№ 43 Емтихан билеті

1. Ұйым шығыстарының бухгалтерлік есеп шоттарында бейнеленуі

Өндіріск процесіндегі экономикалық рөл бойынша: Негізгілер - өндірістің технологиялық процесімен тікелей байланыстылар: шикізат пен материалдар, қосапқы материалдар мен басқадай шығындар. , Қосымшалар өндірісті үйымдаслыру мен оған қызмет етуге, оны баскаруға байланысты пайда болады.

Өнімнің өзіндік құнына жатқызу тәсілі бойынша: Тікелейлер - өнімнің белгілі бір түрін өндіруге байланысты, оның өзіндік құнына тура және тікелей кіруі мүмкін.

Мысалы: шикізат, негізгі материалдар, аударымдар. Жеке бөлімшеге катқызылуы мүмкін улығындар бөлімшенің шығындары ден аталады (автомеханиктің еңбекақысы - автосервис бөлім-шесінің тікелей шығындары, автомобильді бояу цехында қолданылатын бояудың құны - тікелей бояу цехының шығындары).

Жанамалар - өнімнің жеке түрлерінің өзіндік құнына тікелей енгізілмейтін және жанама (шарты) түрде бөлінеді. Жеке бөлімшелерге жатқызылмайтын шығындар жанамалар деп аталады.

Құрама бойынша: Бірэлементтік – бір элементтен тұратындар (еңбекақы, материалдар). Кешенді - бірнеше элементтен тұратындар

Өндіріс көлеиіне байланысты: Өзгермелі – мөлшері өндіріс көлемінің өзгеруіне тура сайма- сай (пропорциональды) өзгеретіндер және осы кезендегі өнім өндіруге сайма-сай бөлінеді. Тұрақтылар - өнім өндіріс көлемінің өзгеруіне баланысты емес дерлік (жылыту, амортазация, жарық және т.б.)

Пайда болумерзімділігі бойынша: Ағымдағы – жиі мерзімде болып тұратын шығындар. Бір жолғы – еңбек демалысын, жөндеу жүргізу және т.б. төлеуге арналғандар

Өндіріс процесіне қатысу бойынша: өндірістік – тауарлық өнімді дайындауға байланысты және оның өндірістік өзіндік құнына құрайтын барлық шығындар; әкімшілік - жалпы басшылыққа, жалпы шаруашылық және әкімшілік мақсаттағы шығыстарға байланысты; коммерциялық – сатып алушыларға өнімді өткізуге байланысты

Тиімділігі бойынша: өндірістік (жоспарланатын) – тиімді технология мен өндірісті ұйымдастыруға белгіленген сападағы өнім өндірісіне шыққан шығындар; өндірістік емес (жоспарланбайтын) - өндіріс технологиясы мен ұйымдастырудағы кемшіліктер салдары іркіліс шығындарды болып табылады.

Бақыланатын мүмкіндігі бойынша: Реттелетін – егер атқаруышы шығындар деңгейіне елеуі әсер етіп немесе реттей алса; Реттелмейтін – деңгейіне еңбектер елеулі ықпал ете алмайтын шығындар

Орташалау дәріжесі бойынша: Жалпы - өндірілетін өнімнің барлық көлемі; Орта - өнімнің бір бірлігіне шаққандағы.

Пайданы генерациялау кезеңіне шығындарды жатқызу тәртібі бойынша: өнімге - өнімнің өзіндік құнына (тікелей шығынддар) кететін; кезеңге – мезгіл шығыстары: жалпы және әкімшілік шығыстар, жанама шығындар;

Басқару есебінде шығындарды жіктеу сан түрлі және қандай басқару міндетін шешу қажеттігіне байланысты. Басқару есебінің негізгі міндеттеріне мыналар жатады:

өндірілген өнімнің өзіндік құнын есептеу, қорлар мен алынған пайданың құнын бағалау

• басқару шешімін қабылдау мен жоспарлау;

жауапкершілік орталығының өндірістік қызметін бақылау мен реттеу.

2. Қорлардың шығыс етілуі.

3. Компьютермен дайындалған көрсеткіштер аудитіне қойылатын талаптар

Компьютерлік ақпараттық жүйе (КАЖ) дегеніміз — бұл, басқарудың барлық деңгейіңде тиімді шешімдер қабылдау, жоспарлау және өзінің жауап беретін салаларына бақылау жасау үшін қажетті ақпараттар дайындап берудің ресми ережелері мен процедураларының жинағынан түратын көптеген кіші жүйелерді біріктіруші жүйе /54, 26-6/

Клиенттің компьютерлік ақпараттар жүйесі жартылай немесе толығымен компьютерлендірілуі мүмкін.

Басшыларға ақпараттар құрамында статистика, талдау, коэффициенттер, қорытынды есептер және тағы басқалары бар есеп беру арқылы жетеді. Тиімді есеп берулер төмендегі факторларды есепке алады:

• басқару деңгейін. Жоғарғы басшылар барлық салалар бойынша ең кең аспектіні қамтитын қорытынды есепті талап етеді; орта деңгейдегі басшылар олардың функционалдық қызметі жөнінде мәселе қозғалатын" (мысалы, бюджетке бақылау жасау жүйесінде жоспарланған бюджеттің орындалуынан елеулі ауытқулар) қорытынды есепті талап етеді; операциялық басшылықтың қорытынды есебі жауапкершіліктің нақты айқындалған салаларымен шектеледі.

• жиілік. Белгілі бір кезеңдік есеп берулер автоматты түрде күн сайын, апта сайын, ай сайын немесе жыл сайын жүргізіледі. Бүл, әрине, ұйымның ішкі саясатымен анықталуга тиісті.

- жеделдік. Белгілі бір есеп берулердің кешіктірілуі немесе олардың берілмеуі шаруашылық операцияларына қатты әсер етуі мүмкін. Оқиғалар, көрсеткіштер және талап етілетін есеп берулер жеделдік дәрежесі бойынша анықталуға және жіктелуге тиісті. Жіктеу коммуникациялық құралдар арқылы анықталуға тиісті: жедел ақпараттарды тасқа басылған түрде емес, ең жақсысы телефон, телефакс немесе компьютер арқылы беру керек.

• нақтылық (егжей-тегжейлілік). Басқарудың әртүрлі деңгейі қорытынды есепте берілетін ақпараттардың әртүрлі деңгейін талап етеді. Әдетте, деңгей жоғарылаған сайын нақтылық аздау талап етіледі. Артық нақтыланған (егжей-тегжейленген) ақпараттар дұрыс емес шешім қабыллдауға және шығындардың көбеюіне (қосымша процедуралар жүргізгені үшін) алып келуі мүмкін. Қорытынды есеп оны құру мақсаты үшін жеткілікті түрде дәл болуға тиісті, және де дәлдік деңгейін барлық уақытта 100 пайызға жеткізу міндетті емес.

401 "Компьютерлік ақпараттық жүйелік ортадағы аудит" деп аталатын Халықаралық аудит стандартында компьютерлік ақпараттық жүйелік ортада аудиттің жалпы мақсаты мен масштабы өзгермейтіндігі атап көрсетілген /55/. Алайда компьютерді пайдалану қаржылық ақпараттарды өңдеу, сақтау және тапсыру процессін өзгертеді және субъекг пайдаланатын бухгалтерлік есеп және ішкі бақылау жүйесіне әсерін тигізуі мүмкін.

Бүл стандарттың мақсаты клиентке жүмыс істейтін компьютерлік ақпараттық жүйе жағдайында аудитті жүзеге асыру кезінде аудиторлық ұйымның іс-әрекетін анықтау болып табылады.

Стандарттың міндеттері:

• компьютерлік ақпараттық жүйе жағдайында аудит өткізу кезінде аудиторлық ұйымдарға қойылатын негізгі талаптарды анықтау;

• клиент пайдаланатын компьютерлік ақпараттық жүйені бағалау үшін аудиторлық ұйым шақырған (тартқан) мамандарға қойылатын негізгі талаптарды қабылдау;

• компьютерлік ақпараттық жүйелік ортада аудитті жоспарлау ерекшеліктерін сипаттау;

• компьютерлік-ақпараттық жүйе жағдайында аудиторлық тәуекелдікті анықтау;

• компьютерлік-ақпараттық жүйе жағдайында баскару құралдарын анықтау.