Тарау XX. Фармацевтік технологияның жаңа дәрі түрлерін жасаудағы жетістіктері

20.1. Жаца даііын дэрілік препараттар жасау болашағы.

Ғылым мен техника жетістіктері фармацевтік технология алдында бірқатар теориялык жэне тэжірибелік сұрактар койып отыр, ал оларды шешу дэрі түрлерін жасау жолдарын сапалы өзгертуге мүмкіндік береді.

Фармацевтік технология үшін бүл жогары шыгымды жэне жогары дэрежелі тазалыктағы биологиялык тиімді эртүрлі дэрілер алу жоне жогары дэрежеде механикаландырылган жэне автоматтандырылган процесс пен шыгынсыз, энергия сактайтын технология.

Дэрілер технологиясыныц дамуыныц негізгі багыты - биологиялык белсенді заттардын эсерінің реттелуі мен багыттылыгын жетілдіру. Қазіргі кезде тез эсер ететін жэне канда дэрілік заттыц терапевтік концентрациясын калыпты децгейде ұстап туратын, эсер етуніі заттардын босап шыгуын реітеп отыратын системалар жасалган. Осындай дэрі түрлерін колдану дәрілік заттыц курстык дозасын кеміту, асқазан-ішек жолдарын тітіркендіру эсерін жою, жанама эсерлердін байкалу жиілігін төмендету мүмкіндігін тудырады.

Дәрілік заттардыц реттеулі босауын камтамасыз ететін пероральді дэрі түрлері арасынан эртүрлі кабыкшалармен капталган таблеткалар. коп кабатты таблеткалар, капсулалар, микрокапсулалар, микродражелер жэне т.б. дэрі гүрлері кен колданылып келеді.

Медициналык практикага иммобилизацияланган препараттар еніп отыр. Дэрілік заттардыц табиги касиеттерін сырткы ортаныц колайсыз эсерінен сактау, іріктеулі эсер етуі жэне эсерін үзарту иммобилизация комегімен жүзеге асырылады. Бүл препарагтарда дэрілік зат оны турактандыру немесе әсерін узарту максатымен катты негіз-матрицамен физикалык немесе химиялык байланыскан. Дәрілік заттарды синтетикалык жэне табиги матрицаларда иммобилизациялау дэрілік препарапардыц дозасы мен кабылдау жиілігін гөмендетеді, асказан-ішек жолдарын дэрілік заттардыц тітіркендіргіш эсерінен коргайды. Иммобилизацияланган препараттар сополимерлі матрицаныц болуына байланысты улы заттарды адсорбтейді, кейбір жагдайларда интерферон түзілуіне ыкпал тигізеді. Қазіргі кезде ферменттердіц, гормондардыц, мукополисахаридтердіц, декстрандардын темір туындылары мен альбуминнің, ү-глобулиннін, нуклеин кышкылдарыныц, интерферонныц жэне т.б. иммобилизацияланган препараттары колданылады.

Стрептокиназа мен фибринолизин иммобилизациялык препараттары шыгарылуда. Иммобилизацияланган трипсин, химотрипсин, плазмин, урокиназа клиникалык сынактан отуде.

Терапевтік дәрілік система бүл дәрілік заттан, оның босаи шыгуын бакылаушы элементтен, система орналаскан платформадан және терапевтік багдарламадан түратын кондыргы. Терапевтік дэрілік системалар организмді үнемі дәрілік заттармен берілген уакыт аралыгында катан түрде камтамасыз етеді.

Тераиевтік дәрілік системалар жергілікті жэне жүйелі емдеуге колданылады. Бүл системалар бірінші болып офтальмологиялык тэжірибеге енгізілген.

Қазіргі кезде глаукоманы емдеуге екі терапевтік жүйс пайдалануда: «Okysert-20» пилокарпин гидрохлоридін босатып шығару

жылдамдыгы 20 мкг/car.; «Okysert-40» - пилокарпин гидрохлоридін босатып шыгару жылдамдығы 40 мкг/car. Пилокарпин гидрохлориді осы жүйелерден 7 күн бойына босап шыгып отырады.

Тэжірибеге контрацептивтік препарат ретінде колданатын эндогенді гормон-прогестеронмен терапевтік дэрілік жүйе «Biograviplan» енгізілген. Олардыц жүмыс істеу уакыты 1 жылга тец.

Ауыз куысы аркылы колданылатын дәрілік препарат ретінде «Oros» терапевтік дэрілік жүйесі үсынылган, ол жартылай өткізгіш мембранамен коршалган, лазер сәулелері комегімен жасалган нүктелі тесіктері бар осмостык белсенді ядролы таблетка. Су мембрана аркылы таблетка ішіне енеді, ядродагы дэрілік затты ерітеді. Мембрана ішіндегі ерітінді каныгады жэне осмостык кысым эсерімен мембрана тесігі аркылы сыртка шыгады. Мацызды талал мембрана жасауга арналган полимерді дүрыс таңдап алу, себебі, ол дәрілік заттыц босап шыгуын реттеп гана коймай, ядроныц еру процессінде еріткіштің калыпты көлемін камтамасыз етеді. Мембрана дайындау үшін целлюлоза ацетаты жиі колданылады, оныц өткізгіштігін пластификаторлар көмегімен реттейді. Қүрамында 85 мг индометацин болатын «орос» жүйесі белгілі. Индометациннің дэрілік түрден босап шыгу жылдамдыгы 10 мг/саг.

Жүйелік терапия жүргізу үшін грансдермальді терапевтік жүйелер колданылады (ТТЖ).

ТТЖ тері бетінде колдануга ыцгайлы, күрамында дэрілік жэне косымша заттар енгізілген дэрі түрі болып табылады.

ТТЖ жасаудыц негізгі максаты тері аркылы дэрілік заттардыц сіцірілу жылдамдыгын реттеу болып табылады. Эдетте ТТЖ 4 кабаттаи түрады. Сырткы өткізбейтін кабат эсер етуші заттардын тұрактылыгы мен болініп шыгару жылдамдыгына сырткы факторлардыц әсерін тигізбейді. Екінші кабаты препарат бар резервуар болып табылады. Сонан кейінгі кабат дәрілік заттардын босап шыгу жылдамдыгын реттейтін мембрана болады. Сонгы жабыскак кабат дэрілік заттыц канда сіңірілуге жэне тез арада терапевтік концентрациясын калыптастыруга аздаған мөлшері бар кабат болып келеді.