41. Фарміраванне нац самасвядомасці бел народа. Этнічная і канфесіянальная структура грамадства. Утварэнне беларускай нацыі.

Нацыя – гэта гістарычная супольнасць людзей, якяа характэрызуецца устойлівымі эканамічнымі і тэрытарыяльнымі сувязямі, агульнасцю мовы, культуры, характару, побыту, традыцый, звычаяў і самасвядомасці. !нацыі узнікаюць на базе фаеадальных народнасцей у перыя фарміравання капітылістычных адносін. На беларусі гэта адбывалася у другой палове 19 – пач 20 ст. Працэс фарміравання беларускай нацыі вызначаўся асаблівасцямі сацыяльна-эканамічнага развіцця, палітыкай русіфікацыі і традыцыйнымі рысамі культуры.

Фактары, якія уплывалі на фарміраваннее беларускай нацыі.

1 . тэрытарыяльны. Тэрыторыя пераважнага рассялення беларусаў уваходзіла у межа 5 губерняў так званага Паўночна-Зоходняга краю Расійскай губерніі: Віленская, Гродзенская, Віцебская, Мінская, Магілеўская. Згодна перапісу 1897 г. налічвалася 6 387 тыс чал, але былі паветы у Смаленскай, Чарнігаўскай і Ковенскай губернях, дзе пераважную большасць складала беларускае насельніцтва

2. экнамічны. Развіцце устойлівых эканамічных сувязей на падставе рынкавых адносін паміж рознымі рэгіёнамі, пераадоленне замкнутага натуральнага характару эканомікі, развіццем гандлю і сувяззю з агульна расійскім рынкам, пашырыліся магчымасці міграцыі рабочай сілы, якая стала таварам. Назіраўся рост урбанізацыі (рост гарадоў і іх насельніцтва)

3. сацыяльны. Станаўленне новай сацыяльнай сацыяльная структуры насельніцства: разам з існаванне памешчыкаў і сялян узнікаюць сацыяльныя групы рабочага класу (пралетарыяту), буржуазіі (прадпрымальнікаў), а таксама інтэлігенцыі. Асаблівасцб нац складу жыхароў з’яўлялася тое, што беларусы ў асноўным жылі у сельскай мясцовасці (90%). Гарадское насельніцтва было яўрэйскім (60%), а таксама рускім і польскім. Таму па сутнасці прамысловая буржузія і пралетарыят быліпераважна яўрэйскімі рускімі і польскімі. Слабасц нацыянальнай буруазіі змаруджвала працэс кансалідацыя беларускай нацыі. Нацыянальная была нешматлікай і неуплывовай. Адсутнічала пераемнасць паміж рознымі яе пакаленнямі, што было вынікам рэпрэсій супраць удзельнікаў паўстанняў і тайных таварытсваў, а таксама масавай міграцыі і ссылак.

4. моўны. Фарміраванне мовы беларускай нацыі ішло на падставе мінска-маладзечынскай групы дыялектаў. З’яўляліся новыя словы і тэрміны, якія узбагачалі лексіку беларускай літаратурнай мовы. Яна развівалася як мова мастацкайц літаратуры і публіцыстыкі. Істотнай перашкодай з’яўлялася адсутнасць нарматыўнай граматыкі, таму складванне нацыянальнай літаратурнай мовы ў разглядаемы час цалкам не завершана. Школа і друк былі на рускай мове

5. культурны. Да яго адносілася развіцце беларускага фальклору, станаўленне беларускай літаратуры, прафесійнага тэатру, музычнага, выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацстваў

6. фактар нацыянальнай самасвядомасці. Больш актыўна ужываецца назва Беларусь, а непаўночна-заходні край і этнонім “беларусы”, знікае такі варыянт саманазвы як “ліцвіны”. Па перапісу 1987 г. 74% насельніцтва лічаць роднай мовай беларускку. Вялікую ролю іграюць таксама канфесіянізмы, калі этнічная прыналежнасць вызначалася канфесійнай (каталік – паляк, праваслаўны – рускі). Абуджэнню самасвядомасці спрыяла дзейнасць знакамітых прадстаунікоў культурны-нацыянальнага адраджэння (колас, купала, Ластоўскі, луцкевічы) і дзейнасць газеты “наша ніва”

Супрацьстаяла ідэі стварэння бел нацыі афіцыйныя ідэалогія заходнерусізму, якая была распрацавана ў сяр 19 ст. праваслаўнымі дзеячамі сямашка і каяловіч. Яны лічылі, як украінцы і вялікаросы – гэта частка адзінай рускай нацыі, а існуюць толькі лакальна дыялектычныя адрозненні (кансерватары – за хутчэйшую ліквідацыю гэтых адрозненняў, а лібералы дапускалі іх вывувчэння для узбагачэння рускай культуры). Адпаведным чынам падавалася і гісторыя.