Сурет 131. Туберкулезді абсцесті пункциялау тәсілі.
Пункцияны жуан инемен жасайды, себебі туберкулезді абсцесінің іріңі ірімшік тәріздес (казеозды некроз) іртік болғандықтан, жіңішке инені бітеп тастайды. Суық абсцестерді тіліп ашпаған жөн, себебі операциядан соң көпке дейін жазылмайтын жыланкөз, трофикалық жаралар қалыптасады және екіншілік инфекциямен асқынуы мүмкін. Екіншілік инфекциямен асқынған жағдайда, науқастың дене қызуы көтеріліп, ауыр интоксикация орын алады, бұл асқынуда амалсыз іріңдік тілініп ашылады. Буын туберкулезінде деструкцияға ұшыраған буын беттеріне радикалды операция ретінде, буын резекциясы жасалады. Радикалды операциялар туберкулезді процесс толық шектеліп, науқасты мұқият дайындағаннан кейін жасалады. Балаларға буын резекциясы, сүйектің өсуіне жауапты жерлерінің (метафиз) зақымдалу қауіптілігіне байланысты, сирек жасалады. Ампутация операциясы тек қана науқастың өміріне қауіп төнген жағдайда жасалады (сепсис, амилоидоз). Аяқтың функциясына кедергі келтіретін буын анкилозында ортопедиялық остеотомия жасап, аяқтың функциясын реттейді. Омыртқа туберкулездерінде (спондилит) зақымдалған омыртқаның қимылын шектеу үшін, ортопедиялық иммобилизациялау, остеопластикалық операциялар жасалады (132-сурет).
Сурет 132. Омыртқа туберкулездерінде (спондилит), зақымдалған омыртқаның қимылын шектеу үшін, ортопедиялық иммобилизациялау, остеопластикалық операциялар көрсетілген.
Сүйек-буын туберкулезінің жеке түрлерінің сипаттамасы. Туберкулезді спондилит сүйек буын туберкулезінің 40% - құрайды. Омыртқа туберкулезімен көбінесе жас балалар ауырады. 2, 4 - кеуде омыртқалары жиі зақымдалады. Қабыну кезеңдері спондилит алды, спондилиттік және спондилиттен кейінгі деп бөлінеді. Спондилит алды кезеңінде туберкулезді ошақ омыртқаның денесінде орналасады.Туберкулезді интоксикация салдарынан, ауырған бала тәбеті төмендеп жүдейді, әлсірейді. Манту реакциясы оң болып, қанның анализінде лимфоцитоз, ЭТЖ жоғарылайды. Рентгендік зерттеуде сүйекте остеопороз және деструкция анықталады.
133 – суретте (ренгенограммада) 1,2 - бел омыртқаларында туберкулезді үрдіс айқын көрінеді.
Сурет 133. Ренгенограммада 1,2 - бел омыртқаларында туберкулезді үрдіс айқын көрінеді.
Спондилиттік кезеңде омыртқа некрозданып, қабыну омыртқа арасындағы шеміршекке, айналасындағы тіндерге жайылады. Клиникасында туберкулезді интоксикация белгілерінен басқа, науқас еңкейіп қимылдағанда, зақымдалған омыртқа тұсында қатты ауырсыну пайда болады. Бала ойыншықты жерден көтеру үшін, бірінші отыруға мәжбүр болады. Баланы қарап тексергенде омыртқа бағанының деформациясы, бүкірлігі және арқаның бұлшықеттерінің қатаюы анықталады. Бұл кезеңде ағымды абсцесс, жыланкөз, омыртқалардың орнынан тайып, жұлынның қысылуынан аяқтың жансыздануы (парезі), салдануы (параличі) сияқты асқынулар кездеседі. Рентгендік зерттеуде зақымдалған омыртқаның пішіні трапеция не үшбұрышты болып өзгереді, ағымды абсцестер көрінеді. Спондилиттен кейінгі кезеңде қабыну басылғанымен, ағымды абсцестер, жыланкөз, жұлын қысылу салдары (аяқ, қуық, ішек парезі, параличтері) қалады.
Туберкулезді коксит сүйек-буын туберкулезінің 20%- қамтиды. 3-7 жасар балаларда жиі кездеседі. Туберкулезді интоксикация салдарынан бала әлсіреп, тез шаршайды, жамбас буынындағы ауырсыну тізеге де тарайды. Науқас ауырған аяқты жартылай бүгіп, салмақ түсірмеуге тырысады. Соның салдарынан аяқтың бұлшықеті атрофияға ұшырайды. Александров симптомы пайда болады. Буындағы ірің теріні жарып сыртқа шыққанда, жыланкөз қалыптасады. Рентгенографияда ортан жіліктің басында остеопороз, деструкция, буын саңылауның тарылуы көрінеді.
Туберкулезді гонит сүйек-буын туберкулезінің15-20%- кездеседі. Клиникасы туберкулезді кокситке ұқсас келеді. Айырмашылығы тізе буынының ісігі айқын көрінеді және буын пішіні ұршық тәріздес болып келеді, бетіндегі тері жабындысы ісікпен кернелгендіктен бозарады. Бұл белгіні ақ ісік деп атайды (tumor alba).
Аяқ-қол саусақтары фалангаларының туберкулезі жас өспірім балаларда кездеседі. Саусақ ісінеді, ауырады, терісі қызарады (134-сурет). Рентген зерттеуде остепороз және фаланга сүйектерінің периосталды қабаты қалыңдайды.
