّ |
لِيَتَوَفَّ |
تَوَفَّ |
لا يَتَوَفَّى |