Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Tazhribe_isiKazGUbiom.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
701 Кб
Скачать
☆

Бақылау сұрақтары:

  1. Өнімділіктің өзгергіштігіне әсер ететін факторлар қандай?

  2. Ауытқу квадаттарының жиынтығын анықтау.

  3. Фишер Критерийінің нақты мәнін қалай анықтайды?

  4. Нұсқалар арасындағы айырмашылық қалай бағаланады?

  5. Фишер критерийінің теориялық мәнін қалай табады?

  6. Нұсқалардың елеулілігі қалай анықталады?

№ 12- тәжірибелік сабақ

Тақырып: «Латын квадраты әдісімен орналастырған тәжірибеден алынған өнім мәліметтерін дисперсиялық талдау»

Сабақтың мақсаты –Танаптық тәжірибе нұсқаларының елеулілігін бағалауды және тәжірибе дәлділігін анықтауды үйрету.

Сабаққа арналған материалдар мен оқу нұсқаулары:

1.Түрлі түсті плакаттар, слайдтар.

Тапсырманы орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар:

    1. Түрлі түсті слайдтар.

Тәжірибе нұсқаларын латын квадраты әдісімен орналастырғанда нұсқа- лар саны мен қайталау санының тең болуы шарт. Сондықтан зерттеуге бес нұсқа алынса, онда қайталау саны да бес болады.

Нұсқалар латынның бас әріптерімен белгіленеді. Әр қатарда нұсқалар түгел орналасуы керек. Қатарлар қосындылары мен еұсқалар қосындылары есептеледі және нұсқалар бойынша орташа мәнін есептейді. Бағаналар және қатарлар бойынша жиынтықтары есептелініп, тәжірибе бойынша орташа өнім анықталады.

Латын квадраты әдісімен (5·5) орналасқан тәжірибедегі майбұршақ өнімін зерттеудегі алынған мәліметтерді дисперсиялық талдау:

1-кесте. Майбұршақ өнімділігі (ц/га)

Қа- тар лар

Б а ғ н а л а р, Б

Қосындылар

Нұсқа- лардың орташа

1

2

3

4

5

қатарлар, Р

нұсқа- лар, V

1

24,2Д

20,0С

21,5А

22,3В

22,7Е

110,7

108,0 А

25,4

2

29,7В

22,6А

26,1Е

26,6С

26,2Д

131,2

106,7 В

21,3

3

24,7Е

16,6В

26,1Д

20,7А

24,7С

112,8

118,2 С

23,6

4

23,1А

24,2Д

25,8С

24,9Е

22,8В

120,8

123,3 Д

24,7

5

21,1С

22,6Е

15,3В

22,6Д

20,1А

101,7

127,1 Е

24,4

∑Б

122,8

106,0

114,8

117,1

116,5

∑Х=577,2

х=23,0

  1. Қосынды мен орташаны есептейді.Есептеулердің дұрыстығын теңдік бойынша тексереді: ∑Р=∑Б= ∑V = ∑Х=577,2.

  2. Еркіндік бастаманы тағайындап, өзгерген сандар кестесін толтырады: Х1=Х-А, А=23,0

2-кесте. Өзгерген сандар

Қа- тар

Б а ғ а н а л а р, С

Қосындылар

Хо= Х – 35

P

V

1

2

3

4

5

1

1,2Д

-3,0С

-1,5А

-1,7В

-0,3Е

-5,3

- 7,0А

2

6,7В

-0,4А

3,1Е

3,6С

3,2 Д

15,9

-11,8В

3

1,7Е

-3,7В

3,1Д

-2,3А

1,7 С

-0,5

3,2С

4

0,1А

1,2Д

2,8С

1,9Е

-0,2 В

5,3

8,3Д

5

-1,9С

-0,4Е

-7,7В

-0,4Д

-2,9 А

-11,5

6,0Е

УС

7,8

-6,3

-0,2

1,1

1,5

4,3 = УХ1

Ауытқу квадраттарының жиынтығын мына тәртіппен есептейді: N = п ∙ п = 5 ∙ 5 = 25;

С = (∑ Х1)2 : N = (4,3)2 : 25 = 0,74;

Су = ∑Х1 2 - С = (1,2 + 3,02 + 1,52 …+ 2,92) - 0,74 = 211,7;

Сс = ∑С2 : п – С = (7,82 + 6,32 + 0,22 +1,12+ 1,52 ) : 5– 0,74 = 20,0;

Ср = ∑Р2 : п – С = (5,32 +15,92+0,52 : 5,32 +11,52) : 5 – 0,74 = 61,2;

Сv = ∑V2 : п – С = (7,02 +11,82+3,22 +8,32 +6,02) : 5 -0,74 = 59,9; Сz = СY - Сс - Ср - Сv = 211,7 – 20,0 – 61,2 – 59,9 = 70,6;

3-кесте. Дисперсиялық талдау

Дисперсия

Квадраттар қо- сындысы

Еркіндік дәрежесі

Орташа квадрат

Фишер критрилері

Fнақты

Fтеориялық

Жалпы

211,7

24

-

-

-

Бағана

20,0

4

-

-

-

Қатар

61,2

4

-

-

-

Нұсқа

59,9

4

14,97

3,12

3,26

Қалдық

70,6

12

5,88

-

-

4-кесте. Статистикалық өңдеудің қорытындысы

Нұсқалар

Өнім, ц/га

Топтар

А

25,4

П

В(st)

21,3

St

С

23,6

П

Д

24,7

П

Е

24,4

П

Фишер Критерийінің нақты мәні теориялық мәнінен кіші (Fнақ. < Fтеор.) болғандықтан Но-дік болжам (гипотеза) дәлелденді, тәжірибедегі нұсқалар арасында айтарлықтай елеулі айырмашылық жоқ, олар П -топқа жатады. Сондықтан, ЕАЕА есептелінбейді, тек қана тәжірибе қателігін табады:

s х=√s2z = √ 5,88 / 5 = 1,08ц s х= 1,08 ц/га; Fнақ. < F05

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]