Қабыкшаларды
каптау
үшін
таблеткаларды
драждеуші казанға
салады. Бүл
казан 20-25 айналым/мин. жылдамдыкпен
айналып
түрады.
Кабыкшалау
алдында таблеткалардын
бетін
катты ауа агымынын көмегімен
шаңнан
тазартады.
Қабыкша түзгіш ерітіндіні казанның
шыгар аузында
орналаскан шашыраткыш аркылы
шашыратып себелейді. Қабыкшаларды
кептіру үшін
таблеткаларды
казанда жылы ауамен үрлейді.
Кабыкшалармен
кайнау кабатында каптау
үшін
конструкциясы түйіршіктерді
кайнау кабатында дайындау
үшін
колданылатын кондыргыга
ұксас
кондыргы колданылады (сурет 82).
карсы
шаралар колдануды талап етеді, күшті
тарткыш вентилляция мен осы
цехта жүмыс істейтін жұмысшылардың
органдарын сактауга (тыныс жолдары)
тиісті шаралар колданылуы тиіс.
Дражделген
кабыкшалар
(dragee
француз
тілінде
кантты кабыкша жагу)
бүл
таблеткалык кабыкшалардыц
ең ескі түрі.
Ол XX гасырдыц басынан бастап колданылады.
Бүл
кабыкшалардыц ец
негізгі
максаты -сырткы эсерлерден сактау,
дэрілік
заттыц жагымсыз
иісі
мен
дэмін бүркеу, таблетканыц
сырткы
түрін
жаксарту. Кейде кабыкша
кұрамына
таблетканы асказан
сөлінің эсерінен
сактайтын заттар косады.
1975
жылга
дейін
химиялык -
фармацевтік өндірісте
драждеу
тәсілімен таблеткаларды
кабыкшалармен
қаптаудың бірыңгай
технологиясы болган жок. Эр
өндіріс
орны
эртүрлі
технологияларды
қолданып келді.
Таблеткаларды
драждеудің
технологиялык
процессі келесі
сатылардан түрады:
Грунттау
немесе катпарландыру
Қабаттау
немесе камырлау
Тегістеу
немесе
өндеу
Жалтырату.
Грунттау
немесе катпарландыру араласып
тұрган
таблеткаларды драждеуші
казанда (сурет 83) 61-70% кант шырынымен
ылгалдаудан жэне бидай
үнымен
немесе оныц магний карбонатымен
коспасымен себелеуден түрады.
Себеленген таблеткалар 25-30 минут бойына
казанда айналдырылады. Сонан соц
таблеткалар
келесі
30-40 минут аралыгында жылы ауамен
кептіріледі
(40-50°С). Таблеткаларды
ьшғалдау,
себелеу,
еркін айналдыру
жэне
кептіру
2-3 рет кайталанады.
Таблетканың
белгілі мөлшерін жүмысшы камерага
(1)
салып. вентиляторды
(5)
іске
косады,
сонда ауа ағымының эсерінен
таблеткалар кайнау
жагдайына түседі. Осыдан соң
камерага
белгілі
жылдамдыкпен пленка
түзгіш ерітінді
(8)
жіберіледі. Ерітіндінің жіберілу
жылдамдыгы оныц тұткырлығына, ауаның
жылжу жылдамдыгына, камераның келеміне
жэне
аппараттагы
таблеткалардын
молшеріне
байланысты. Кабыкшамен каптау
процессінің үзактыгы алынатын кабыкшанын
калындыгына
байланысты жэне 15-40 минут аралыгында
болады.
Пленкалы
кабыкшалар таблетка салмагын шамалы
гана улгайтады. Үшкыш
органикалык
ерітінділердіц
колданылуына байланысты кабыкшаларды
кептірудің үзак
сатысы кажет болмайды. Пленкалы кабыкшаны
каптау
процессінің үзактыгы
2-4 сагат. Пленкалы кабыкшаларды тек
таблеткаларга емес,
түйіршіктерге
немесе
ұнтак тэріздес материалдың бөлшектеріне
де каптауга болады. Пленкалы кабыкшалармен
каитаудын
өндіріс көлемінде
колданудын ен басты
кемшілігі
цехтыц
ішінде
органикалык
еріткіштердіц
улы жэне жангыш
буларының концентрацияларыныц
көбеюі, бүл ортке18.6.3. Дражделген кабыкшалар
Қатпарландыру
немесе грунттау сатысынан
кейін
кабаттау немесе камырлау сатысы
жүреді. Драждеудің бүкіл
технологиялык
циклінде бүл өте маңызды саты, себебі,
кабыкша каптау
негізінен
осы
сатыда жүреді. Бүл сатыда кейбір
өндірістер
кабаттау
үшін
кантты -
ұн камырын колданады, кейбір өндірістер
ең алдымен
таблеткаларды кант шырынымен
ылгалдайды
да,
сонан соң негізгі
магний карбонатымен немесе
бидай үнымен тен мөлшердегі коспасымен
себелейді. Қантты ұн камырын бір рет
берген
сон, таблеткаларды
еркін айналдырады, ал таблеткаларды
казанда 30-40 минут
бойына жылы ауамен кептіреді. Қамырды
беру,
еркін айналдыру,
таблеткаларды
кептіру операциясын белгілі салмакты
таблетка
алғанга дейін көп рет кайталайды.
Қабаттау
сатысынан
кейін тегістеу
немесе
өндеу
сатысы
жүреді. Тегістеу желатиннің аздаган
мөлшері (1%-ке дейін) және бояғыштар
косылган кант шырынының көмегімен
жүргізіледі.
Осы сатыда
кедір-бұдыр жерлерін тегістеу жүреді.
Драждеудін
ен сонгы
сатысы
жалтырату
болады,
ягни,
таблеткалар жалтырланып,
олар
жаксы турге келтіріледі. Бұл операцияны
екі әдіспен жүргізеді.
Бірінші
эдіс
бойынша
жалтыраткыш
мастика дайындалады, оныц курамы: ара
балауызы - 45%, вазелин майы - 45%,, тальк -
10%. Жалтыраткыш мастиканы 0,05-0,06%
мөлшерде
айналып
түрған
жылы таблеткаларга колмен жагады жэне
таблеткаларды 30-40 минут бойына еркін
айналдырады. Осыдан
кейін
таблеткаларды жалтыратуды тездету
үшін
тальктін
аздаган
мөлшерін себелейді.
Екінші
тэсіл
бойынша
тегістелген
таблеткаларды
казаннан түсіріп алып,
баска арнайы
казанга салады. Бул казанның кабырғалары
балауызбен капталган. Тегістелген
таблеткалар
салынган
осы
казанды 1,5-2
сагат
бойына айналдырады,
сөйтіп,
таблеткалар
жалтыратылады.
Қантты-ұнды
драждеудің
жэне
ундагы белоктык
заттардыц энзиматикалык
ыдырауы нәтижесінде
бос органикалык
кышкылдар газ
түзе бөлінеді, бул ұннын ашып кетуін
тудырады.
Осыныц нэтижесінде,
кабыкшаның күрамына кіретін үн оның
физико-механикалык касиеттерін
нашарлатады жэне кабыкшаныц касиеттеріне,
тіліктеніп кетуіне себеп
болады.
Драждеу
кезінде колданылатын кантты-ұн камыры
консистенциясы
бойынша
біркелкі
емес, сондыктан
одан
жасалынган кабыкшалардыц
беті
де
тегіс, біркелкі болмайды. ¥н камыры
процесті механикаландыру және
автоматтандыру мүмкіндігін киындатады.
Сонымен
катар,
кантты-ұнды
драждеу
көп ецбекті талап ететін жэне узак
процесс.
Сондыктан
1975 жылы
ВНИИХТЛС-та
доцент
Пашнев П.Д. таблеткаларды
кабыкшамен каптаудыц
жаңа тэсілін
-
драждеудіц суспензиялык
эдісін
усынган болатын.
Суспензияныц
курамы (пайыз бойынша): кант 58,0 су 24,85
поливинилпирролидон
0,75 аэросил 1,0
негіздік
магний карбонаты 13.4 тиганныц кос тотыгы
2,0/100,0
Суспензияны
дайындау: ПВП суда
ерітеді.
Осы
ерітіндіде
кант шырынын дайындайды. Сонан соц кант
шырынына
калған компоненттерді енгізеді. Қант
пен
судың ерітіндісі
кант шырынын кұрады,
ол суспензиялык
негіз
болып табылады. Поливинилпирролидон
винилпиролидонныц жогаргы молекулалык
косылысы.
Ерітіндіде ПВП
молекулалары бір-біріне
косылып,
кеңістіктік
тор курады. Суда еріген
кант молекулалары осы
тордың үяларының ішіне
алынады. Кабыкшалармен капталатын
таблеткаларды
кептіру процессі кезінде юрдыц
жекеленген үяларындагы су ыгыстырылып
шыгарылады. Тордың үяларында
калган кант
кристалданган
кезде
үлкен түйірлер (агломераттар)
кура
алмайды.
Осы кезде
сынғыштыгы
томен жэне созымдылыгы
жогары
майда дисперстік кристалдар
пайда болады.
Аэросил
(кремнийдіц аморфгы
кос тотыгы)
суспензияда турактандыргыш ретінде
колданылады.
Тұрактандыргыш механизмініц мэні
мынада: аэросил бөлшектерінің бетінде
силанолды топтар
болады, олар
сутекті кепірлердіц көмегімен сумен
гель
түзеді. Түзілген
гель котеріліп
(кайнап) тұрган бөлшектердің шөгуіне
жол бермейді. Негіздік магний
карбонаты-толыктыргыш ролін аткарады,
титанныц
кос
тотыгы-пигмент,
боягыш зат.
Драждеудіц
суспензиялык
эдісі келесі сатылардан
турады:
Таблеткаларга
боялмаган суспензиядан тұратын
кабыкшаны каптау.
Таблеткаларды
боялган суспензиялардан
немесе
боялган шырыннан туратын
кабыкшамен
қаптау.
Таблеткаларды
жалтырату.
Суспензиялык
драждеу карапайым драждеу казандарында
жэне Германия фирмасыныц «Штейнберг»
типті
автоматты линияларында жүргізіледі.
Драждеудің
технологиялык
режимі
мынада:
драждеуші
казанга (сурет 81) оныц
көлемінің
25-30%
мөлшерінде
таблетка-ядроларды салады. Таблеткалар
алдын-ала шацынан тазартылады. Казанды
іске косып,
айналып турган таблеткаларга 2-2,5%
молшерде суспензияны
