Мал азықтық ауыспалы егістер.

Мал азықтық ауыспалы егістер дақылдардың түр орналасу орнына және пайдалану мақсатына байланысты маңындағы және жайылым-пішен шабатындарға бөлінеді. шаруашылық қора-қопсыларының маңындағы мал ауыспалы егістерде сүрлемдік және мал азықтық дақылда, біржылдық шөптердің егістері орналасады, ал шабатын ауыспалы егістерде көбінесе көп жылдық шөптер басьш болады.

Екі танапты

1. Сүрлемдік жүгері

2. Арпа

1. Сүрлемдік жүгері (4-5 жыл)

2. Көпжылдық шептер (4-5 жыл)

Үш танапты

1. Сүрлемдік жүгері

2. Арпа

3. Сүлы

1. Сүрлемдік жүгері (біржылдық шөптер)

2. Арпа

3. Мал азыктық тары

4 Арпа

Төрт танапты

1 Сүрлемдік жүгері 1 Сүрлемдік жүгері

(бір жылдық шөптер)

2. Арпа 2 Арпа

3. Мал азықтық тары 3 Сұлы

4. Арпа 4 Көп жылдық шөптер (шықпа танап)

Жел эрозиясына күшті ұшырайтын топырақта алты танапты жайылым-пішен шабатын ауыспалы егістер қолданылады.

1. 2/3 бөлігі сүрі жер (алқаптың ені 30 м)+1/3 белігі көп жылдық шөптер (алқаптың ені 10 м)

2. 2/3 бөлігі бір жылдық шөптер + 1/3 бөлігі көп жылдық шөптер (шөп шабылғаннан кейін жартылай пар түрінде ендеу.

3. Үшінші жылдан бастап көпжылдық шөптер өсіріледі жылдары.

Бұл ауыспалы егістің игеруі осындай тәсім жүргізіледі (30- сурет),

30 сурет. Жел эрозиясына күшті ұшыраған жерлерде жайылым-пішен шабатын ауыспалы егісті жүргізу тәсімі.

Көпжылдық шөптердің егістерін 6 танапқа бөледі. Бірінші жылы басыңқы желге көлденең бір танапты ені 30 және 10 м алқаптарға бөледі. Кең алқаптарды сүрі жер түрінде өндейді, ал жіңішке алқаптарда шөп жамылғысын бұрынғы күйінде сақтайды. Келесі жылы сүрі жер алқаптарына біржылдық шөптер егіледі, ал буферлік алқаптарда (10 м) шөп шабылған соң жартылай сүрі жер түрінде өндейді. Күзде бір жылдық шөптердің өнімін жинағаннан соң танап өндеусіз көпжылдық шөптермен егіледі (еркек шөп).

Республиканың онүстігінде суармалы егіншіліктегі ауыспалы егістер

Күріш ауыспалы егістері.

Бұл ауыспалы егістердің ерекшелгі бұл ауыл шаруашылық дақылдардың саны шектеулі және күрішті танаптарда үстінен су көлкіп өсіру болып табылады. Топырақта аэробты жағдайды жасау үтін қуыспалы егіске отамалы дақылдарды қосудың маңызы өте зор. Топырақтың физикалық қасиеттерін жақсы деңгейде сақтау және күрішті қоректік заттармен қамтамасыз ету үшін күрішті ауыспалы егістерге көп жылдық шөптерді арқылы жеткізіледі, бұл көбінесе беде және жоңышқа.

Тегістеу жұмыстарын жургізу үшін танапты екпе сүрі . ретінде қалдырады (агромелиоративтік танап), оның жартысы күзде күріштің өнімін жинаған соң бір жылдық , тұқымдас дақылдардың қоспасымен сеуіп тастайды (ас бұршақ және сиыр жоңышқа), ал танаптың екінші жартысында көктемнен бастап жаздың ортасына дейін тегістеу жұмыстары жүргізіп, топырақты жартылай сүрі жер түрінде өндейді. Бұршақ дақылдарының өнімдерін жинаған соң танаптың бұл бөлігің тегістейді, ал жартылай сүрі жер болған екінші бөлігінде бұршақ дақылдарды сеуіп, олардың өнімін жинаған соң бүкіл танап бұршақ тұқымдас шөптердің қоспасымен себіледі. Шөптерді екі рет шабады: күзде және көктемде. Екінші рет шапқаннан кейің танапта күріш себіледі.

Күріш ауыспалы егістері

Төрт танапты

1. Беде

2. Күріш

3. Күріш

4. Күріш

Үш танапты

1. Екпе сүрі жер

2. Күріш

3. Күріш

Бес танапты

1. Екпе сүрі жер

2. Күріш

3. Отамалы дақылдар

4.Күріш

3 Күріш

Жеті танапты

1. Беде 1 Екпе сүрі жер (агромелиоративтік

2. Беде 2 Күріш

3. Күріш 3 Күріш

4. Жоңышқа 4 Жоңышқа

5. Екпе пар (агромелио- 5 Жоңышқа

ративтік таная)

6. Күріш 6 Күріш

7. Күріш 7 Күріш