Таблеткалык кабыкшаларды олардың күрамы жоне каптау тэсілі бойынша мына топтарга боледі:

1. кабатталган (дражделген)

2. пленкалы

1. престелген кабыкшалар. 18.6.1. Престелген кабыкшалар.

Престелген кабыкшалармен каптау РТМ - 24 Д модельді жэне «Драйкота» таблеткалык машиналарында жүргізіледі («Манести» фирмасы, Ливерпуль каласы, Англия). «Драйкота» машинасы екі 16 пуансондык ротордан түратын косарланган агрегат болып табылады (сурет 80).

Егер престелген кабыкша таблетка-ядроны тек атмосфера эсерлерінен, жарык эсерінен жэне жагымсыз иісі мен дэмін бүркеу үшін колданылса, онда мүндай кабыкшамен каптауга арналган түйіршік күрамы томендегідей болуы мүмкін : сахароза - 60%; лактоза - 30 %; крахмал - 9%; магний стеараты - 1%.

Егер боялган кабыкшалар алу кажет болса, онда крахмал клейстері немесе кант шырыны қүрамына тиісті боягыштар косады.

Асказанда еритін престелген кабыкша жасау үшін Борисенко Ю. жэне т.б. (ВНИИХТЛС) келесі күрамды түйіршіктерді үсынады: оксипроиилметилцеллкэлоза 0,4%; лактоза 98,6%; кальций стеараты немесе стеарин кышкылы 1%.

Ішекте еритін престелген кабыкшалар дайындау үшін мына жазба колданылады: целлюлозаныц триэтанол-ацетофталаты - 20%; лактоза - 78%; магний стеараты - 2%.

18.6.2. Пленкалы кабыкшалар

Таблетка бетінде оган бүркілген пленка түзуші заттың ерітіндісі кепкен соц жука кабыкша (0,05-0,2 мм) түзіледі, сол кабыкшаны пленкалы кабыкша деп атайды.

Пленкалы кабыкшалардыц біркатар артыкшылыктары бар:

Бірінші роторда эдеттегідей тэсілмен таблеткалар - ядролар престеледі. Екі жагы да шыгыңкы формалы таблеткалар арнайы тасымалдаушы кондыргыныц көмегімен екінші роторга беріледі. Мүнда таблеткалар кабыкшамен капталады. Престеу аркылы кабыкшаларды каптау схемасы төмендегідей болады (сурет 81).

Ец алдымен матрица ұясы кабыкшаныц төменгі бөлігінің жартысын жасауга кажетті түйіршіктіц бір порциясымен толтырылады (1). Сонан сон осы түйіршіктіц үстіне арнайы багыттагыштармен бірінші ротордан таблетка-ядро (2) салынады. Таблетка матрица ұясының дэл ортасына бекітілген соң, төменгі пуансон аздап томен түседі, ал жогаргы пуансон томен түсіп, таблетка-ядроны оныц астындагы түйіршік порциясына (3) жайлап ныгыздайды да, таблетка бетінде кабыкша түйіршігінің екінші бөлігіне (порциясына) орып босатады. Осы кабыкша түйіршігініц екінші

• таблеткалардын асказанда немесе ішекте сурыптаулы еру мүмкіндігі;

• дэрілік заттардын сіңірілу жылдамдыгын реттеу;

• дражделген кабыкшалармен салыстырганда, таблетка салмагынын төмендеуі.

Ерігіштігіне байланысты пленкалы кабыкшаларды мына топтарға бөледі:

а) суда еритін кабыкшалар

б) асказан сөлінде еритін кабыкшалар

в) ішекте еритін кабыкшалар

г) ерімейтін кабыкшалар.

Суда еритін жэне асказанда ери i in кабыкшалар. Суда еритін кабыкшалар таблеткалардын сырткы түрін жаксартады, иісі мен дэмін бүркейді, механикалык бұзылудан корғайды. Асказанда еритін кабыкшалар таблеткаларды ауанын ылгалынан коргайды; олар организмге 10-30 мин. Аралыгында ыдырайды.

Суда еритін кабыкшалар алу үшін полиэтиленоксид пен поливинилпирролидонды 20-30%-ды ерітінді түрінде 50-90% этил немесе изопропил спиртінде, метилцеллюлоза мен Na-карбоксицеллюлозаны 4-7% сулы ерітінділер түрінде таблеткаларга себелейді.

Асказан сөлінде еритін кабыкшалар алу үшін полимерлер: диэтиламинометилцеллюлоза, бензиламиноцеллюлоза, ацетилцеллюлоза мен канттыц парааминобензоаттарыныц этанолдагы, изопропанолдагы, ацетондағы жэне т.б. еріткіштердегі ерітінділері колданылады.

Ішекте еритін кабыкшалар. Бүл кабыкшалар таблетка кұрамындагы дэрілік затты асказан солінің кышкыл ортасының эсерінен коргайды, асказанның шырышты кабыгын кейбір дэрілік заттардыц тітіркендіргіш касиетінен сактандырады, дэрілік заттыц эсерін ішекте жинактайды, белгілі дэрежеде оның эсерін ұзартады. Ішекте еритін кабыкшалардың ылғалдан корғайтын әсері де бар. Ішекте еритін кабыкшалардың организмде еру процессі оларга ферменттер комплексініц жэне ішек сөлініц күрамындағы эртүрлі еріткіш заттардыц эсеріне байланысты.

Ішекте еритін кабыкшалар алу үшін табиги заттар колданылады: мысалы, шеллак, карнаут балауызы, казеин, кератин, парафин, церезин, спермацет жэне синтетикалык заттар: эртүрлі майлар мен стеарин кышкылыныц крспасы, бутилстеарат, фталаттар, поливинил спирті, ацетилфталилцеллюлоза, метилфталилцеллюлоза.

Ішекте еритін кабыкшалар алу үшін асказан сөлініц эсеріне шыдамды ацетилфталилцеллюлоза жиі колданылады. Аталган пленка түзуші заттарды таблеткалар бетіне олардыц этил спирті, изопропил спирті, ацетон немесе осы еріткіштердіц коспаларындагы ерітіндісі