Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
зін-зі тану маліміне арналан хрестоматия I ТОМ СИЕТ ГІМЕЛЕР.docx
Скачиваний:
7
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2 Мб
Скачать
☆

Отбасы татулығы

Ертедебір үлкен отбасы өмір сүріпті. Отбасындағы адамдар саны өте көп екен, бір қауым ел болып, бірге тұрыпты. Ол отбасы ерекше екен, отбасының өзара келісімі, татулықта өмір сүруі елді таң қалдырады. Оларда ұрыс-керіс, дау-жанжал деген атымен болмайды екен.

Бұл отбасы жайлы әңгіме патшаның құлағына да жетеді. Патша естігенінің ақ- қарасын анықтау үшін ауылға келеді.

Ауылда тап-таза, барлығы да жеткілікті, тыныштық пен береке қонған. Патшаның көңілі толып, ерекше бір шаттыққа бөленеді. Сыйластығы жарасқан бақытты отбасында қариялардың орны төрде, уайым- қайғысыз, балалары бақытты, мәз-мейрам екен.

Бұған патша таң-тамаша болады. Отбасының қалайша бақытты, тату- тәтті өмір сүруінің мәнісін білгісі келеді. Ол ауыл ақсақалына келіп, отбасындағы татулық пен бірлікке қалай жеткендерін айтуын өтінеді. Қарт үнсіз ғана жүз рет «сүйіспеншілік», жүз рет «кешірім», жүз рет «бірлік» деген сөздердіқағазға мұқият жазып шығады. Үш сөзді оқыған патша таң қалып:

– Осы- ақ па?

  • Иә, – деді ақсақал,– Барлық жақсы отбасылар тек осы қасиеттерден құрылады, –деді де, сәл ойланып, – «және шыдамдылық» деген сөзді қосып қойды.

  • Отбасының ең басты тірегі не деп ойлайсыздар?

  • Отбасында татулық, бірлік орнауы үшін адам бойында қандай қасиеттерболукерек?

  • Егер сен қарияның орнында болсаң не деп жауап берер едің?

  • Елдегі тыныштық, татулық, бірлік неге байланысты?

Күн мен Желдің дауы

Бір күні Жел мен Күн кездесіп, кімнің күшті екенін дәлелдегісі келді.Жел:

  • Мен күштімін.Күн:

–Мен күштімін - деп қоймады.

Ұзақ уақыт дауласты. Сол кезде бір жолаушыны кездестірді. Жел:

  • Қазір мен жолаушының шапанын жұлып алып, күшті екенімді көрсетемін, - деп жолаушыға қатты желдің ызғарын жібереді. Бірақ адам жақсылап оранып алады. Дегенмен,оның жүзінен реніш біліңді.

Күн болса,нұрын жіберіп адамды жылыта бастайды, адам жағасын түсіріп, белбеуін шешіптастайды.Адам жылынған соң, көнілі көтеріліп, қуанышқа бөленеді.

Сонда Күн Желге былай дейді:

  • Көрдің бе, қиянат жасаудан гөрі мейрімділік пен сүйіспеншілік арқылы көп нәрсеге жетуге болады. Жүрек күшінен артық ешнәрсе жоқ.

  • Күн нұрын жан-жаққа қандай сүйіспеншілікпен шашады?

  • Риясыз сүіспеншілікпен қызмет жасаған адамдар туралы мысалдар айта аласыздар ма?

  • Өздерің риясыз сүйіспеншілікпен қандай істер жасауға дайынсыздар және жасап жүргендеріңіз туралы айтып берсеңіздер.

Асығыс үкім

Бір кісінің үйінің төменгі қабатында ағаш өңдейтін шеберханасы бар екен. Ол есік пен терезе жасап күнелтеді. Бір күні жұмыс істеп жатқанда электр қуаты өшеді. Ұзақ уақыт бойы күтсе де жанбайды. Қасарысқандай, сол кеште тапсыруы керек болған бірнеше терезе бар еді.

Біраз демалу үшін үйіне көтеріліп бара жатып сақтандырғышқа көзі түседі. Біреу сақтандырғышты өшіріп қойған екен. Ажыратқышты (рубильник) қосқанда цехта жарық жанады. Бірақ мұның мәнісін түсіне алмайды. Жұмысқа қайта кіріскенінде сол нәрсе тағы қайталанады. Бірақ бұл жолы кінәлі адамды көрді. Баласы үй мен цех арасындағы сатыдан дыбыссыз, ақырын түсіп, сақтандырғышты өшіріп жатқан кезінде әкесін дәл алдында көреді.

Әкесі он жасқа енді толған баласының мұндай опасыздығын кешіре алмайды. Соның кесірінен бір күні босқа кетті. Бір рет қана істеген болса, бәлкім, үн қатпас еді. Шаштарынан ұстап шапалақпен тартып жібереді. Мүмкін бұл ұрған шапалағы енді қайта опасыздық етуіне кедергі болар. Баласының көз жастарына қарамастан үйіне кіріп, әйеліне былай дейді:

– Мына баланың мектепте кімдермен араласатынын білуіміз керек! Егер бос жіберетін болсақ, басымызға бәле болуы мүмкін!

Кейін ең оңай жолын табады. Баласының еш қалдырмай ұстап жүретін күнделігінде достарына қатысты мәлімет бар еді.

Баласы күнделігін көрсеткісі келмесе де тыңдамай, оны оқи бастайды. Баласының ең соңғы бетте былай жазғанын көреді: «Бүгін түнде жаман түс көрдім... Цехта жұмыс істеп жатқан кезде әкемді тоқ ұрған екен. Әкем қауіп – қатерден аман болса екен! Мен қолымнан келгеннің бәрін істеймін!»

  • Осы әңгімедегі әкенің әрекеті дұрыс болды ма?Себебін түсіндір.

  • Баланың осындай әрекетке баруына не себеп болды?

  • Өздерің өзгелерге жаңашырлық танытасыңдар ма?

  • Жақындарыңа деген сүйіспеншіліктеріңді қалай көрсетесіңдер?