4. Арамшөптермен күресу шаралары

Арамшөіггермен күресу шаралары алдын ала және екіге бөлінеді.

Алдын ала куресу шаралары.

Алдын ала күресу шаралары егістердің арамшөптермен ластануына және ауылшаруашылық жерлерде тұқымдардың еніп таралуына мүмкіндік бермеуге бағытталған. Оларға жататындар: І.Егістік жадығатгарын арамшөптердің тұқымдарынан тазарту.

Бұл арамшөптердің және мәдени дақылдардың тұқымдарының бір бірінен белгілі қасиеттерінің айырмашылықтарына негізделген. Сондықтан тұқымдарды тазалау әдісін және технологаясын тандаған кезде олардың мөлшерін, пішінін, қабықтың жағдайын, үйкеліс коэффициентін, желкендігін, әр түрлі құрылғылардың болуын немесе болмағандығын ескереді. Арамшөптердің тұқымдарын физикалық-механикалық қасиеттері бойынша, мәдени дақылдардың тұқымдарынан елеулі айырмашылықтарының болуына байланысты - жеңіл ажыратылатындарға, ал мәдени дақылдардың түқымдарына ұқсастарды — қиын ажыратылатындарға бөледі. Төмендегі кестеде мәдени дақылдардың егістік жадығаттарының тұқымдары қиын ажыратылатын арамшөптердің түрлері кеятірілген /24- кесте/.

Стандартгың талабы бойыюпа астық дақылдарының 1-класс 1 кг тұқым жадығатыңда арамшөптердің тұқымдарының саны 5 данадан, 2- класс - 20 данадан, 3- класс- 100 данадан аспауы керек

2. Машиналар мен ыдыстарды арамшөптердің тұқымдарынан тазалау, егін жинайтьш техниканы герметизациялау.

3. Жол іргелерінде, суармалы каналдарда, бос жерлерде, танапты қорғайтын алқаптарда, электр желілерінің маңайындағы Жерлерде арамшөгггердің тұқымдары пісіп жетілмеген кезде құрту.

4. Көңді дұрыс сақтау және пайдалану. Көнді және басқа органикалық тыңайтқьштармен бірге арамшөптердің тұқымдарығы ақаптарға жеткізугс мүмкіндік бермейтін талап. бұл оларды толык күйінде танаптарға енгізу. Әсіресе, арамшөптердін өнгіштігін ыстық тәсілмен сақтаған кезде өте те:

24 кесте. Әр түрлі дақылдардың егістік жадығатында қиьщ ахыратылатын арамшөптердің тұқымдары.

Дақыл	Арамшөптің атауы.
Қара бидай	Дала арпасы, шырмауық қарақұмығы, ноғай қарақұмы
Бидай	Арам кенепшөп, ұштармай ойраншөп
Арпа	Шырмауық қарақұмығы, қара сұлы
Сұлы	Кәдімгі қара сұлы, ұрықсыз қара сүлы
Тары	Жусан жапырақты ойраншөп шырмауық қарақұмығы, жатаған кекіре, тауық тары, мысыққұйрық итқонақ, кек итқонақ, түкті тары.
Күріш	Күріш тарысы
Қарақұмық	Шырмауық қарақұмығы, ноғай қарақұмығы, далалық шырмауық, жабайы шомыр
Күнбағыс	Арамшөп қүнбағыс, тікеңці сарысояу
Судан шөбі	Жатаған у кекіре, мүйізді алқа, ойраншөптің барлық түрлері, құмай.

Қалдықтарын астық жемін және өсімдіктердің бұқтырылған және ұсатылған түрде беру.

6. Суармалы суларды арамшөптердің тұқымдарынан тазалау.

7. Егінді дер кезінде және жоғарғы сапамен жинау.

8. Арамшөптерге қарсы карантинді қолдану.

Қазіргі кезде Республика ішіңде карантинді арамшөптер жататындар: жусан жапырақты шөп, ұштармақ ойраншөп, көп жылдық ойраншөп, күрең у кекіре, арамсояулар, арамшөп күнбағыс. тікеңді алқа. қаралын алқасы,үш түсті алқа, як ценхус.

Сыртқы карантин қоятын арамттгөптеп тобына; жағасының ойраншөбі, таспа жапырақты алқа, калифор, бұдырлы күнбағыс, кірпікті күнбағыс, көлемшелі үнбағыс, стрига /барлық түрлері/ қолтықты бузинник жатады.

Жел, шаңды дауылдар, су тасқындары бұл арамшөшерді өте апарып тастайды. Көбінесе карантинді арамшөптердің таралуы мәдени дақылдардың тұқымдарымен бірге өтеді,

9. Дақылдардың бәсекелестілігін арттыру.

0л үшін мәдени дақылдардың өсуі мен дамуына қолайлы жағдай зсасау, аудандастырылған сұрыптарды өсіру, ұсынылған себу мөлшері мен себу мерзімдерін қолданудың маңызы өте зор.

Арамшөшермен алдын ала күресу шараларьш басқа күресу тәсілдермен үлестіріп қолдану, оның тиімділігін біраз арттырады.

Арамшөптерді жою шаралары.

Жою шаралары өсіп-дамитын арамшөптерге қарсы жүргізіледі, олар агротехникалық, химиялық және биологиялық болып бөлінеді.