- •Жалпыадамзаттық құндылықтардың мәнін ашатын әңгімелер, ертегілер, оқиғалар мен ұлы адамдардың өмірбаяны
- •1.1.1 Хрестоматиядағы мәтіндермен жұмыс істеу бойынша әдістемелік ұсыныстар
- •Бір баланың оқиғасы4
- •1.1.2 Бастауыш сынып оқушыларына арналған ертегілер, әңгімелер және оқиғалар Елтаңба
- •Шәкәрім Құдайбердиев
- •Қажымұқан палуан
- •Абай мен Әбіш
- •Қадыр Мырзалиев
- •Екі батыр
- •Тұманбай Молдағалиев
- •Абай Құнанбайұлы
- •Адал достық
- •Адалдық
- •Алтын шеттеуік
- •Жалқаулық пен Қиыншылық
- •Парасат
- •Бір минут
- •1.1.3 Орта буын оқушыларына арналған әңгімелер, оқиғалар, ертегілер, ұлы адамдардың өмірбаяны Ішкі сұлулық пен сыртқы сұлулық
- •Жамандық неден болады?
- •Б ақыт, Байлық, Ақыл
- •Жақсылық пен Жамандық
- •Өсімдіктер мен кемпірқосақ
- •Білім мен байлық
- •Ең үлкен байлық
- •1.1.4 Жоғары сынып оқушыларына арналған ағартушылардың және ғалымдардың өмірінен алынған қанаттандыратын мысалдар Шәкәрім Құдайбердіұлы
- •Жүсіпбек аймауытов
- •Сұлтанмахмұт торайғыров
- •Ыбырай жақаев
- •Кезек сенікі, келер ұрпақ20
- •Бауыржан Момышұлы естеліктерінде Қонаевтың әкесі Меңліахметтің баласына айтқан өсиеттерінен үзінділер21
- •Бауыржан момышұлы
- •Адам не үшін өмір сүреді22
- •Қизатов жәлел
- •Сталинградтағы жеңіс
- •Бақыт туралы тұжырымдар25
- •Риясыз сүйіспеншілік
- •1.2.1 Хрестоматиядағы мәтіндермен жұмыс істеу бойынша әдістемелік ұсыныстар
- •2.1. Бастауыш сынып оқушыларына арналған «Риясыз сүйіспеншілік» құндылығы бойынша ертегілер, оқиғалар және әңгімелер
- •Өмір сүрудің ең жақсы жолы
- •Емен жаңғағы
- •Күн мен түннің жермен достығы
- •Ата насихаты
- •Адал дос
- •Бақша ағаштары
- •Ананың асыл арманы
- •Әкеден қалған мұра
- •Құмырсқа мен көгершін
- •Шынайы сүйіспеншілік
- •1.2.3 Орта буын оқушыларына арналған әңгімелер, оқиғалар, ертегілер, ұлы адамдардың өмірбаяны
- •Жақсы көретініңізді айтыңыз
- •Д остық
- •Асанның есебі
- •Сары тауық пен балапандары
- •Кімнің жұмысы?
- •Ана қиялы
- •Отбасы татулығы
- •1.2.4 Жоғары сынып оқушыларына арналған ағартушылардың және ғалымдардың өмірінен алынған қанаттандыратын мысалдар Риясыз сүйіңдер
- •Лев Николаевич Толстой34
- •Жамандық бар ма?35
- •А льберт швейцер36
- •Дұрыс әрекет
- •1.3.1 Хрестоматиядағы мәтіндермен жұмыс істеу бойынша әдістемелік ұсыныстар
- •1.3.2 Бастауыш сынып оқушыларына арналған ертегілер, әңгімелер және оқиғалар иван крылов
- •Шегіртке мен құмырсқа
- •Дөңгелек
- •Сиқырлы жүзік
- •Әмір Кейқауыстың«Қабуснамасынан»
- •Мен қандай боламын?
- •Әділеттілік
- •Құлпынай мен шие
- •Үзілген гүл
- •Байлық пен ақыл
- •Ойыншықтар достығы
- •Кішкентай тас пен құмырсқа
- •Жақсылықмәнгі ұмытылмайды
- •Не жақсы? Не жаман?
- •Нежаман?
- •Достық алмасы
- •Әке мен бала
- •Нағыз адам
- •Екі балапан
- •Ұлу мен құмырсқалар
- •Күн құшағында
- •Төгілген қаймақ
- •Жақсылық
- •Үш жолдас
- •Бақтағы бақылау
- •Әдептілік
- •Ақ бидай
- •Түскі тамақ пен кешкі тамақ
- •Сәулет пен Дәулет
- •Атасының ақылы
- •Жұлдыздар
- •Құмырсқа
- •Бір жұлдызды құтқару
- •Табылған ақыл
- •Қамқорлық
- •Ізетті бала
- •Жердің шаңы
- •Қайырымдылық
- •Сиқырлы сөз
- •Жақсылық
- •Адалдық
- •1.3.3 Орта буын оқушыларына арналған әңгімелер, оқиғалар, ертегілер, ұлы адамдардың өмірбаяны Елеместің адамгершілігі
- •Түлкі мен отыншы
- •Ұстаз бен шәкірт
- •1.3.4 Жоғары сынып оқушыларына арналған ағартушылардың және ғалымдардың өмірінен алынған қанаттандыратын мысалдар Конфуций42
- •Адамдарға қызмет ету43
- •Дінмұхамед ахметұлы қонаев
- •Бәрімізге үлгі болды44
- •Қырымдағы оқиғалар45
- •Ішкі тыныштық
- •1.4.1 Хрестоматиядағы мәтіндермен жұмыс істеу бойынша әдістемелік ұсыныстар
- •1.4.2 Бастауыш сынып оқушыларына арналған ертегілер, әңгімелер және оқиғалар Қазақстан халықтары ассамблеясы
- •Ақылды қоян
- •Бала Бұлбұл
- •Ақ раушан мен қызыл раушан
- •Ханшайым мен Күлше қыз
- •Ынтымақ
- •Сүйкімді Ботагөз
- •Жамандық неден болады?
- •Әнет баба мен Қазыбек би
- •Талшыбық пен алып ағаш
- •Жақсы менжаман
- •Жалқаудың ісі бітпес
- •1.4.3 Орта буын оқушыларына арналған әңгімелер, оқиғалар, ертегілер, ұлы адамдардың өмірбаяны Бетін күнге бұрған, көлеңкені көрмейді
- •Нан созған қолды қайтарған әке
- •Кедейшілік
- •1.4.4 Жоғары сынып оқушыларына арналған ағартушылардың және ғалымдардың өмірінен алынған қанаттандыратын мысалдар Өмірден алынған оқиға54: барлығына «рахмет» айтқан Уолтер Грин
- •Қиянат жасамау
- •1.5.1 Хрестоматиядағы мәтіндермен жұмыс істеу бойынша әдістемелік ұсыныстар
- •1.5.2 Бастауыш сынып оқушыларына арналған ертегілер, әңгімелер және оқиғалар Терек пен алма ағашы
- •Әшекей қыз
- •Торғай мен адам
- •Бақытсыз бай
- •Әдепті бала
- •Ғажайып үй
- •Қоңыр қаз бен Қарауыз
- •Франклин бенджамин
- •Қарттың ақылы
- •Сөз салмағы
- •Таскене мен түлкі
- •Арыстан мен тышқан
- •Маса мен бал арасы
- •Айлакер өтірікші
- •Үзілген гүл
- •Талшыбық
- •Қайыңның көз жасы
- •Сараңдық пен жинақылық
- •Жарлы мен бай
- •Жанашыр
- •Патша және жер қазушы
- •Түймедағы
- •Қарлығаш пен шөже торғай
- •1.5.3 Орта буын оқушыларына арналған әңгімелер, оқиғалар, ертегілер, ұлы адамдардың өмірбаяны
- •Аманат аман сақтайды
- •Балықшы
- •Хан мен құмырсқалар
- •Арыстан, қасқыр және түлкі
- •Сені бағалағанды сен де бағала
- •Қызғаныштың кесірі
- •1.5.4 Жоғары сынып оқушыларына арналған ағартушылардың және ғалымдардың өмірінен алынған қанаттандыратын мысалдар Панчатантра62
- •Лев Николаевич Толстой қиянат жасамау ілімі туралы63
- •Махатма ганди
- •Махатма Гандидің естелігінен«Менің Толстойым» 64
- •Қиянат жасамаудың күші65
- •Альберт эйнштейн66
- •Альберт Энштейн қиянат жасамау туралы, біз туралы, әлем туралы67
- •Іі том. Өсиет әңгімелер
- •2.1 Өзін-өзі тану сабақтарындағы өсиет әңгімелер (мұғалімге арналған жадынама)
- •2.2 Бастауыш сынып оқушыларына арналған өсиет әңгімелер
- •Қанатты барыс туралы аңыз
- •Жақсылардың жақсысы
- •Ар, Ұят, Намыс
- •Кім бақыттырақ
- •Төле баланың төрелігі
- •Шыншыл бала
- •Риясыз сүйіспеншілік
- •Үш ағайынды жігіт
- •Отбасы татулығы
- •Күн мен Желдің дауы
- •Бала тілегі
- •Дұрыс әрекет
- •Алтын балта
- •Піл мен маймыл
- •Ақылды егінші
- •Бақ қайда барасың? Ынтымаққа барамын.
- •Қараторғай
- •Жақсылық пен Жамандық
- •Ішкі тыныштық
- •Бақ, Дәулет және Аман
- •Жақсылық пен жамандық
- •Қиянат жасамау
- •Сабыр суы
- •2.3 Орта буын оқушыларына арналған өсиет әңгімелер
- •Қайықшы туралы өсиет әңгіме
- •Қабылдау туралы өсиет әңгіме
- •Еңбек пен рухани білім туралы
- •Күректің сабы
- •Патша мен жейде
- •Патша мен тырна
- •Даналық дәндері
- •Бәрі алдыда
- •Қараңғы мен жарық69
- •Шіркін,келтедүние-ай!..70
- •Өмір сабағынан қашып құтыла алмайсың71
- •Алма ағашы73
- •Cүйіспеншілік Достар мен дұшпандар
- •Ағайындылар
- •Бірден-бір Сұлулық76
- •Дұрыс әрекет Саздан жасалған қыш құмыралар
- •Князьдің қылықтары
- •Кімді көбірек бағалайды?
- •Шығыс ұлына хат80
- •Атасының баласы81
- •Байлық пен кедейлік туралы тәмсіл83
- •Жолаушы84
- •Ішкі тыныштық Кім бақыттырақ
- •Саудагер мен ғалым
- •Болар болмас нәрсе
- •Адамгершілік86
- •Ізгілік,Махаббат,Мейірім88
- •Жылы сөзді ұмытпа89
- •Қардан жасалған гүл90
- •Күй ғұмыры... Мәңгілік91
- •Құстар неге сөйлей алмайды?92
- •Қиянат жасамау Қиындықты жеңу туралы өсиет әңгіме
- •Әділ бала
- •Шеге туралы нақыл сөз
- •Табиғатты аялайық!93
- •Жүрегіңнің отын сөндірме94
- •Түлкі, тасбақа және кене95
- •Отыз жұмыртқа96
- •Әр нәрсе тегіне тартады97
- •Ханның ісі қараға түседі ме?98
- •Жер ана туралы мысал99
- •Қаншайым мен жеті өнерпаз100
- •Даңқжайлытолған сақ101
- •Ауылдыбілесіңбе?102
- •2.4 Жоғары сынып оқушыларына арналған өсиет әңгімелер
- •Ақиқат туралы өсиет әңгіме103
- •Біртұтастықты тани біл104
- •Ақиқатқа құмарту105
- •Абсолюттіұғыну106
- •Ақылды әке туралы өсиет әңгіме107
- •Бақытты жігіт туралы өсиет әңгіме108
- •Ең бақыттыда бай адам туралы өсиет әңгіме109
- •Сүйіспеншілік Сүйіспеншілік110
- •Сүйіспеншілікке тола жүрек туралы тәмсіл111
- •Отбасы менсүйіспеншілік туралы өсиет әңгіме112
- •Сүйіспеншіліктің күші туралы113
- •Өмірде Сүйіспеншілік маңызды 114
- •Бақыттың құны туралы тәмсіл115
- •Уақытыңды сатып алсам боладыма?117
- •Дұрыс әрекет
- •Риясыздық туралы өсиет әңгіме 119
- •Асығыстық жасамаңыз!120
- •Екі әке туралы өсиет әңгіме121
- •Мәртебеліеркек (Изюньизы) конфуцийлік дәстүрдің нышаны ретінде122
- •Әке туралы өсиет әңгіме123
- •Сабақ алу124
- •Жүректің раушангүлі туралы өсиет әңгіме125
- •Сұлтан және данышпан126
- •Жауапкершілік жүгі128
- •Алғысты дәмету129
- •Өміріміздегі 1 мен 0-дер130
- •Талшын ағашы132
- •Мейірімді және иғтибарлыбол!133
- •Өсиет134
- •Өмір сүрудің ең жақсы жолы135
- •Ішкі тыныштық
- •Ішкітыныштық136
- •Ішкітыныштық137
- •Тыныштық туралы өсиет әңгіме138
- •Ұят туралы өсиет әңгіме139
- •Маймыл мен шахматтар140
- •Сезімдер мен қызығушылықтарды басқару141
- •Кемелденгенадам143
- •Қиянатжасамау Көбелектен алған сабақ145
- •Жарылқаушылық туралы тәмсіл146
- •Адам мен құс туралы өсиет әңгіме147
- •Үнді өсиет әңгімесі: Әулие және жылан 148
- •Әділет өлмейді150
- •Әдебиеттер тізімі
- •Өзін-өзі тану мұғаліміне арналған хрестоматия
Отбасы менсүйіспеншілік туралы өсиет әңгіме112
Ерлер планетасында, Әйелдер планетасында, «Отбасы» деген шағын планетада және «Бақытты отбасы» деген өте шағын планетада адамдар өмір сүріпті. Ерлер планетасындағы және Әйелдер планетасындағы адамдар жұлдызды көпірде кездесіп, бір-біріне ғашық болып, «Отбасы деген планетаға барып тұрыпты». «Бақытты отбасы» деген планетаға ең болмаса бірнеше жылдар бойы Сүйіспеншіліктерін сақтаған адамдар ғана барып тұрады екен. Бұндайлар өте аз болыпты...
«Бақытты отбасы» планетасының данышпандары өз планетасында адамдарды қалай көбейтуді ойланыпты. Олар Әйелдер планетасына ұшып келіпті де сұрапты: «Қандай ер адамдарды ұнатасыңдар, қандай ер адамдар туралы армандайсыңдар?». Әйелдер әртүрлі жауаптар берді, дегенмен бәрі: «Жаны мен тәні күшті, қамқоршы және түсінетін, қайырымды, сезімтал және сүйе білетін, мақсаты бар, ақылды, еркін және үйлесімді, «Өмір» атты саяхатта бастап жүретін және өзіне тарта білетін ер адам» туралы ойлайтындарын айтты. Әйелдердің ішінде ең болмаса аталғандардың ішінен біреуінің болса да болғанын армандап,осындай ер адаммен кездесуді күтуден үмітін үзгендер де болған. Әлі де болса дәл сондайын жолықтыруға үміт еткендері де болған.
Енді «Бақытты отбасы» планетасының данышпандарыЕрлер планетасына барып, олардан да сұрады: «Қандай әйелдердіұнатасыңдар, қандай әйелдер туралы армандайсыңдар?».Ерлер де әртүрлі жауаптар берді, дегенмен бәрі: «Әдемі, нәзік, сүйе білетін және жақсы отанасы, түсінетін және ақылды, ер адамның соңынан әлемнің шетіне дейін баруға дайын әйелдер» туралы ойлайтындарын айтты.Ерлердің ішінде ең болмаса аталғандардың ішінен біреуінің болса да болғанын армандап,осындай әйелдермен кездесуді күтуден үмітін үзгендер де болған. Әлі де болса дәл сондайын жолықтыруға үміт еткендері де болған.
Енді данышпандар Жұлдызды көпірде не болатынын білмекші болды. Олар ол жерден болашақ сүйіктілерін іздеумен жүрген Ерлер мен Әйелдерді көреді. Сарыла күткісі келмегендер мен талаптары аздары немесе «Отбасы» планетасында тұрғысы келгендер бір-бірін тез тауып, қол ұстасып, жаңа планетада тұруға кетіп жатты. Өзінің арманындағы адамды кездестіруді армандағандар көпір үстінде басқалардан ұзағырақ жүрді, кейбіреуі ең ақырында кездестірдіде және сол кездескендеріне өте бақытты болды, ал біреулердің өмір бойы іздеумен жүретінін көрді.
Енді данышпандар «Отбасы» планетасына ұшып келіп, Ерлер мен Әйелдердің қалай өмір сүріп жатқанын байқады. Ал олар әртүрлі өмір сүріп жатты. Уақыт өте келе адамдар күткендегідей болмай және қасиеттерімен өзгеретіндіктен, көбісі өздерінің таңдауларына көңілдері толмады, көбісі бір-бірін түсінуді білмеді немесе түсінгісі келмеді, бір-бірінің жақсы қасиеттерін ашуға көмектеспеді. Кейбіреулерібір-біріне көңілдері толмаған күйде, солай өмір сүрулерін жалғастыра берді. Кейбіреулері бірге өмір сүруді үйренбестен айырылысып та жатты. Олардың арасында жұлдызды көпірде өз армандарын кездестіріп, өзара үлкен Сүйіспеншілік сезімдерімен «Отбасы» планетасына келіп қоныстанғандар да жиі кездеседі. «Отбасы» планетасы азаматтарының арасында өнегелі, бірақ «Бақытты отбасы» планетасына көшуге құқықтары болмаған «берік отбасылар» да болды. Олардың Ерлері мен Әйелдері махаббатсыз өмір сүрді, олар тек бір-біріне бауыр басып кеткен, бір-біріне адал болғанымен, бірақ бақытсыз болды. Өнегелі азаматтардың арасында «махаббат бақытсыздық...» деп қайталауды ұнататындар да болды. Олар бақытты болмады, үнемі ренжісті, бірақ өз сезімдеріне адал болып қала берді.
Данышпандар өздерінің «Бақытты отбасы» планетасына қайтып келіп, тұрғындарынан сұрай бастады: «Сендер қалайша Сүйіспеншілікте, Бақыттаөмір сүре алып жатырсыңдар?». Біреулерібастапқы кезден бір-біріне армандағандарындай болғандарын, әрине көп нәрсені түсінісіп, бір-біріне қарай көптеген қадамдар жасауға тура келгендігін және осылай істеу олардың қолдарынан келгендігін айтты.Басқалары бастапқы кезде сондай бір лайықты жұп болмағандарын, бірақ кең де бай Сүйіспеншілікке тола жан-дүниелерінің арқасында, сонымен бірге әрқайсының өз жұбына армандаған Ер азаматы немесе Әйелі болуға тырысуынан, оларға «Бақытты отбасы» планетасында өмір сүру құқығына лайықты болғандарын айтты.
Сонда данышпандар : «Шындығында әр жұп әртүрлі бақытсыз, ал бақытты болулары бірдей екен» деген ой түйді. Осыдан кейін данышпандаршешім қабылдады: «барлық ер адамдар тәні мен жанын мықты етуге, қамқор болуға және түсіне білуге, қайырымды, сезімтал болуға және сүйе білуге, алдына мақсат қоя білуге, ақылды, еркін және үйлесімді бола білуге, «Өмір» атты саяхатта Әйел адамды бастап жүретін және өзіне тарта білетін ер адам болуды үйрену керек». Барлық әйелдерге «Әдемі, нәзік, сүйе білетін және жақсы отанасы, түсінетін және ақылды, ер адамның соңынан әлемнің шетіне дейін баруға дайын болуды үйрену керек». Ал барлығына бірге бір-бірін түсінуді және бір-біріне армандаған Ер азаматы немесе Әйелі болуға көмектесуді және мүндетті түрде жан-дүниелерінде кең де бай Сүйіспеншілікті дамытуды үйрену керек. «Бақытты отбасы» планетасында өмір сүру үшін Сүйіспеншіліктің бір мезгілде ғана Отбасын дүниеге әкелуі жеткіліксіз екендігін, ең бастысы – Отбасында үнемі Сүйіспеншіліктің болуын есте сақтау керек.
Бақытты отбасының барлық мүшелерін не біріктіреді? Неге?
Отбасыда риясыз сүйіспеншілік қайта-қайта туындау үшін не істеу керек?
Қалай ойлайсыздар, бақытты отбасы өмірінің сыры неде?
Риясыз сүйіспеншілікке толы бақытты отбасын құру бойынша өз үлгіңізді сипаттаңыз.
