- •1. Сулосий мужаррад.
- •Фатҳа касра фатҳа замма фатҳатон, Касра фатҳа касра касра замматон
- •11 Дарс.
- •12 Дарс. Феъли нафй
- •13 Дарс. Мусол. Мозий.
- •7 Қоида.Агар сокинли و ҳарфи ҳарфи музораат билан ҳақиқий ёки тақдирий касранинг орасида келса уни ҳазф қилинади.
- •9 Қоида. Ҳар қачон заммали ҳарфдан кейин сокинли ى ҳарфи келса уни و га қалб қилинади.
- •14 Дарс. Феъли наҳй.
- •8 Қоида. Ҳар қачон касрали ҳарфдан кейин сокинли وْ келса уни ى га қалб қилинади. مِوْثابٌ... مِيثابٌ
- •15 Дарс.
- •16 Дарс. Ажваф.
- •11 Қоида. Ҳар қачон бир калимада икки сокинли ҳарф қўшни бўлиб келса уларнинг бири ҳазф қилинади.
- •17 Дарс. Исми фоил.
- •18 Дарс. Исми замон ва исми макон.
- •19 Дарс. Маълум феъли жаҳд.
- •20 Дарс. Лафиф.
- •21 Дарс. Амри белом.
- •22 Дарс. Феъли мозий.
- •23 Дарс. Феъли жаҳд.
- •24 Дарс. 2 فَعَـلَ—يَفْعُـلُ боби.
- •25 Дарс. Амри белом.
- •26 Дарс. Ажваф.
- •27 Дарс. Амри белом.
- •15 Қоида. Чекадаги ҳаракатли و ни ى га қалб қилиш.
- •28 Дарс. Феъли жаҳд.
- •29 Дарс. 3 боб.
- •30 Дарс. فَعِـلَ يَفْعَـلُ
- •31 Дарс. Мусол.
- •32 Дарс. Ажваф.
- •33 Дарс. Ажвафи ёий.
- •34 Дарс. Ноқис.
- •35 Дарс. Лафиф.
- •36 Дарс. Лафифи ёий.
- •37 Дарс. Мултавий.
- •38 Дарс. 5 боб. فَعِلَ يَفْعَلُ
- •39 Дарс.
- •6 Боб. فَعُلَ يَفْعُلُ боби.
- •40 Дарс.Иккинчи босқич.
- •41 Дарс. تَفْعِيل боби 2 боб.
- •42 Дарс.
- •43 Дарс. 4 боб. افْتِعَالٌ
- •44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
- •6 Боб افْعِلالْ боби.
- •45 Дарс. 7 боб افْعِيلالٌ
- •8 Боб تَفَعُّلْ боби.
- •46 Дарс. تَفَاعُـلْ 9 боб.
- •47 Дарс. افْعِيعَالٌ 11боб.
- •12 افْعِوَّالٌ боби.اجْلِوّاَزٌ (туяни тез ҳайдамоқ).
- •Учинчи босқич рубоий мужаррад.
- •48 Дарс. Тўртинчи босқич. Рубоий мазид.
- •1 Боб. Саҳеҳ. تَدَحْرُجٌ (тош юмалатмоқ).
- •2 Боб. إبْرِنْشَاقٌ (гул очилмоқ,барг чиқармоқ)
- •3 Боб. إقْشِعْرًارٌ (жунжикмоқ)
- •1Қоида.
- •5 Қоида, идғом қоидаси:
- •6 Қоида.
44 Дарс. 5 انْفِعالٌ боби.
Бу боб мутоваат яъни юқоридаги феълнинг таъсирини қабул қилиш учун келади. كَسَرْتُهُ فانْكَسَرَ синдирган эдим синди.
Саҳиҳ. انْسِحابٌ (судралмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَنْسَحِبْ |
مُنْسَحَبٌ |
مُنْسَحِبٌ |
يَنْسَحِبُ |
انْسَحَبَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُنْسَحَبٌ |
لا تَنْسَحِبْ |
لِيَنْسَحِبْ |
انْسَحِبْ |
لا يَنْسَحِبُ |
Музоаф. انْقِضَاضٌ (синиб тўкилиб тушмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَنْقَضَّ |
مُنْقََضٌّ |
مُنْقََضٌّ |
يَنْقَضُّ |
انْقَضَّ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُنْقََضٌّ |
لا تَنْقَضَّ |
لِيَنْقَضَّ |
انْقَضَّ |
لا يَنْقَضُّ |
Ажваф.
انْقِيَادٌ (бўйин сунмак), аслида انْقِوَادٌ эди, 15 қоидага асосан “вов”ни “ё”га қалб қилдик. انْقِيَاسٌ (қиёс қилмоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَنْقَدْ لم يَنْقَسْ |
مُنْقَادٌ مُنْقَاسٌ |
مُنْقَادٌ مُنْقَاسٌ |
يَنْقَادُ يَنْقَاسُ |
انْقَادَ انْقَاسَ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُنْقَادٌ مُنْقَاسٌ |
لا تَنْقَدْ لا تَنْقَسْ |
لِيَنْقَدْ لِيَنْقَسْ |
انْقَدْ انْقَسْ |
لا يَنْقَادُ لا يَنْقَاسُ |
Ноқис. انْجِلاءٌ аслида انْجِلاوٌ “вов” бешинчи ўринда келди, уни “ё”га сўнгра зоида алифдан кейин келганлиги учун “ҳамза”га қалб қилдик. 12,15 қоидалар, маъноси жилоланмоқ, равшан бўлмоқ.
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَنْجَلِ |
مُنْجَلًى |
مُنْجَلٍ |
يَنْجَلِى |
انْجَلَى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُنْجَلًى |
لا تَنْجَلِ |
لِيَنْجَلِ |
انْجَلِ |
لا يَنْجَلِى |
6 Боб افْعِلالْ боби.
Бу бобдаги феъллар лозим феъллар бўлиб, айбларга, рангларга далолат қилиб муболаға учун ҳам келади.
Саҳиҳ. احْمِرَارٌ (қизармоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَحْمَرَّ |
مُحْمَرٌّ |
مُحْمَرٌّ |
يَحْمَرُّ |
احْمَرَّ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُحْمَرٌّ |
لا تَحْمَرَّ |
لِيَحْمَرَّ |
احْمَرَّ |
لا يَحْمَرُّ |
Ажваф. اسْوِدادٌ (қораймоқ), ابْيِضاضٌ (оқармоқ).
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَسْوَدَّ لم يَبْيَضَّ |
مُسْوَدٌّ مُبْيَضٌّ |
مُسْوَدٌّ مُبْيَضٌّ |
يَسْوَدُّ يَبْيَضٌّ |
اسْوَدَّ ابْيَضَّ |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُسْوَدٌّ مُبْيَضٌّ |
لا تَسْوَدَّ لا تَبْيَضَّ |
لِيَسْوَدَّ لِيَبْيَضَّ |
اسْوَدَّ اْبْيَضَّ |
لا يَسْوَدُّ لا يَبْيَضُّ |
Ноқис. ارْعِـواءٌ
Аслида ارْعِوَاىٌ 15,12 қоидаларга биноан “вов”ни “ё”га, сўнг “ҳамза”га қалб қилдик. Маъноси жаҳлдан қайтмоқ.
Жаҳд. |
Ис. Маф. |
Ис.фоил |
музореъ |
мозий |
لم يَرْعَـوِ |
مُرْعَـوًى |
مُرْعَـوٍ |
يَرْعَـوِى |
ارْعَـوَى |
Ис. з/мак. |
Наҳй. |
Амр бол. |
Амр. |
Нафй. |
مُرْعَـوًى |
لا تَرْعَـوِ |
لِيَرْعَـوِ |
ارْعَـوِ |
لا يَرْعَـوِى |