Қазіргі кезде барлык кан алмастырғыш ерітінділерді алты топка боле жіктеу кабылданыи отыр:

1. сулы-тузды жэне кышкылды-негіздік тепе-теңдікті резтеушілер; оларга натрий хлоридінің изотонды ерітіндісі, Рингер ерітіндісі, Рингер-Локк ерітіндісі жэне күрделі тузды ерітінділер: квартасоль, лантасоль, дисоль, ацесоль, трисоль жэне т. б. жатады:

2. гемодинамикалык немесе естен тануга карсы колданылатын кан алмастыргыштар: полиглюкин, реополиглюкин, желатиноль. декстран;

3. дезинтоксикациялык кан алмастыргыштар: полидез;

4. парентеральды коректендіруге (тамактандыруга) арналган препараттар: гидролизин, аминопептид, полиамин, протеин;

5. оттегі тасымалдау функциясын орындайтын кан алмастыргыштар;

6) комплексті эсерлі кан алмастыргыштар.

Қан алмастырғыш ерітінділерге келесі негізгі талаптар қойылады: изотондык, изоиондық жэне изогидриялык.

Изотондык - ерітіндінің осмостык кысымы организм сүйыктарыныц осмостык кысымына тен болуы керек. Оны натрий хлоридін косып теңестіреді.

Изоиондык - ерітінділерде калий, натрий, кальций жэне магний хлориді иондары кан күрамындагы ара катынас пен мөлшердегідей болуы керек. Сондыктан, бул ерітінділер курамына осы туздар қажетті молшерде енгізіледі.

Изогидриялык ерітінділерініц рИ ортасыныц мэні кан плазмасыныц рН ортасыныц мәніне тец болуы керек (рН=7,36). Ерітіндінің рН ортасыныц бір калыпты болуы карбонатты, фосфатты жэне белокты системалар қосу аркылы камтамасыз етіледі. Осы буферлердіц аркасында канныц реакция ортасын озгертуге багытталган барлык эсерлерді бэсендетін, оларды оз бойына кабылдап отырады.

Физиологиялык ерітінділер мен кан алмастыргыштар канга үксае клеткалардыц корегін жэне кажетті тотықтыру-тотыксыздандыру потенциалын камтамасыз ету үшін оларга глюкоза косу керек. Ерітінділердің түткырлыгын тецестіру үшін жогары молекулалык косылыстар косылады.

1. Сулы-тузды жэне кышкылды-негіздік гепе-теңдікті реттеуші препараттар. Бүл топ ерітінділері дэріханалык технологияда кецінен окылган.

2. Гемодинамикалык немесе естен тануга карсы колданылатын ерітінділер.

бірнеше түрлерін косып, кұрамалы эсер корсете алады. Оларды полифункциональды деп те атайды.

19.14. Көз дэрілік түрлері (Formae Medicamentorum ophthaemicae)

Өндірісте тамшылар, жагар майлар, кабыкшалар сиякты көз дәрілік түрлерін дайындайды. Олар көру мүшесінің күрылысы мен кызметінің, дәрілік заттардың көз үлпалары мен сүйыктыктарында өзіне тән сіңірілу механизмдері, таралуы жэне өзара эрекегтесуі, көздің жеңіл жаракаттануы секілді жэне т. б. ерекшеліктеріне байланысты жеке тонтарга бөлінеді.

Көптеген көз ауруларында мембраналар өткізгіштігі күрт өзгеріп, көз жасы сұйыктыгындагы лизоцим (мурамидаза ферменті) молшері азайып. микроорганизмдер әсерінен коргануды төмендетеді. Сондыктан көптеген дайын дәрілік түрлерге койылатын жалпы талаптарга катар оларга жогары талаптар койылады: стерильдік, түрактылык, изотондык. механикалык коспалар мен тітіркендіргіш эсердіц жоктыгы, дозалау дэлдігі. Аталган талаптарды орындау үшін коз дэрілік түрлері өндірісі шаншуга арналган дэрілік түрлер секілді жүзеге асырылады. Аса жауапты операциялар - ерітінді дайындау, флакондарды толтыру жэне оларды тыгындау 1-класты таза болмелерде немесе зоналарда жартылай автоматты желілерінде стерильді ауаның ламинарлы агынында сыртқы ортаныц ore аз катынасында жүргізіледі. Бул, эсіресе, асептикалык жагдайда термиялык стерильдеуге ушыратпай дайындалатын дәрі-дэрмектерге катысты. Осы тектес талаптар бастапкы дэрілік заттар мен еріткіштердін сапасына да койылады.

Коз тамшылары (Guttae ophthalmicae). Коз тамшылары коньюктивті капшыкка инстилляциялауга арналган сулы немесе майлы ерітінділер, оте майда суспензиялар мен эмульсиялар болып табылады. Еріткіштер ретінде шаншуга арналган су, стерильді сүйык майлар -шабдалы, бадам майлары жэне сұйык парафин колданылады. Ондірісте шыгарылатын коз тамшыларына дэріханада дайындалатын коз тамшыларына койылатын барлык талаптар койылады. Олардын онеркэсіптік ондірісінің ерекшелігі болып тез тотыгатын заттар (морфин гидрохлориді, сульфацил-натрий, аскорбин кышкылы) үшін антиоксиданттардан баска, газды коргаудын колданылуы, орамдалудьщ жетілдірілуі (тюбик-тамызгыш) табылады.

Тюбик-тамызгыштардагы ерітінділер 2-класты таза болмелерде асептикаіык жагдайда дайындалады. Болме мен кондыргыга (аппаратгарга) дымкылды тазарту, 3-5% фенол ерітіндісімен дезинфекциялау жэне 2 сагат бойы бактерицидтік шаммен стерильдеу жұмыстары жүргізіледі. Ерітуді араластыргыштары бар реакторларда

Сурет 113. Коз тамшыларына арналган тюбик-тамыэгмштар.

Тескіші бар калпактарды 20906-040 немесе 20506-007 маркалы томенгі кысымды полиэтиленніц балкытылган түйіршіктерінен кысым астында каіыптайды.

Дайындап болган сон оларды дистилденген сумен жуып, кептіреді жэне 40-50°С-температурада этиленоксид пен 10% коміртек кос тотыгынын коспасымен 2 сагат бойы газбен стерильдейді. Бұйымдардан этиленоксидті оларды стерильді болмелерде 12 сагат бойы үстау аркылы аластатады. Әрі карай асептикалык жагдайда стерильді ауанын артык кысымы бар агрегагты корпуска калпакшаларды бұрау, дозалагыш насостар комегімен оларды дэрілік заттар ерітіндісімен толтыру жэне балкыту аркылы дэнекерлейді. Баспа машинасында корпуска екі жагынан дэрілік препараттын аты, концентрапиясы жэне колемі корсетілген жазу түсіреді. Толтырылган тюбик-тамызгыштарда механикалык коспалардын жоктыгын жай козбен кору аркылы 60 Вт

электрлі шаммен жарықтандырылган кара жэне ак фонда бакылайды, эр партиядан 5%-ы толык талдаудан өтеді. Тюбик-тамызгыштарды бір орынды кораика, картон кораптарга немесе полихлорвинил қабыкшаларға орамдайды.

Бул орауыштардан баска ГОСТ 17768-80 бойынша коз тамшылары үшін турактандырылмаган томен кысымды полиэтиленнен жасалган тамызгыш- тыгыны бар флакондар усынылады. Толтыру алдында ерітіндіні сүзу аркылы. ал тамызгыш тыгьпшарды 10% көміртек кос тотыгы бар этиленоксидімен газды стерильдеу аркылы стерильдейді.

Коз жагар майлары (Unguenta ophthalmica). Дерматологиялык жагар майларга койылатын талаптардан баска, коз жагар майлары сгерильді, механикалык косналардың болмауы, көздің кілегей кабатын тітіркендірмейтін жэне закымдамайтын, олардын сулы ерітінділерініц рН = 7,3-9,7 аралыгында болуы керек.

Коз жагар майларынын өндірістегі ерекшелігі болып олардын күрамындағы эсер ететін заттардын молшерінін біркелкі таралуын, дисперстілігін жэне т. б. корсеткіштерін талдау болып табылады. Орамдау үшін ішкі беті лакпен капталган метал тубалар немесе полимерлі бір рет колданылатын орамдаушылар пайдаланылады.

Коз пленкалары (Membranulae ophthalmicae). Коз пленкалары донес формалы, шеттері тегіс, узындыгы 9,0-6,0 мм, ені 3,0-4,5 мм жэне орташа салмагы 0,015 г катты пластиналар. Оларды коз улпалары мен суйыктыымен сыйымды жэне биоерігіш полимерден жасайды. Пленкалар курамына дәрілік заттар кіреді.

Коз дәрілік пленкаларының (КДП) коз жагар майлары, эмульсиялары жэне т. б. алдында біркатар артықшылығы бар. Олардың көмегімен коз улпаларындагы дәрілік заттардын әсерін үзартып. концентрациясын жогарылатуга болады, енгізу жиілігін тэулігіне 5-8 ден 1-2 ретке дейін томендетуге болады, КДП-сын конъюктивальды капка салады, 10-15секунд ішінде олар коз суйыктыктарымен араласып, эластикалык (созылымды) болып калады. 20-30 мин. соң пленка полимердің гұткыр коймалжыңына айналады. 75-90 мин. сон толыгымен еріп, жука біртегіс пленка түзеді.

Пленка түзуші зат ретінде полиакриламид немесе онын акрил жэне винил катарындагы мономерлерімен сополимерін, винил спиртін колдануга болады. Медининалык техника ВНИИ-нің усынуы бойынша КДП-нын негізі (ВФС - 42-439-75) 60 бөлік акриламид сополимерінен, 20 болік этилакрилаттан жэне 50 бөлік пластификатор полиэтиленгликоль- сукцинаттан турады.

КДП-сын алу технологиясы төмендегідей жүреді. Реакторда 16-18% полимер ерітіндісін алады. Компоненттерді борпылдату үшін 96% этанол араластырады, сонан сон су косады, коспаны 50°С дейін