- •1 Қазақ ұлттық аграрлық университеті
- •Рецензенттер:
- •Оразымбетова Қарлығаш Нұрсәлімқызы
- •Ғылыми агробиологияның әдісі
- •Бақылау сұрақтары:
- •Танаптық тәжірибеге қойылатын талаптар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Танаптық тәжірибе түрлері
- •Танаптық тәжірибені жүргізу жағдайының ерекшеліктері
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тәжірибе жүргізуге жер уческесін таңдау және дайындау
- •Бақылау сұрақтары:
- •Танаптық тәжірибе әдістемесінің негізгі элементтері
- •Бақылау сұрақтары:
- •Танаптық тәжірибеде нұсқаларды орналастыру
- •Нұсқаларды жүйелі және рендомизді орналастырудың тиімділігі.
- •Бақылау сұрақтары:
- •№ 1 Тәжірибелік сабақ
- •Сабаққа арналған материалдар мен оқу нұсқаулары:
- •Тапсырманы орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар:
- •Бақылау сұрақтары:
- •№ 3 Практикалық сабақтар Тақырып: «Рендомизмді әдіспен нұсқаларды жер учаскелерінде орналастыру»
- •Тапсырманы орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Экспериментті жоспарлаудың жалпы қағидалары
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылаулар мен есептеулерді жоспарлау
- •Тақырып: «Бірфакторлы және көпфакторлы тәжірибелер нобайын құру»
- •Бақылау сұрақтары:
- •23.Тәжірибе учаскесін бөлу
- •Бақылау сұрақтары:
- •24.Тәжірибе учаскесіндегі танаптық жұмыстар
- •Бақылау сұрақтары:
- •25. Өнімді есепке алу
- •Бақылау сұрақтары:
- •26. Мәліметтерді алғашқы өңдеу
- •Тақырып: «Іріктеу әдісі. Жиынтық және іріктеу»
- •Үлкен іріктеу
- •Бақылау сұрақтары:
- •Танаптық тәжірибе әдістемесі мен техникасын өндірістік жағдайда ұйымдастырудың ерекшеліктері
- •Бақылау сұрақтары:
- •Шаруашылықтағы танаптық тәжірибенің түрлері
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тақырып. Жиынтық және іріктеу
- •Бақылау сұрақтары:
- •Санды және сапалы құбылмалылықтардың статистикалық сипаттамалары
- •Бақылау сұрақтары:
- •Ғылыми болжамдарды тексерудің статистикалық тәсілдері
- •Бақылау сұрақтары:
- •№ 11 Тәжірибелік сабақ Тақырып: «Рендомизмді әдіспен орналастырылған танаптық тәжірибе нұсқаларының айырмашылығын дисперсиялық талдау әдісімен анықтау»
- •Сабаққа арналған материалдар мен оқу нұсқаулары:
- •Тапсырманы орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тақырып: «Латын квадраты әдісімен орналастырған тәжірибеден алынған өнім мәліметтерін дисперсиялық талдау»
- •Сабаққа арналған материалдар мен оқу нұсқаулары:
- •Тапсырманы орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Сабаққа арналған материалдар мен оқу нұсқаулары:
- •Тапсырманы орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар:
- •Айырмашылық бағасы:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тақырып: «Стандартты әдіспен жүргізілген тәжірибе Мәліметтерін дисперсиялық талдау»
- •Сабаққа арналған материалдар мен оқу нұсқаулары:
- •Тапсырманы орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар:
- •Тақырып: «Екіфакторлы (3х3х3) танаптық тәжірибе мәліметтерін дисперсиялық талдау»
- •Бақылау сұрақтары:
- •Күнделік
- •20... Жылы
- •Тәжірибе нобайы (нақтылы қойылған)
- •Тыңайтқыштарды есептеу
- •Жаппай әдісі арқылы жиналған өнімін есептеу тіркесі
- •Топырақ ылғалдылығын анықтау тіркесі
- •Жұмыс пен бақылау күнделігі
- •Тәжірибе учаскесінің жоспары, оған түсірілген тәжірибе нобайы
- •Тәжірибенің бағдарламасы
- •Тәжірибе учаскесінің тарихы
- •Тәжірибе туралы жалпы мағлұмат
- •Тәжірибенің жоспарын танапта орналастыру
- •Тәжірибеге бөлінген учаскенің тарихы
- •Өндірістегі тексеру
- •Символдардың қысқаша көрсеткішттері
- •Танаптық тәжірибе әдістемесі мен математикалық статистика терминдерінің қысқаша көрсеткіштері
- •Әдебиеттер
- •4.Ч2 критериіңің мәні
Бақылау сұрақтары:
Нұсқаларды стандартты орналастырудың ерекшелігі.
Нұсқаларды стандартты орналастырудың түрлері қандай?
№ 3 Практикалық сабақтар Тақырып: «Рендомизмді әдіспен нұсқаларды жер учаскелерінде орналастыру»
Сабақтың мақсаты – Рендомизмді әдіспен нұсқаларды жер учаске- лерінде орналастыруды үйрету.
Тапсырманы орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар:
Таратылатын әдістеметік нұсқаулар.
Тәжірибені жүргізудің техникалық жағдайына байланысты қайталау- дағы мөлдектер ұзынша, тікбұрышты немесе шаршы метрлі пішінде болып бөлінеді. Мөлдектер бір, екі немесе көп қатарларда орналасады. Дегенмен,
жер учаскесі жеткілікті тегістелмесе, қайталауды танапта шашып жеке-жеке немесе топпен орналастыруға болады (19-сурет).
1
2
3
19-сурет. Пішіні әр түрлі мөлдектерді бір қайталауда орналастыру.
1-ұзынырақ және тіктөртбұрышты бір ярусқа орналасқан; 2-тікбұрышты екі яруста, сатылы орналасқан; 3 -тіктөртбұрышты екі ярусқа орналасқан.
Кездейсоқ қайталау әдісіндегі зерттелетін нұсқалар саны жер учаске- сінің бірыңғайлылығы мен зерттеу мөлдегінің көлеміне байланысты.
Зерттеушілердің көпшілігі нұсқа санын 15-20 артық алуға болмайды дейді. Нұсқалар саны 8-10 болғанда әр қайталауда екі немесе одан да көп стандарт (бақылау) алуға болады, себебі ол зерттелетін нұсқалардың стан- дартпен салыстыру дәлдігін әжептеуір жоғарлатады.
Әсіресе ұзын нобайларда нұсқаларды қайталау ішінде біртектес топтарға біріктіруге болады, мысалы морфологиялық немесе басқа берліреріне қарай. Әр қайталауда және топ ішіндегі нұсқаларды орналастыруды рендоми- зациялау арқылы шешеді. Мұнда әр топтың өз бақылауы немесе стандарты болады.
Кейде, мысалы оқу және көрнектілік мақсатында нұсқаларды белгілі бір ретпен, яғни жүйелі орналастыру қажет болады. Бұл рендомизациялаудан ауытқу немесе өрескел бұзушылық болып есептеледі (20,г-сурет).
І II III IV
2 |
4 |
1 |
5 |
3 |
3 |
5 |
2 |
4 |
1 |
4 |
2 |
3 |
1 |
5 |
2 |
5 |
1 |
3 |
4 |
а
I II
8 |
6 |
4 |
St 1 |
3 |
7 |
2 |
5 |
St 1 |
9 |
St 1 |
5 |
2 |
7 |
3 |
St 1 |
9 |
4 |
6 |
8 |
9 |
8 |
6 |
4 |
St 1 |
5 |
3 |
St 1 |
2 |
7 |
4 |
2 |
St 1 |
3 |
7 |
9 |
8 |
5 |
6 |
St 1 |
б
3 топ |
2 топ |
1 топ |
I |
|||||||||||||||||||||||
19 |
18 |
St 15 |
20 |
16 |
17 |
10 |
14 |
11 |
St 7 |
13 |
9 |
12 |
8 |
4 |
St 1 |
3 |
5 |
6 |
2 |
|
||||||
3 топ |
1 топ |
2 топ |
||||||||||||||||||||||||
St 15 |
17 |
20 |
16 |
19 |
18 |
2 |
4 |
St 1 |
5 |
3 |
6 |
10 |
13 |
8 |
14 |
12 |
11 |
9 |
St 7 |
II |
||||||
2 топ |
3 топ |
1 топ |
||||||||||||||||||||||||
10 |
11 |
13 |
7 |
12 |
st 14 |
9 |
8 |
17 |
19 |
16 |
St 15 |
18 |
20 |
3 |
5 |
6 |
2 |
4 |
St 1 |
III |
||||||
1 топ |
3 топ |
2 топ |
||||||||||||||||||||||||
5 |
2 |
St 1 |
6 |
4 |
3 |
St 15 |
20 |
17 |
16 |
18 |
19 |
14 |
St 7 |
9 |
13 |
12 |
11 |
8 |
10 |
IV |
||||||
в
I II III IV
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
4 |
2 |
5 |
3 |
1 |
5 |
3 |
2 |
1 |
4 |
1 |
2 |
5 |
3 |
4 |
г
20-сурет. Нұсқаларды төрт рендомизмді қайталауда орналастыру нобайы
а – 5 нұсқаны бір яруста; б – 9 нұсқаны екі яруста, әр қайталауда стандарт екі мөлдекте орналасады; в – 20 нұсқа төрт яруста, әр қайталауда үш топтан;
г - 5 нұсқаны бір яруста, бірінші қайталауда нұсқалар жүйелі орналасқан.
