- •Қысқартылған сөздер тізімі
- •I тарау. Жалпы иммунология
- •1. Иммунология пәні, мақсаты мен міндеттері
- •1.1 Иммунологияның даму тарихы
- •Иммунология - адам организмінің ішкі тұрақтылығының өзгерістерін тексеретін ғылым болып қалыптасты.
- •1.2. Иммунитет туралы ұғым
- •1.3. Табиғи иммунитет жүйесі.
- •Иммундық жүйе
- •2.1. Жасушалық иммунитет жүйесі
- •3. Антигендер мен антиденелер
- •3.1. Антигендер түрлерi, сипаттамалары
- •3.2. Антиденелер - иммуноглобулиндер
- •4. Иммунды қабілетті жасушалар
- •5. Цитокиндер – иммунитет жүйесінің реттеуштері
- •Лимфоциттердің простагландин синтездейтін қабілеті жоқ.
- •6. Иммундық жауап және иммундық торшалардың өзара байланыстары
- •6.1. Иммундық жауап
- •6.2. Иммундық жасушалардың өзара байланыстары
- •Макрофаг
- •6.3. Апоптоз
- •7. Антиидиотиптер, антиидиотиптік торап
- •Комплемент жүйесі
- •Комплемент жүйесінің альтернативтік жолмен белсенуі
- •Комплемент жүйесінің компоненттерінің комплекстері және биологиялық белсенді бөлшектері
- •9. Сілемейлі қабық қорғанысы
- •10. Иммундық комплекстер
- •11. Гистосәйкестік жүйесі
- •12. Иммунологиялық толеранттылық
- •13. Иммундық тапшылықтар
- •13.1. Ілкі және салдарлық иммундық тапшылықтар (ит) жіктелуі
- •V. Зат алмасудағы тұқым қуалайтын аномалия
- •Vі. Комплемент жүйесінің тапшылығы
- •Vіі. Фагоцитоздың тапшылығы
- •Vііі. Жергілікті иммунитет патологиясы
- •13.2. Ілкі иммундық тапшылықтар (іит)
- •13.3. Антиденелер өндірілуінің ақаулары.
- •3. Жалпы вариабельды иммунды тапшылығы (жви).
- •Тимомаға байланысты иммундық дефицит.
- •13.5. Ілкі жасушалық иммундық тапшылықтар
- •Айырша без гипоплазиясы (Ди Джордж аномалиясы)
- •13.6. Өзге ақауларға байланысты иммундық тапшылықтар
- •Комплемент жүйесінің тапшылығы.
- •13.7 Ілкі иммундық тапшылықтың жұқпалы асқынулары
- •14. Салдарлық иммундық тапшылықтар (сит)
- •14.1. Салдарлық иммундық тапшылықтарының даму жағдайлары
- •14.2. Салдарлық иммундық тапшылықтың жіктелуі
- •1. Құрама (комбинированные) сит
- •3. Лимфокиндер мен оның рецепторлары тапшылығының синдромдары.
- •3.2. Пангипогаммаглобулинемия.
- •III. Аралас иммундық тапшылығы
- •I. Комплемент жүйесінің тапшылығы
- •II. Фагоцитоз тапшылығы
- •15. Иммундық тапшылықтар түрлері
- •16. Жұқпалы аурулардағы иммундық тапшылықтар
- •16.1. Аитв-жұқпасы
- •Аитв-жұқпасының клиникалық жіктемесі (в.И. Покровский, 1989)
- •16.2. Өзге жұқпалы ауруларда болатын иммундық өзгерістер
- •1. Бауыр аурулары және иммундық тапшылық.
- •(А.Г. Коломиец және басқалар, 1992)
- •3. Бактериальды инфекциялардың салдарлық иммундық тапшылықтар
- •17. Қатерлі өспелер және иммундық тапшылық жағдайлар
- •17. 1. Ісік иммунологиясы
- •Эмбриондық ісік антигендері
- •18. Зат алмасуы бұзылғандағы салдарлық иммундық тапшылықтар.
- •19. Көз ауруларындағы иммундық тапшылықтар.
- •20. Хирургиялық операциялардан және жарақаттардан кейінгі иммундық бұзылыстар
- •21. Фертильділіктің иммунологиясы
- •21.1. Жүктіліктің иммунопатологиясы.
- •21.2. Иммунологиялық факторлардың бедеулік дамуындағы рөлі.
- •22. Аутоиммунды бұзылыстар
- •Иммундық статусты бағалау
- •1. Инфекциялық синдром
- •2. Аллергиялық синдром
- •3. Аутоиммунды синдром.
- •4. Иммундық торшалардың көбею синдромы
- •Екі деңгейлі иммунологиялық тексеру
- •23.1. Ілкілік иммундық тапшылықты бағалау.
- •23.2. Гуморальдық иммунитеттің бұзылуын бағалау.
- •23.3 Жасушалық иммунитеттің бұзылуын бағалау.
- •23.4 Туа болған және жүре дамитын комплемент компоненттерінің тапшылығы
- •23.5 Фагоцитоз жүйесінің бұзылуы.
- •24. Иммундық статусты тексеру картасы
- •Нейтрофильді гранулоциттер жүйесі
- •Лимфоциттердің қызметінің белсенділігі
- •25. Иммунитет бұзылыстарын емдеу.
- •Иммунитетті ширату
- •25. 2. Иммунитет белсендіретін препараттардың жіктемесі
- •1. Табиғи қорғаныс факторлары:
- •2. Моноциттер/макрофагтар ширатушылары:
- •25.3. Иммунотропты препараттардың сипаттары
- •26. Цитокиндердің емдік әсерлері
- •27. Иммунитет тежейтін препараттар және цитостатиктер.
- •28. Спецификалық (телімді) иммунотерапия және иммунопрофилактика
- •28.1. Спецификалық (телімді) иммунопрофилактиканы жүргізудің қағидалары
- •29. Аллергия мен иммунитет механизмдерінің бірлестігі
- •29.1. Аллергиялық реакциялардың этиологиясы мен патогенезі
- •29.2. Гиперсезімталдық реакциялары
- •(П. Джеллу және Кумбс 1964)
- •Гиперсезімталдықтың анафилакциялық реакциясының түрі.
- •29.3. Гистамин және антигистаминдік преператтар
- •30. Аллергоздардың диагностикасы
- •31. Аллергиялық ауруларды емдеу қағидалары
- •IV тарау. Аллергоздар
- •32. Поллиноздар
- •33. Тағамдық аллергия
- •34 Микоздық аллергия
- •35. Дәрілік аллергия
- •Дәрі асқынуларының патогенездік жіктелуі (е.С. Белозеров, 1989)
- •Дәрілік аллергия
- •Токсикалық реакциялары:
- •3. Дәрі асқынуларының клиникасы
- •36. ЖӘндіктік аллергия
- •37. Гельминттік аллергия
- •38. Вакциналық және сарысулық аллергиясы
- •39. Аллергиялық риниттер
- •Аллергиялық синуситтер.
- •40. Құлақтың аллергиялық аурулары
- •41. Бронх демікпесі
- •42. Студенттердің білімін тексеруге арналған тест тапсырмалары
- •Жалпы және клиникалық иммунология тақырыптарынан тест тапсырмаларының дұрыс жауаптары
- •Клиникалық аллергология тақырыбынан тест тапсырмалары
- •1. Аллергия – бұл:
- •2. Аллергологиялық кабинеттің негізгі міндеттеріне не кірмейді?
- •3. Атопия-бұл:
- •4. Гаптен - бұл:
- •Клиникалық аллергология тақырыптары бойынша тест тапсырмаларының дұрыс жауаптары
- •43 Тұжырым
- •Айырмашылығы
- •43. Иммунологиялық терминдердің қысқаша түсіндірме сөзігі
- •Әдебиеттер
29. Аллергия мен иммунитет механизмдерінің бірлестігі
Иммунитет- дегеніміз организмнің ішкі тұрақтылығын сақтау, және генетикалық ақпараты бөтен агенттерден қорғану (Петров Р. П, 1976) десе, оған Райка Е. (1974) және түрдің, жыныстық және кодтық (генетикалық) тұрақтылықты сақтау дейді.
Аллергияны Пиркет (1906) “организмнің жүре пайда болатын антигенге арнайы гиперрактивті немесе гипореактивті жауап беру қасиеті” деп анықтама берді.
Кейіннен Адо А.Д. (1978).-аллергия организмнің антигенге, сол сияқты ортаның әсері бар заттарына гиперреактівті жауап беруі екенін айтты. Сонымен аллергияның иммунитетпен ұқсастығы да, ерекшелігі де бар екен. Ұқсастығы аллергия реакциясы да иммунологиялық механизммен жүреді. Аллергенге қарсы антиденелер пайда болады. Бірақ, аллергиялық реакция иммунитет сияқты қорғаныс функциясын бере ме, жоқ па?
Бұған әртүрлі жауап бар. Соның бірі, Бойд В.-аллергияда қорғаныс функциясы жоқ, керісінше, аллергия реакциясы әрқашанда тіндерді зақымдайды деген. Көптеген ғалымдар (Адо А.Д., 1978; Беклемишев Н. Д, 1979, Гущин И.С, 1979) - аллергия реакциясында тіндердің зақымдануы рас, ал аллергиялық реакция организмнің қорғаныс реакцияларына жатады. Оның дәлелдері мынандай:
1. Эволюциялық дамуда аллергиялық реакция тек жануарларда, оның ішінде адамдарда анық жүреді (Сиротинин, Н.Н, 1937). Сондықтан аллергиялық реакциялардың пайда болуы әртүрлі жануарлардың сақталуына арналған, пайдалы реакция.
Иммунитет пен аллергияның жүру механизмі бірдей.
3. Аллергиялық реакциялар, жедел жүретін немесе баяу жүретін түрлерінде бөгде агенттерді ұстап, (қабыну дамытумен шектеп, денеге таратпай, организмнен шығарып жіберуге арналған (Авербах М.М, 1974; Беклемишев Н.Д 1979). Мысалы, сарысу ауруында ауырмағандармен салыстырғанда антиген организмінен тез шығып кетеді. (Kendall, 1958).
Сөйтіп, қорытып айтқанда, аллергия мен иммунитет біртектес механизммен жүреді; олар қорғаныстық, пайдалы әсері бар құбылыстар.
Дегенмен аллергиямен иммунды реакцияның қандай айырмашылығы бар?
Аллергиялық реакцияларда әртүрлі гиперергиялық қабынулар, ісіну, бронхоспазм, терінің қышынуы, цитотоксикалық және цитолитикалық әсер, шок дамиды. Осы зақымданулардың бәрі иммунологиялық процеспен жүреді. Егерде зақымдану болмаса - оны иммунологиялық реакциялар дейміз.
Аллергияда организмнің спецификалық иммундық реакциясы өз тінін зақымдаумен жүреді.
Егерде аллергиялық реакция иммундық реакциясыз жүрсе, оны псевдоаллергиялық реакциялар дейді.
Аллергиялық реакциялар: аллергиялы, аутоаллергиялы (аутоагрессиялы) аурулар болып бөлінеді.
Аллергиялық ауруларға экзогенді антигендерге қарсы пайда болатын иммундық реакциялармен жүретін зақымданулар жатады.
Аутоаллергиялық аурулар - организмнің өз тіндерінен пайда болған антигендерге қарсы жүретін иммундық реакциялардың зақымдану беруі.
Иммундық реакция немесе аллергиялық реакция жүруі антигеннің ерекшелігіне байланысты. Мысалы: аскарида антигендері JgE түзілуін көбейтіп, аллергиялық реакция береді.
Нашар антигендер (антигендік күші аз) және аз мөлшерде болса, (өсімдіктің тозаңдары, үйдің шаңы) олар жедел жүретін аллергия дамытады. Пенициллинді қайталап еккенде де жедел жүретін аллергия дамуы мүмкін. Бірақ пенициллин алғандардың бәрінде аллергия дамымайды ғой. Сондықтан аллергия даму үшін ерекше жағдайлар керек: (Пыцкий В.И. (1991). 1. Шаң, тозаңның көптеп кіруі үшін тері мен шырышты қабықтың өткізгіштігі жоғары болуы керек. 2. Организмнің иммундық жауабына, былайша айтқанда, қандай иммуноглобулиндер, қанша түзілуіне байланысты. (мыс. JgE, әр түрлі медиаторлардың (ИЛ-5,6,10,13). Иммунопатология (иммундық процестің әсерінен ұлпалардың зақымдануы) иммундық тапшылығы жағдайында дамиды. (Петров Р.В.)
Сөйтіп, қандай аллергия болмасын, ол иммунды реакциямен, барлық жағдайда қабынумен, иммундық жауаптың кемшілігімен немесе өзгеруімен жүреді.
