65. Асноўныя дасягненні адукацыі навукі і мастацкай культуры ў 1950-80 гг.

Да 1950 г. ужо была адноўлена сетка школьнай, сярэдне-спецыяльнай і вышэйшай адукацыі. Галоўнай мэтай фарміравання школы было умацаванне яе сувязі з працоўным навучаннем і ўвядзеннем політэхнічнага навучання. З 1958 г. 7-галовая школа замянялася 8-годкай, ствараліся 11-гадовыя школы, адкрываліся майстэрніі ўводзіліся ўрокі працы. У 1964 г. школы пераводзяцца на 10-гадовы тэрмін навучання. З 1977 г. сярэдняя адукацыя становіцца абавязковай. Пашырылася сетка ПТВ, із колькасць саставіла 240.з 1970-х яны пачалі даваць адначасова і сярэднюю адукацыю. У 1950-я гг. адчыняюцца новыя вну: Беларускі тэатральны, Гродзенскі сельскагаспадарчы, інжынераў чыгуначнага транспарту ў Гомелі, БІМСХ, 1955 г. – інтстытут замежных моў. У 60-70-я гг. Мінскі РТІ, Віцебскі тэхналагічны, Мінскі інстытут культуры, Гомельскі і Наваполацкі політэхнічныя і інш., усяго 33 вну

66. Адносіны савецкай улады да рэлігіі і царквы

Рэалізацыя прынцыпа свободы сумлення пасля рэвалюцыі вылілася у палітыку гвалтоўнай атэізацыі. Турмы, ссылкі, закрыцце і разбурэнне храмаў і г.д. – прыемы і сродкі для выхавання чалавека камуністычнай фармацыі. Разлік рабіўся на хуткае адміранне рэлігіі ў грамадстве шляхам мэтанакіраванай сістэмы выхавання і рэвалюцыйнага ўздзеяння.

Пачатак антыцаркоўнай кампаніі быў пакладзены фактычна адраз пасля рэвалюцыі. Святарства разглядалася як саюзнік контррэвалюцыі. Дзейнасць савецкіх улад пачалася з прыняцця спецыяльных заканадаўчых актаў па нацыяналізацыі царкоўных і манастырскіх зямель, са спынення фінансавання на ўтрыманне духавенства, храмаў і рэлігійных цырымоній. У студзені 1918 г. былі скасаваныя дзяржаўныя ўстановы, якія займаліся справамі дузавенства. 23 студзеня 1918 г. СНК РСФСР быў прынята дэкрэт “Аб аддзяленні царквы ад дзяржавы і школы”, якому дзяржава не павінна ўмешвацца ў справы царквы, на самой справе было па-інўаму.

Царкоўныя каштоўнасці канфіскаваліся для закупак хлебу падчас голаду. Святароў, якія супраціўляліся, расстрэльвалі на месцы.

Вялікая ўвага надавалася антырэлігійнай прапагандзе. Пры клубых і хатах-чытальнях існавалі гурткі “Саюза ваяўнічых бязбожнікаў”. У 1929 г. прынята пастанова, якая забараняла усялякую царкоўную дзейнасць па-за сценамі храма, якрамя наведвання цяжкахворых і пахавання памерлых. Нягледзячы на тое, што царква не з’яўлялася юрыдычнай асобай, усе рэлігійныя аб’яднанні павінны былі прайсці перарэгістрацыю, прычым мясцовыя ўлады мелі права адмовіць у рэгістрацыі. На 1931 г. засталося 756 храмаў розных канфесій.

67. Савецка-польская вайна. Аднаўленне бсср. Рыжская мірная дамова 1921 г.

У 1918 г. адрадзілася польская дзяржава. Яе кіраўнік Юзэф Пілсудскі аб’явіў аб аднаўленні РП і атрымаўшы падтрымку заходніх дзяржаў, пачаў рыхтавацца да захопу бел зямель.

14 лютага 1919 гадбыласс савецка-польская сутычка каля Бярозы-Картуцкай (на Беласточчыне) якая і паклала пачатак вайне. Знясіленая грамадзянскай вайной чырвоная армія не змагла аказаць даброўзброенаму польскаму войску сур’ёзнага супраціўлення. Люты-сакавік 1919 г. – заняты Брэст Беласток, бабруйск, слонім, Вільня, Гродна і Пінск (захад беларусі) у жніўні 1919 захоплены і мінск.

Бальшавікі ў Беларусі адчувалі сябе не вельмі надзейна (прымусовая мабілізацыя, ваенны камунізм - харчразверстка). Таму у сакавіку 1919 адбываюцца антысавецкія паўстанні у гомелі рэчыцы – паўстанні чырвонаармейцаў (галодных і незадаволеных стваімі камандзірамі). Імі кіраваў Стракапытаў. Яны захапілі і растралялі 10 партыйнах савецкіх кіраўнікоў. Вясной і летам – сялянскія выступленні ў слуцку, нясвіжы, міры. Пасля няўдач паўстанцы ішлі ў лясы і чакалі вызвалення ад бальшавікоў з дапамогай польскага войска. Восенню 1919 савецка-польскі фронт стабілізаваўся па лініі Бярэзіна-днепр, які пратрымаўся да вясны 1920 г. на занятах тэрыторыях палякі праводзілі жорсткую палітыку:ліквідаваліся ссавецкія органы ўлады і недапускалася стварэнне ўлады БНР. Тэрыторыя называлася “усходнімі крэсамі” для яе кіравання ствараўся асобы дэпартамент, аб’яўляліся незаконнымі усе аграрныя пераутварэннмі. Забараняліся прафсаюза праводзілася палітыка паланізацыі і польска мова стала дзяржаўнай .

Вясной 1920 г. палякі аднавілы наступленне, але чырвоная армія перайшла у контр наступленне і да жніўня 1920 гг. уся тэрыторыя беларусі была вызвалена.

31 ліпня 1920 г. адбылося другое абвяшчэнне БССР. Часовая улада перадавалася БРК (бел рэв каміт – чарвякоў)але у жніўні 20-га польская армія здолела разбіць чырвоную армію, пад варшавай перайсці ў контрнаступленнне і заняць значную тэрыторыю беларусі

!!18 сакавіка 1921 г. быў падпісаны рыжскі мірны дагавор, поякому заходняя частка беларусі з насельніцтвам бьольш за 4 млн чал, плошча 113 тыс км кв. адышла да Польшы (да 39 г) ля докшыц, радашковічы

_____