47. Скліканне Усебеларускага з’езда і яго разгон бальшавікамі (снежань 1917 г.)

Пад уздзеяннем рэвалюцыя беларускі нацыянальны падзяліўся на дзве часткі. Адна частка падтрымала рэвалюцыю, другая выступіла супраць. У час лістападаўскіх выбараў ва Усерасійскі ўстаноўчы сход беларускія партыі атрымалі мізэрны працэнт галасоў (0,3%), бальшавікі набралі больш за палову, што і прымусіла значную частку нацыянальных сіл прызнаць савецкую ўладу. Але Вялікая Беларуская Рада зрабіць гэта адмовілася. Лічыла, што Аблвыканкамзах прадстаўляе расійскае войска, а не беларускі народ. Рада выдала адозву “Ко всему народу белорусскому”, зяклікаючы суайчыннікаў узяць у свае рукі кіраванне краем і склікаць у снежні ў Мінску з’езд прадзстаўнікоў усяго беларускага народа. Усебеларускі з’езд пачаўся 15 снежня 1917 г. На з’езд прыехалі 1872 дэлегаты, прычым найбольш прадстаўнічымі былі фракцыі эсэраў і БСГ, і было шмат беспартыйных. Па сацыяльнаму складу пераважалі сяляне. Была выпрацавана пастанова, згодна з якой з’езд аб’яўляў сябе вышэйшай уладай на Беларусі, устанаўліваў рэспубліканскі строй і органам часовай выканаўчай улады абвяшчаў Усебеларускі Савет сялянскіх, салдацкіх і рабочых дэпутатаў (Раду), а Аблвыканкамзах прызнаваўся толькі як орган кіравання Заходнім фронтам. Савецкая ўлада прызнавалася толькі на тэрыторыі Савецкай Расіі, але дэлегаты не парывалі з Расіяй і задавальняліся аутаноміяй.

Як толькі стала вядома аб імкненні стварыць альтэрнатыўная нацыянальныя органы ўлады і закліку да рэспубліканскай формы кіравання (хаця рэзалюцыю прыняць успелі, ў ноч на 18 снежня СНК разагнаў з’езд і арыштаваў найбольш актыўных удзельнікаў. Арганізатары з’зда, якія засталіся на свабодзе, стварылі выканаўчы камітэт Рады Усебеларускага з’езда (старшыня Грыб), які павінен быў узначаліць барадзьбу за стварэнне беларускай дзяржаўнасці.

48. Барадзьба савецкай улады супраць Першага Польскага корпусу і гераманскага наступлення ў студзені – лютым 1918 г. Брэсцкі мір

Грамадзянская вайна – гэта узброеная барадзьба ў межах адной дзяржавы паміж рознымі сацыяльнымі групамі і класамі. Як форма класавай барадзьбы, яна мела месца з кастрычніка 1917 і да канца 1922 г.

Перамога сацыялістычнай рэвалюцыі выклікала жорсткае супраціўленне звергнулых класаў і слаёў, якія імкнуліся да рэстаўрацыі былых грамадскіх парадкаў, балога ладу (буржуазія, памешчыкі, кулакі, вярхушка арміі). Адначасова свет раскалоўся на дзве супрацьлеглыя сістэмы: капіталістычная і сацыялістычная (прадстаўляла толькі адна Савецкая Расія). Таму кіруючыя колы заходніх капіталістычных краін арганізуюць паходы і інтэрвенцыі супраць Расіі з мэтай знішчыць бальшавізм і савецкую ўладу як дрэнны і небяспечны прыклад для рабочых і сялян іх краін. У краіне ўскладнялася сітуацыя, бо ў студзені-лютымі 1918 г. пачаў ваенныя дзеянні першы польскі корпус пад кіраўніцтвам Ю. Доўбар-Мусніцкага (25-30 тыс.чал.). польскія лігіянеры не дазвалялі праводзіць канфіскацыі пам ешчыцкіх маёнткаў і нацыяналізацыі прадпрыемстваў, рабавалі насельніцтва. У адказ на арышт бальшавікамі іх камандзіра, 12 студзеня лігіянеры аб’явілі вайну вайну савецкай рэспубліцы. Імі былі захоплены Бабруйск, Рагачоў і Жлобін.

Але прыйшла больш сур’ёзная небяспека: пачалі наступленне савецкія войскі (выхад Расіі з вайны і ўмацавенне савецкай дзяржавы не задавальняла Захад, таму кіруючыя колы пераходзяць да адкрытаў інтэрвенцыі).

Пасля тога, як савецкая дэлегацыя сарвала мірныя перамовы з Германіяй (па віне Троцкага) 18 лютага немцы пачалі выступленне па ўсяму ўсходнему фронту. 19 лютага прадстаўнікі савецкай улады вымушаны пакінуць Мінск. Ужо да пачатку сакавіка фронт знаходзіўся на лініі Орша – Магілёў – Гомель. 3 сакавіка 1918 г. быў заключаны мір паміж Германіяй і Расіяй, па якому Германія атрымала ўжо занятую Прыбалтыку, значную частку Беларусі і Украіну. Неакупіраванымі засталіся ўсяго 6 усходніх паветаў.