Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Тжірибелік нсау.DOC
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
5 Мб
Скачать
☆

6. Әдебиет:

  1. Оразымбетова Ғ.Д., Сәлім Е.Қ. Қазақ тілі 2013 ж.

  2. Оразахынова Н.А.

Қазақ тілі ( Сөзжасам. Морфология) : учебное пособие / Н. А. Оразахынова, Ж. Т. Исаева, Г. С. Сүлеева. - Алматы : АРЫС, 2014. - 176 с. : ил

  1. Бектурова А.Ш.

Казахский язык для всех : учебное пособие / А. Ш. Бектурова, Ш. К. Бектуров. - Алматы : Атамұра, 2014. - 718 с.

  1. Бектұров Ш.

Қазақ тілі для начинающих : учебник / Ш. Бектұров, А. Бектұрова. - Алматы : Рауан, 2014. - 397 б.

  1. Доскеева Б.Ж.

Қазақ тілі: жоғары оқу орындарының 1 курсына арналған : учебник / Б. Ж. Доскеева. - Алматы : Ана тілі, 2010. - 191 с.

  1. Рысбаева Г.К.

Қазақ тілі: Грамматикалық анықтағыш = Казахский язык. Грамматический справочник / Г. К. Рысбаева. - Алматы : Сөздік-Словарь, 2010. - 192 б.

  1. Сыздық, Рәбиға.

Қазақ тілінің анықтағышы : определитель / Р. Сыздық. - Астана : Елорда, 2010. - 527 б.

  1. Хасанова С.

Контрольно-тренировочные упражнения по морфологии современного казахского языка : учебник / Хасанова С. - 1-е изд. - Алматы : Ана тілі, 2011. - 135 с. : ил

  1. Әуелбеков Ш.

Қазақша сөйлеу үлгілері:Казахский разговорный язык / Ш. Әуелбеков. - Алматы, 2009. - 238 с

1. Тақырып №19, аталуы: Сырқатнама және оның құрлысы.

2. Мақсаты: Студенттердің ой-өрістерін, ойлау, сөйлеу қабілеттерін арттыру. Студенттерді медициналық құжаттарды сауатты жазуға дағдыландыру. Терминдерді жаттату. Тілді кәсіби бағдарлы меңгерту.

3. Оқытудың міндеттері:

  • Студент білу керек:

- құжаттарды сауатты жаза білуі ;

- термин сөздерді білуі;

- сұрақ қоя білуі

  • Студент істей білуі керек:

- мәтінді аудару, мазмұндау, берілген тақырып аясында сұхбаттасу,

- мәтін бойынша сұрақ құрастыру, сұрақтарға жауап беру, сурет

бойынша өз ойын айта білуі.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Сырқатнама қандай құжат?

2. Паспорт бөлімінде қандай деректер көрсетіледі?

3. Аурудың шағымдары қандай ?

4. Anamnesis morbi қандай мәліметтер жазылады?

5. Anamnesis vitae қандай мәләметтер жазылады?

6. Status praesens қай уақытта толтырылады?

5. Сабақ беру және оқыту әдістері: Оқылым, сөздік жұмысы, жазылым,

1-тапсырма. Оқылым: таныс емес сөздердің мағынасын анықтау, мәтіндегі деректерді бағалау, белгілі тақырыпқа мәлімет жинау.

І.Паспорт бөлімінде:

Науқас туралы жалпы ақпарат

1.Атын-жөні

2.Жасы, жынысы

3.Ұлты

4.Білімі

5.Жұмыс орны

6.Атқаратын қызметі

7.Тұрғылықты мекенжайы

8.Ауруханаға келіп түскен күні

9.Ауруханадан шығарылған күні

ІІ. Аурудың шағымдары;

Іі. Шағымдар

1.Негізгі – науқастың дәргерге келген себебін түсіндіретін шағымдар

Негізгі шағымдарды анықтау методикасы:

А)«Қандай шағымдарыңыз бар?» сұрағын қою арқылы

Б) Шағымдардың белгілерін нақтылау

В)Әр жүйе бойынша науқасқа қосымша сұрақтар қою

Қосымша – әр жүйе бойынша қосымша сұрақтар қою арқылы анықталатын шағымдар

Мысалы: Жайшылықта ентігесіз бе?

Тәбетіңіз нашарлаған жоқ па?

Жөтелесіз бе?

Үлкен дәретке күнделікті барасыз ба?

ІІІ. Anamnesis morbi (Нақты аурудың тарихы - история настоящего заболевания)

Қашан, қайда және қандай жағдайда ауырған. Аурудың басталуына не себеп болған (физикалық күш түсу немесе ақыл ойының қажуынан, қатты суық өткендіктен, психикалық зақымнан). Ауру қалай басталған – жедел немесе біртіндеп. Науқас өзінің сырқаттануын немен байланыстырады. Аурудың алғашқы белгілерін нақты сипаттап жазу, жаңа белгілердің пайда болғандығын жазу.

ІҮ. Anamnesis vitae (Өмірбаяндық анамнез - анамнез жизни)

1. Туған жері. Қандай отбасында өскендігі.

2. Тұрмыстық-материалдық жағдайы (Қайда және қандай жағдайда өскендігі).

3.Еңбек анамнезі: қай уақыттан бастап жұмыс істегендігі, еңбек жағдайы мен түрі, кәсіби зияндылығы, жұмыс істейтін орнының жағдайы (температурасы, ылғалдылығы, жарықтандырылу жағдайы, зиянды заттармен контактылығы).

4.Әдетті интоксикациясы: темекі тартатындығы, ішімдікке әуестігі, наша тартатындығы (неше жастан бастап).

5.Жыныстық өмірі: неше жасынан бастап жыныстық қатынасқа түскендігі, әйел адамдарға – минустрациялық цикілінің басталғандығы, бұзылғандығы, аяқталғандығы. Неше бала туғандығы, түсіктің болғандығы, қазіргі таңда неше баласының барлығы

6.Ертеде ауырған аурулары: травма, жарақат, контузия, операциялары; ауырған барлық аурулары бойынша сұрастыру. Туберкулез, жұқпалы аурулар, жыныстық аурулар, психикалық аурулар, қатерлі ісік ауруларына баса назар аудару.

7.Эпидемиологиялық анамнез (жұқпалы ауруға кумәндану болған кезде)

а) жұқпалы ауруға шалдыққан науқаспен контакта болғандығы (отбасында, мектепте, жұмыста, туысы, танысы т.б)

8. Аллергиялық анамнез:

а) отбасындағы аллергияға бейімділік (апасы, әкесі, анасы, ағасы, қарындасы т.б)

б) қан құю кезінде (қашан), вакцина, укол, медикаменттерге(қандай және қашан) аллергиялық реакциясы

в) түрлі тағамдарға, алкогольге, шаңға т.б аллергиялық реакциясы

Мысалы: аллергия – (түсінік.Сезiм мүшелеpiнiң жоғаpғы pеакциясы)

~алиментарлық аллергия(тағамдық аллергия)-алиментарная

~ баяу дамитын типті аллергия – замедленного типа

~ үй тозаңына – к домашней пыли

~ тері аллергиясы - кожная

~ жасырын аллергия – латентная

~ өсімдік тозаңына – на пыльцу (растений)

~жәндіктердің шағыуына аллергия– на укус насекомого

~ жұмыртқаның ақуызына(сарыуызына)– на яичный белок (желток)

~ тағамдық аллергия – пищевая

2-тапсырма. Сөздік жұмысы: термин сөздерді дұрыс айтуға дағдылану, терминдерді қатыстырып науқасқа сұрақ қоя білу, сөздерді жаттау

Ү. Status praesens (Науқастың қазіргі жағдайы - настоящее состояние больного)

І. Жалпы тексеру (Общий осмотр)

1.Жалпы жағдайы (общее состояние)

-қанағаттанарлық – удовлетворительное

-ессіз – бессознательное

-қауіпті – критическое

-депрессиялық – депрессивное

-қалыпты – нормальное

-үмітсіз – безнадежное

-дүрбелең, үрейлі күйі – паники

-қиялилық, параноидтық жағдай, қияли күй – параноидное состояние

-ауыр – тяжелое

- опьянения

-орташа - среднее

- орташа ауырлықта – средней тяжести

2.Науқастың хал-жағдайы (положение больного)

-белсенді –активное

- енжар – пассивное

3.Санасы, есі (сознание)

- анық – ясное

-шатасқан – спутанное

-тежелген - заторможенный

- ес-түссіз – бессознательное состояние (кома, сопор)

4.Бет әлпеті (выражение лица)

-абыржыулы - возбужденное

- селқос – безразличное

- маска тәрізді – маскообразное

- мұңды – страдальческое

5.Аузын тексеру (осмотр рта: форма, симметричность углов, окраска губ, трещин)

6.Дене бітімі (телосложение)

- дұрыс – правильное

- дұрыс емес - неправильное

- мықты- крепкое

- орташа – среднее

- әлсіз - слабое

7.Тері жамылғысы (кожные покровы)

Түсі – цвет (с указанием места окраски)

  • қалыпты – нормальный

  • қызыл-красный

  • бозғылт –бледный

  • сарғыш, сарғайған – желтушный

  • топырақ түстес- землистый

  • қызыл күрең – багровый

  • қара қоңыр – темно-коричневый

  • көгерген – цианотический

Терінің ылғалдылығы (степень влажности)

- қалыпты –нормальная

- ылғалдылығы жоғары – повышенная

- ылғалдылығы төмен – пониженная

- терісі құрғақ – сухость кожи

- қабыршақтану(түлеу, қопсу) – шелушение

Бөртпелер - сыпи:

қызару, қызарған жер – эритема

дақ – пятно (Бельский-Филатов-Коплик дақтары – ұрттың сілемейлі қабығындағы қызылша ауруының белгісі)

түйіншек – папула (терідегі түйіншек, эпидермалық папула)

күлдіреуік – волдырь (терінің күлдіреуі)

қабыршақ – чешуйки (тері жамылғысы қабыршақтанған)

жарылу, тіліну – трещина (тері жамылғысы жарылып кеткен, тілініп кеткен)

8.Сілемейлі қабығы – слизистые оболочки (ауыз қуысы, мұрын, көз, таңдай т.б.)

а) Түсі (сілемейлі қабығының) - цвет:

- бозғылт –бледный

- сарғыш, сарғайған – желтушный

- көгерген – цианотический

- шиедей қызыл – вишнево-красный

Тілі: -таза - чистый

-ылғалды - влажный

-құрғақ - сухой

9.Тері шелмайы - подкожная клетчатка

Тері асты шелмай қабатының дамуы (развитие подкожно-жирового слоя):

  • қалыпты жетілген– нормальное

  • нашар жетілген – слабое

  • артық жетілген – черезмерное

10.Ісіну белгілері (отеки):

  • аяқ-қолдың ісінуі – отеки конечностей

  • беттің ісінуі – отечность лица

11.Лимфа түйіндері – лимфатические узлы

3-тапсырма. Жазылым: естіген, оқыған мәтінді жазбаша мазмұндау

Үлгі: І жақта берілген науқастың өмірбаянын оқып шығыңыз. Осы мәліметтер бойынша төменде берілген құжаттың толтырылуына назар салыңыз.

1981 жылғымын. №22 орта мектепте математика пәнінен сабақ беремін. Бірінші жүктілігім. 15 апта болды. Мекенжайым бойынша гинекологтің бақылауындамын. Екі аптадай болды тәбетім нашарлап, аузымда дәм жоқ, кекіре беремін. Шашыма ақ түсіп, түсіп жатыр. Тез шаршап қаламын. Кеше жұмыста отырған кезімде басым айналып құлап бара жатқаным есімде. Есімді жиып көзімді ашқанымда ауруханада жеткізіліппін. Әріптестерім жедел жәрдем шақырыпты. Бала кезімнен анемия болған. Арнайы ем қабылдаған емеспін. Анам қызылша, жеміс-жидектер жегізетін. Етеккірім 15 жасымнан келді. Етеккірім келгенде әлсіреп қалатынмын. Отбасымыздың жағдайы орташа болды. Жасыма сай жетілдім .Ешқандай зиянды әдеттерім жоқ, жұқпалы аурулармен ауырған емеспін. Отбасымның жағдайы орташа. Маусымды аллергиям бар.