- •Егіншілік практикумы
- •I Тарау. Топырақтың агрофизикалық және су қасиеттерін зерттеу әдістері
- •1. Топырақ бетінің агрегаттық құрамы мен суға төзімділігі
- •2. Топырақтың жел эрозиясына қарсы тұрақтылығын анықтау
- •3. Топырақ тығыздығы және оны анықтау Тапсырма:
- •4. Топырақтың жыртылатын қабаттың құрылысын анықтау
- •8 Сурет. Топырақ үлгісін патронда капиллярлы қанықтыру.
- •Топырақтың жыртылатын қабатының құрылысын пикнометриялық әдіспен анықтау.
- •5. Топырақтың сулық қасиеттері және оларды анықтау әдісі
- •1. Негізгі дақылдардың тұқымдары өсіп шығу үшін қажетті мөлшері.
- •И.С.Кауричев бойынша топырақ ылғалдылығының және топырақты-гидрологиялық константалары.
- •15. Механикалық құрамы әр түрлі топырақтардын максималды " гигроскопияльны (с.И.Долгов бойынша) [7].
- •Өсімдіктердің тұрақты солу ылғалдылығы
- •Капиллярлық байланыстың үзілу ылғалдылығы (кбүы)
- •Ең төменгі су сыйымдылық (п.С.Коссович бойынша)
- •Шекті далалы су сыйымдылық.
- •Топырақтың ылғалдылығын анықтау
- •18. 1 М топырақ қабатындағы өнімді ылғал қорын анықтау шкаласы
- •Тапсырманы орындау.
- •Есептеу жолы
- •Өз бетімен дайындалу үшін сұрақтар.
- •II Тарау. Арамшөптер және олармен күресу шаралары
- •1. Арамшөптердің келтіретін зияны және олардың биологиялық ерекшеліктері
- •2. Арамшөптерді жіктеу және олардың ең кең тараған өнімдерінің сипаттамасы
- •19 Сурет. Қаңбақ.
- •20 Сурет Қыстайтын арамшөптер: 1-Егістік ярутка; 2- Көк кекіре; 3-Сарыбас қурай; 4- Кәдімгі жұмыршақ.
- •23Сурет 1-Жатағанбидайық; 2-Бұтақты бидайық; 3- Салалы қарашығыр ; 4- Құмай
- •Арамшөптердің гербарий және тұқымдар арқылы ажырату әдістері
- •Органикалық тыңайтқыштардың құрамындағы арамшөптердің тұқым қорын анықтау
- •Танаптардың ластануын өлшеудің сандық бақылау әдісі
- •Танаптардың арамшөптермен ластану картасын жасау әдістемесі
- •26 Сурет, Ауыспалы егісте —танатардың арамшөптермен ластану картасы
- •4. Арамшөптермен күресу шаралары
- •Арамшөптермен агротехникалық күресу шаралары.
- •Арамшөптермен химиялық күресу шаралары.
- •25.Гербицидтердің су ерітіңцісінің жұмсалатын мөлшері, л/га (а.М.Туликов бойынша).
- •26. Күресу шараларына сипаттау үшін арамшөптердің түрлері
- •Ұсынылған әдебиеттер.
- •III Ауыспалы егістер
- •Жалпы түсініктер және негізгі алғы даідылдардың
- •2. Ауыспалы егістердің тәсімін кұру принциптері және оларды жіктеу
- •30 Кесте Ауыспалы егістердің жіктелуі
- •1 Әр түрлі аудандарга ұсынылған ауыспалы егістер Солтүстік және Орталық Қазақстанның дәнді ауыспалы егістері,
- •Жеті танапты
- •Алты танапты
- •Бес танапты
- •Төрт танапты
- •Үш танапты
- •Мал азықтық ауыспалы егістер.
- •Республиканың онүстігінде суармалы егіншіліктегі ауыспалы егістер
- •Мақсатаның ауыспалы егістері
- •2 Құнарлығы төмен топырақтарда:
- •4. Ауыспалы егістердің төсімін құрастыру әдістемесі
- •32. Жаратылатын жерді пайдалану құрылымы
- •33 Дақылдарды топтарға бөлу және олардың ауыспалы егіс алаңындағы меншікті көлемі, %
- •34. Танаптарды құрастыру
- •37. Бес танапты ауыспалы егіске көшу жоспары.
- •I Ауыспалы егістерге көшу жоспарларын құрастыруға арналған кесте
- •5. Ауыспалы егістерді бағалау
- •IV. Топырақты өңдеу
- •1. Топырақты өңдеудің мақсаттары мен технологиялық операциялары.
- •2. Топырақты өңцеудің құүралдары мен шаралары.
- •3. Топырақты минималды өңдеу принциптері.
- •4. Топырақты күзде және себу алдында өндеуді жоспарлау.
- •41. Топырақты күзде және себу алдында өндеу бойынша тапсырмалардын шифрлері
- •42. Топырақты күзде және көктемде өндеу варианттары.
- •5. Сүрі жерді өңдеу технологиясын құру.
- •44 Сүрі танапты өңдеу технологиясын құру үшін мәліметтер шифрлері
- •Топырақ қорғау техникасы мен өндеудің сапасын бақылау.
- •7 Ауыспалы егісте топырақты өңдеу жүйесін құру.
- •45. Ықтырмалы сүр танапты өңдеу технологиясы
- •Егіншіліктің аймақтық жүйелері
- •2.Егіншілік жүйелерін құру әдістері.
- •1. Альтернативті егіншілік жүйелері.
- •2. Ауыспалы егістерде қарашірік балансын санау әдісі
- •47. Дақылдар түрінен бағытты регрессия тевдеуі (б.А.Доспехов бойынша).
- •48.Өсімдік қалдықтарының гумификация коэффициенттері
- •49.Ауыспалы егісте қарашірік балансының есептелуі
- •1. Сурі танаптан кейін себілген жаздық бидай үшін
- •Бгіншілік практикумы
Мақсатаның ауыспалы егістері
Мақтаға ең жақсы алғы егісі екі жылдық жоңышқаның егістері болып табылады. Ауыспалы егісті тиімді пайдалану үшін мақтаның үш-төрт жыл бойы және одан да ұзақ қайталама егістерін қолдануға болады.
1 Құнарлығы жоғарғы топырақтарда:
Он танапты
1 Жоңышқа 1-2 Жоңышқа 1-2 Жоңышқа
2 -4 Мақта 3-10 Мақта 3-6 Мақта
5 Жүгері 7 Жүгері
6 -10 Мақта 8-10 Мақта
2 Құнарлығы төмен топырақтарда:
Тоғыз танапты
1-2 Жоңышқа
3-6 Мақта
7 Жүгері
8-9 Мақта
Темекілік ауыспалы егістері.
Темекіні аурулардан сақтау үшін бір танапта екі аса өсіруге болмайды. Осы дақылға ең жақсы егістер дәнді дақылдар және көпжылдық шөптер.
Бес танапты
1 Беде
2 Темекі
3 Жүгері
4 Темекі
5 Дәнді дақылдар бедемен бірге себіледі.
Жеті танапты
1 -2 Көп жылдық шөптер
3 Темекі
4 Жүгері
З Темекі
6 Дәнді немесе отамалы дақылдар.
Сегіз танапты
1 Дәнді бұршақ дақыддар
2 Күздікбидай
3 Темекі
4 Жүгерідәнге
5 Күздікарпа
6 Сүрлемдік жүгері
7 Күздік бидай
8 Жүгері дәнге
Жерді пайдалану үшін, оған мүмкіндігінше ұзақ әр түрлі дақылдар егу керек. Бұл өсірілетін дақылдардың өнімділігін ылғалдану жағдайы шектемейтін, егіншілікте өте маңызды. Бұл үшін танаптың негізгі дақылдар бос кезеңіңде, аралық дақылдарды -негізінен мақсатқа — көк балауса, сүрлем, пішендеме, шөп ұнтағы түріңде пайдаланылатын, сондай-ақ жасыл тыңайтқыш ретіңд топыраққа араластьфылатын сидератты өсіреді. Жылы кезеі? ұзақ, оңтүстік аудандарда бір танаптан екінші жоғары өнім алуға мүмкіндік туады. Аралық дақылдар қосымша өнім беріл қаңа қоймайды, топырақтың органикалық заттармен толығуына мүмкіндік жасайды, фитосанитар болып саналады мамандырылған ауыспалы егістегі бір типтес дақылдардың жоғары шоғырлануының теріс әсерін баяулатады. Олар топырақты су және жел эрозиясынан қорғауға ықпал жасайды, күріш және мақта ауыспалы егістеріңде агромелиоративтік тұздануды тежейді маңызы бар және топырақ құнарлылығының сақталуына, кей жағдайларда жоғарылауына мүмкіндік жасайды.
Өсіру мерзімі мен тәсіліне байланыс күздік, аңыздық орымдық және үстемелік аралық дақылдарды ажыратады.
Күздік аралық дақыл ретінде күздік қара бидай, тритикали, күздік арпа, қыстайтын ас бұршақ және сұлы, күздік сиыр жоңышқа, күздік рапс және т.б. өсіріледі. Бұларды негізгі дақылдарды жинағаннан кейін себеді де, келесі жылы ерте көктемде жинайды.
Қазақстанның оңтүстік аудандарында аралық дақылдарды өнім жинағаннан кейін өсіреді. Бұл үшін біржылдық шөптер, дәнді бұршақтар, отамалы және жедел өсетін дақылдарды қолданады.
Орымдық аралық дақылдарды негізгі дақылды пішенге , көк балаусаға, пішендемеге немесе сүрлемге жинасымен, ізінше өсіреді. Оңтүстікте өдетте күнбағысты , ас бұршақ пен бұршақтың қоспасы, шайжүгері, жүгері т.б. себіледі, жазғы-күзгі мерзімі қысқа жерлерде астық бұршақтың бір коспалары. сулът. ас бұршақ колданылады.
Үстемелік аралық дақылдарды негізгі дақылдарды дақылдардың бүркешесіне онымен бір мезгілде себеді. Олар негізгі дақылды жинап кейін бозқырау түскенше пәрменді өсуін жалғастырады,
іс үшін түйе жоңышқа, судан шөбі, эспарцет, біржыддық беде, жоңышқа және т.б. қолданылады.
