Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Егіншілік практикумы.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
21 Мб
Скачать
☆

Мақсатаның ауыспалы егістері

Мақтаға ең жақсы алғы егісі екі жылдық жоңышқаның егістері болып табылады. Ауыспалы егісті тиімді пайдалану үшін мақтаның үш-төрт жыл бойы және одан да ұзақ қайталама егістерін қолдануға болады.

1 Құнарлығы жоғарғы топырақтарда:

Он танапты

1 Жоңышқа 1-2 Жоңышқа 1-2 Жоңышқа

2 -4 Мақта 3-10 Мақта 3-6 Мақта

5 Жүгері 7 Жүгері

6 -10 Мақта 8-10 Мақта

2 Құнарлығы төмен топырақтарда:

Тоғыз танапты

1-2 Жоңышқа

3-6 Мақта

7 Жүгері

8-9 Мақта

Темекілік ауыспалы егістері.

Темекіні аурулардан сақтау үшін бір танапта екі аса өсіруге болмайды. Осы дақылға ең жақсы егістер дәнді дақылдар және көпжылдық шөптер.

Бес танапты

1 Беде

2 Темекі

3 Жүгері

4 Темекі

5 Дәнді дақылдар бедемен бірге себіледі.

Жеті танапты

1 -2 Көп жылдық шөптер

3 Темекі

4 Жүгері

З Темекі

6 Дәнді немесе отамалы дақылдар.

Сегіз танапты

1 Дәнді бұршақ дақыддар

2 Күздікбидай

3 Темекі

4 Жүгерідәнге

5 Күздікарпа

6 Сүрлемдік жүгері

7 Күздік бидай

8 Жүгері дәнге

Жерді пайдалану үшін, оған мүмкіндігінше ұзақ әр түрлі дақылдар егу керек. Бұл өсірілетін дақылдардың өнімділігін ылғалдану жағдайы шектемейтін, егіншілікте өте маңызды. Бұл үшін танаптың негізгі дақылдар бос кезеңіңде, аралық дақылдарды -негізінен мақсатқа — көк балауса, сүрлем, пішендеме, шөп ұнтағы түріңде пайдаланылатын, сондай-ақ жасыл тыңайтқыш ретіңд топыраққа араластьфылатын сидератты өсіреді. Жылы кезеі? ұзақ, оңтүстік аудандарда бір танаптан екінші жоғары өнім алуға мүмкіндік туады. Аралық дақылдар қосымша өнім беріл қаңа қоймайды, топырақтың органикалық заттармен толығуына мүмкіндік жасайды, фитосанитар болып саналады мамандырылған ауыспалы егістегі бір типтес дақылдардың жоғары шоғырлануының теріс әсерін баяулатады. Олар топырақты су және жел эрозиясынан қорғауға ықпал жасайды, күріш және мақта ауыспалы егістеріңде агромелиоративтік тұздануды тежейді маңызы бар және топырақ құнарлылығының сақталуына, кей жағдайларда жоғарылауына мүмкіндік жасайды.

Өсіру мерзімі мен тәсіліне байланыс күздік, аңыздық орымдық және үстемелік аралық дақылдарды ажыратады.

Күздік аралық дақыл ретінде күздік қара бидай, тритикали, күздік арпа, қыстайтын ас бұршақ және сұлы, күздік сиыр жоңышқа, күздік рапс және т.б. өсіріледі. Бұларды негізгі дақылдарды жинағаннан кейін себеді де, келесі жылы ерте көктемде жинайды.

Қазақстанның оңтүстік аудандарында аралық дақылдарды өнім жинағаннан кейін өсіреді. Бұл үшін біржылдық шөптер, дәнді бұршақтар, отамалы және жедел өсетін дақылдарды қолданады.

Орымдық аралық дақылдарды негізгі дақылды пішенге , көк балаусаға, пішендемеге немесе сүрлемге жинасымен, ізінше өсіреді. Оңтүстікте өдетте күнбағысты , ас бұршақ пен бұршақтың қоспасы, шайжүгері, жүгері т.б. себіледі, жазғы-күзгі мерзімі қысқа жерлерде астық бұршақтың бір коспалары. сулът. ас бұршақ колданылады.

Үстемелік аралық дақылдарды негізгі дақылдарды дақылдардың бүркешесіне онымен бір мезгілде себеді. Олар негізгі дақылды жинап кейін бозқырау түскенше пәрменді өсуін жалғастырады,

іс үшін түйе жоңышқа, судан шөбі, эспарцет, біржыддық беде, жоңышқа және т.б. қолданылады.