38. Лютаўская рэвалюцыя і ўсталяванне новага ладу на Беларусі

Прычыны рэвалюцыі:

1. абвастрэнне сацыяльна-эканамічных супярэчнасцей, выкліканых працяглай вайной.

2. усеагульная незадаволенасць палітыкай царызму

3. невырашанасць аграрнага, рабочага, нацынальнага пытанняў

4. агульнае пагаршэнне становішча горада і вескі.

Нарастанне забастовачнай барадзьбы. 23 лютага 1917 г. на вуліцы етраграда выйшлі работніцы тэкстыльных прадпрыемстваў. Мітынгі і дэманстрацыі пад лозунгам “Далоў цара!”, “Далоў самаўладзе!”. Стачка набывае агульна-гарадскі характар, а ўжо 27 лютага з пераходам салдат петраградскага гарнізона на бок рабочых яна перарастае ва ўзброенае паўстанне.

Мікалай ІІ адрокся ад прастолу (спачатку на карысць брата, той таксама адрокся). 27 лютага у Петраградзе быў створаны савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў – большасць месцаў за бальшавікамі і эсэрамі. Паралельна з трэцяй дзяржаўнай Думай ствараецца Часовы ўрад (2 сакавіка, на чале з князем Львовым, кадэты, акцябрысты і адзін сацыяліст). Пертасавет кантраляваў дзейнасць Часовага ўрада, склалася двоеўладдзе.

Звесткі аб перамозе Лютаўскай рэвалюцыі дайшлі да Беларусі і пачатку сакавіка. У гарадах прайшлі мітынгі і дэманстрацы (4 сакавіка – Мінск, плошча Незалежнасць). 4 сакавіка быў створаны Мінскі савет рабочых дэпутатаў, 6 сакавіка – на сумесным пасяджэнні з прастваўнікамі фронту – створаны савет Рабочых і Салдацкіх дэпутатаў, а 8 сакавіка – пастаянны выканаўчы камітэт, які ўзначаліў меньшавік Позерн.

4 сакавіка арганізавана Мінская міліцыя на чале з Фрунзе, якая правяла мерапрыемтвы па захаванні парадку і недапушчэнні правакацыі. Паралельна створаны часовы грамадскі камітэт парадку – буржуазная ўлада – з прадстаўнікоў мінгордумы, земтсваў, саветаў і г.д.

6 сакавіка Часовы ўрад назначыў губернскіх і павятовых камісараў, дя якіх пераходзіла мясцовая ўлада (Мінск – Самойленка).

Лютаўская рэвалюцыя не толькі звергла самаўледдзе, у выніку чаго ў краіне ўсталявалася двоеўладдзе, яна абудзіла палітычную актыўнасць шырокіх мас. Гэта выкарысталі палітычныя партыі для пашырэння свайго ўплыву ў грамадстве. Найбольш актыўныя – Бунд, эсэры і бальшавікі.

39. Дзейнасць органаў Часовага урада

У выніку лютаўскай рэфалюцыі 1917 г у краіне склалася двоеўладдзе.на беларусі сітуацыя была яшчэ больш заблытанай. Акрамя мінскага савета, чавога грамадскага камітэта парадку, уплывовымі палітычнымі сіламі з’яўляліся стаўка вярхоўнага галоўнакамандуючага і нацыянальны рух.

Часовы урад (петраград) быдаў дэкларацыю, у якой яб’явіў, што кабінет міністраў на чале з князем Львовым будзе кіравацца наступнымі мэтамі:

Аб’яўлялася палітычная і рэлігійная амністыя (асобы, якія пасаджаны па палітычных матывах, вызваляліся з турмы)

Аб’яўляліся свабоды слова, друку саюзаў, стачак

Адмена усіх рэлігійных, нацыянальных і саслоўных абмежаванняў

Тэрміновая падрыхтоўка да склікання ўстаноўчага сходу,які ўставаіўв форму кіравання і канстытуцыю краіны.

Замена паліцыі народнай міліцыяй

Выбары ў органы мясцовага самакіравання на аснове ўсеагульнага, прамога, роўнага і тайнага галасавання

Да красавіка выразна акрэсліліся тры асноўныя групоўкі сіл:

Часовы ўрад і яго прыхільнікі

РСДРП і яе арганізацыі

Нацыянальна-дэмакратычныяі арганізацыі

Актыўную дзейнасць разгарнула партыя кадэтаў, якая па сутнасці атрымала статус кіруючай партыі. Колькасць яе мясцовых аддзяленняў на беларусі павялічылася з 7 да 30 (на восень 1917). Праграмма кадэтаў складалася з патрабавання ліквідаваць двоеўладдзе, склікаць пасля вайны ўстаноўчы сход, які павінен быў вызначыць палітычны лад у расіі і прыяць канстытуцыю, вырашыць аграрнае пытанне і правесці некаторыя рэформы. Кадэты прыналі права на культурна-нацыянальная самавызначэнне народаў Расіі (права на аўтаномію), але Беларусь асобным народам не лічылі. Кадэты аб’явілі вернасць саюзніцкім абавязкам і ўзялі курс на праацяг вайны (“Да пераможнага канца”), але іх праграма не знайшла падтрымкі сярод салдат, рабочых і сялян, таму партыя паступова эвалюцыяніравала да ідэі ваеннай дыктатуры і моцнай улады

Наступны блок сіл – памешчыцка-клерыкальныя (царкоўны): Саюз ксяндзоў беларусаў, саюз бел народу, зрабілі крок да лібералізму, арыентаваліся на партыю кадэтаў і бачылі Бел у складзе расійскай дзяржавы з правамі самакіравання у пыт гасп жыццяі культуры.

Блізкай да іх была бел партыя нар сацыялістаў. Праграма: захаванне прыватнай ўласнасці, аутаномія Беларусі з заканадаўчым органам у складзе расійскай федэратыўнай рэспублікі. Адраджэнне бел культурыі ўвядзенне культурна-нацыянальнай аутаноміі для нацыянальных меншасцей.

Стаўка галоўнакамандуючага ў магілеве з’яўлялася уплывовым паліт цэнтрам. У Магілеве толькі 22 сакавіка быў створаны савет (пазней за ўсе гарады). У горадзе дзейнічаў манархічны па сутнасці сход салдацкіхі афіцэрскіх прадсташнікоў. Вельмі шырока былі распаўсюджаны ідэі рэстаўрацыі манархіі ці ваеннай дыктатуры.

У красавіку напершым з’ездзе салдацкіх і рабочых дэпутатаў арміі і тылу захадняга фронту была выказана падтрымка палітыкі часовага ўрада на працяг вайны. Але адначасова дэлегаты патрабавалі 8-гадзіннага працоўнага дня і радыкальную аграрную рэформу у красавіку 1917 г. у Мінску адбыўся таксама з’езд сялянскіх дэпутатаў Мінскай і неакупіраванай часткі Віленскай губерні. Ен пастанавіў, што працяг вайны магчымы, але міра трэба дасягнуць як мага хутчэй. На з’ездзе падтрымалі праграму эсэраў, якія выступалі за сацыялізацыю зямлі і ўраўняльнае землекарыстанне. Сярод сяялн партыя эсэраў была вельмі папулярная.

Пэўны аутарытэт мелі Бунд і меньшавікі. Бальшавікі э былі малавядомыя, але хутка набіралі папулярнасць. Яны актыўна ўдзельнічалі ў стварэнні прафсаюзаў і фабрычна-завадскіх камітэтаў. Толькі у верасні 1917 г. закончылася афармленне іх партыйнай і мясцовай арганізацы (Мяснікоў). Большасць членаў партыя складалі салдыты заходняга фронту, якія не з’яўляліся мясцовымі жыхарамі.