Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Тжірибелік нсау.DOC
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
5 Мб
Скачать
☆

1.Өлеңдерді мазмұнына, ұйқасына қарай толықтырыңыз, қандай философиялық мән барын анықтаңыз.

1-топ

Тайға міндік

Тайға міндік,

Тойға ... ,

Жақсы киім киініп.

Үкі ...,

Күлкі ...,

Жоқ немеге сүйініп.

Күйкентай күтті,

Құс өтті,

Не ... . (Абай).

Қажетті сөздер: бақтық, шаптық, бітті, тақтық.

2-топ

Сегіз аяқ

Болмасын ...,

Болсайшы ...,

Жан аямай кәсіп қыл!

... ыржаң,

... қылжаң,

Бола ма дәулет, ... бұл?

Еңбек қылсаң ерінбей -

Тояды қарның тіленбей.

(Абай).

Қажетті сөздер: орынсыз,кекшіл, көпшіл, болымсыз, нәсіп.

2.Мәтінді мәнерлеп оқып, сөздік жұмысын жүргізіңіз. Мәтінге ат қойып, әңгімелеңіз.

Қонақтар үйге кіріп отырысымен, Абай Әбіштің жүзіне үңілді .

-Неге жүдеусің Әбіш, денің сау ма ?

-Қаланың оқуы жақсы болғанымен, тамағында нәр бар ма?!

Сорып тастағандай, шөлмектей болыпсың ғой?–деп, Көкбай Әбіш өңінің ақшылдығы үшін бүкіл қала тамағын кінәлауға айналды.

Тағы бір кезде Абай Әбіштің оқу жайын сұрастырып еді. Петербургтегі Михайлов атындағы артиллерия училищесі Әбіштің айтуынша, оның таңдап түскен мектебі емес екен. Ол әзілдеп отырып, Абайдың өз сөзін келтірді:

«Баламды медресеге «біл» деп бердім, қызмет қылсын, шен алсын деп бермедім», –дегеніңіз есімде, аға! Ниетім, өзіңіз білесіз, политехникалық институт еді. Былтыр да, арғы жылы да оған түсуге менің жолым тар болды. Мынау школдың енді біраз оқуықалды. Өзге оқуды осыны тамам етіп алып, ескермекпін, –деген.

Абай әзірге сөзді ұзаққа созған жоқ :

–Ғылымның жаманы жоқ. Біздей сусағанға қай ғылым болса да, соңына түссе, алтын асыл қазынадай. Азаматтық құралыңды мығым етіп берерлік оқу, тәрбие болса, ата-ана одан өзге қолқа салмайды, қарағым ! Халқына басшы болар талап соңына түссең, офицер боп жүріп жетесің бе, бәрібір ! Қай тұрғысынан барсаң да еліңнің мұңы мен мұқтажы мың батпан. Тек, оқып өсе беруіңде, саушылық қуатың ғана жетсе екен деп тілеймін ! – деді.

Әбдірахманды тағы да құшақтап, бір қолымен бауырына қысып, ұзақ ұстап отырды. (М.Әуезов «Абай жолы» роман-эпопеясы )

3. Сөздер мен сөз тіркестерін аударыңыз, сөйлем құрастырыңыз.

Беделді, зерек, көзқарас, тереңдету, жете білу, дүниетану, жер аударылған, қатал, қайырымды, тырысу, сынға алу, басылу, дана, жарық көру,арнау, негізін қалаушы.

4. Берілген қара сөздегі философиялық ойды анықтаңыз.

Он тоғызыншы қара сөз

Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы-жаманды таниды дағы, сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі - өзі де есті болады.. 6. Әдебиет:

  1. Оразымбетова Ғ.Д., Сәлім Е.Қ. Қазақ тілі 2013 ж.

  2. Оразахынова Н.А.

Қазақ тілі ( Сөзжасам. Морфология) : учебное пособие / Н. А. Оразахынова, Ж. Т. Исаева, Г. С. Сүлеева. - Алматы : АРЫС, 2014. - 176 с. : ил

  1. Бектурова А.Ш.

Казахский язык для всех : учебное пособие / А. Ш. Бектурова, Ш. К. Бектуров. - Алматы : Атамұра, 2014. - 718 с.

  1. Бектұров Ш.

Қазақ тілі для начинающих : учебник / Ш. Бектұров, А. Бектұрова. - Алматы : Рауан, 2014. - 397 б.

  1. Доскеева Б.Ж.

Қазақ тілі: жоғары оқу орындарының 1 курсына арналған : учебник / Б. Ж. Доскеева. - Алматы : Ана тілі, 2010. - 191 с.

  1. Рысбаева Г.К.

Қазақ тілі: Грамматикалық анықтағыш = Казахский язык. Грамматический справочник / Г. К. Рысбаева. - Алматы : Сөздік-Словарь, 2010. - 192 б.

  1. Сыздық, Рәбиға.

Қазақ тілінің анықтағышы : определитель / Р. Сыздық. - Астана : Елорда, 2010. - 527 б.

  1. Хасанова С.

Контрольно-тренировочные упражнения по морфологии современного казахского языка : учебник / Хасанова С. - 1-е изд. - Алматы : Ана тілі, 2011. - 135 с. : ил

  1. Әуелбеков Ш.

Қазақша сөйлеу үлгілері:Казахский разговорный язык / Ш. Әуелбеков. - Алматы, 2009. - 238 с