2.23. Сур. Тура сызықты-бір ізді жүйе бойынша өкше сірілеріне көп бетті аяқ киімдік нитроискожа-т төсемдерін шабу схемалары

Тура сызықтық–бір ізді жүйе бойынша тегістегіш және өкше астылық бөлшекті аяқ киімдік картоннан шабу схемалары 2.24 суретте көрсетілген.

Ауданы және сызықтық өлшемдері шабылатын бөлшектердің ауданы және сызықтық өлшемдеріне қарағанда салыстырмалы түрде кішілеу жасанды материалдарды делюжка жүйесі бойынша шабады (резеңкені-ұлтандарға, аяқ киімдік картонды-ұлтарақтарға). Бұл кезде, бөлшектердің тығыз сиыстырылмағанынан қимаүлгіаралық қалдықтар шамалы үлкейеді ал, шеттік қалдықтар тура сызықтық-бір ізді жүйе бойынша өлшемдері кіші материалдарды шабу кезінде пайда болатын шеттік қалдықтардан айқын кішірейеді. Өлшемдері кіші шаршы формалы резеңке пластиналарды ұлтандарға делюжкалық жүйе бойынша шабу схемасы 2.25 суретте көрсетілген.

Былғары-галантереялық бұйымдарға арналған былғары­лар­ды пішу кезіндегі қимаүлгілерді орналастыру жүйелері.

Галанте­рея­лық былғарыларды жинақтағы бөлшектерге пішеді. Жинақ бөл­шектерінің қалыңдығы, тығыздығы, мереясы және түсі бірдей болуы тиіс. Ауданы кіші бөлшектердің қимаүлгілерін тура сызықтық-бір ізді жүйе бойынша орналастырады. Бөлшектердің үйлесімдігі өте биік, себебі оларды формалары аяқ киім бөлшектері мен салыстырғанда күрделі емес (тікбұрышты, трапеция тәрізді). Қимаүлгілерді орна­лас­тырғанда бұйымның бөлшектеріне қойылатын талаптар мен былға­ры­лардың топографиялық телімдерінің созылғыштығының, қалыңды­ғының және тығыздығын есепке алады. Былғарының топографикалық телімдерін арналуына байланысты дұрыс пайдалану үшін бұйымдарды түрлері бойынша қайыстырады. Ертұрман қайыстарын оның барлық ұзындығы бойынша белдіктерге немесе белдік өлшемдері бойынша алдын ала мойын және құйымшақты қиып пішиді. Қалдықтарды басқа бұйымдардың бөлшектеріне пішиді.

Былғары–галантереялық бұйымдар бөлшектеріне жасанды былғары және маталарды пішу. Маталар мен жасанды былға­ры­ларды пішу үшін олардың арқау және өріс жібі бойынша ұзартылуын есепке алу қажет. Қатты конструкциялы былғары-галантереялық бұй­ым­дардың тұрықтарын, қақпақтарын, далдаларын, үшкілдерін негіз бойынша яғни, материалдың ең үлкен созылғыштық бағыты бұйым­ның ені мен беттеседі. Тұтқалар, қаптамалар, кедерлер сияқты бөлшек­терді өріс жібі бойынша яғни, материалдардың ең үлкен созылғыштық бағыты бөлшек ұзындығы мен беттеседі. Жұмсақ конструкциялы бұйымдар бөлшектерін бұл ережелерді сақтамай пішуге болады.

2.25.сур. Резиналық (590х800мм) және былғарылық волон тақтайшаларын (525х525мм) ұлтандарға шабу схемалары :

а) әйелдердің туфлилерінің;

б) мектеп жасындағы етіктердің.

2.5. Материалдарды пішу кезінде ЭЕМ қолдану.

Қазіргі кезге дейінгі былғары бұйымдарды пішуге арналған ма­териалдарды пішу әдістері бір жұмысшы орындайтын екі топ – қимаүлгілерді орналастыру және бөлшектерді шабу (пішу, қию) опе­рацияларында негізделген. Бұл кезде еңбек өнімділігі және материал­дарды тиімді пайдалану едәуір дәрежеде әр жұмысшының жеке қажеттеріне тәуелді болады.Еңбектің өнімділігін арттыру жұмыс­шы­ның физикалық мүмкіншілігі пішу әдісінің үдемелігі мен шектеледі.

Қазіргі математикалық әдістер және есептеу техникасы бөлшек­терді материалға оңтайлы орналастыру,прогрессивтік пайдалану нормаларын және шикізат қажеттілігін анықтау есептерін шығыруға мүмкіндік береді.

Ол үшін келесе есептерді құрастырады:

1. оңтайлы модельдік шкалаларды салу үйлесімдік коэффи­циентін есептеу ;

2. бөлшектерді орналастыру схемаларын құру;

3. материалдың өлшемдерін оңтайландыру;

4. біріктіріп пішуге арналған модельдердің оңтайлы қайысты­руларын есептеу;

5. оңтайлы орналастыру схемаларының вариантың және бөлшек­тер­дің тапсырылған ассортименттін шығаруға қажетті материал­дарға (былғарыларға, жасанды және синтетикалық былғарыларға) тапсы­рыс­тың оңтайлы вариантын есептеу;

6. аяқ киім астына арналған материалдардың мақсаттық пайда­лануын оңтайландыру;

7. өндірістің дайындық кезінде материалдар қажеттілігін есептеу.

Бұл есептерді шешуге Ю.П.Зыбин , Г.П.Испирян, С.М.Сирнов, В.А.Скатерной және т.б үлкен үлес қосты.

Материалдарды пішу кезінде ЭВМ қолдануға байланысты жұ­мыс­тарда, шикізаттың қажеттілігі және пайдалану нормаларын тәуелді пішу схемаларын оңтайландыруға ерекше көңіл бөлінеді .

Бұл жұмыстар өз жалғасын МЖӨТИ, БӨҒЗИ және т.б еңбектерінде тапты.