3. Компьютер жүйесімен дайындалып, өңделген ақпараттарды дайындау

Компьютерлерді қолдану арқылы аудит өткізу әдістерінің ішіндегі ең маңыздылары: аудиторлық бағдарламалық жабдықтау және тестілеу мәліметтері.

• аудиторлық бағдарламалық жабдықтау—аудит өткізу' мақсатында субъектінің бухгалтерлік есеп жүйесінің мәліметтерін өндеу үшін пайдаланылатын компьютерлік бағдарламалар;

• тестілік мэліметтер—субъектінің компьютерлік бағдарламаларының жұмыс істеуін тексеру мақсатында компьютерлік өндеу үшін аудитор пайдаланатын мәліметтер.

Аудиторлық бағдарламалық жабдықтауға клиенттің компьютерлік файлдарын тексеру кезінде аудитор пайдаланатын компьютерлік бағдарламалар кіреді. Ол бағдарламалардың жалпы пакетінен, арнайы мақсаттағы бағдарламалардан немесе клиенттің қызмет көрсетуші бағдарламаларынан түрады.

Бағдарламалардың жалпы пакеті. Бұл әртүрлі типтегі компьютерлерге пайдалану үшін жасалынған бағдарламалық жабдықтау бойынша аудитор немесе компанияның маманы жазған бағдарламалар., Параметрлер мен шығатын мэліметтердің нысанын белгілей оты-рып, файл форматтарын анықтай отырып, оларды әрбір нақты жағдайларға бейімдеу қажет. Кейбір жағдайларда қосымша бағдарламалық кодтау талап етіледі.

Арнайы мақсаттағы бағдарламалар. Кейбір жағдайларда бағдарламалар пакеттерін сол немесе басқа типтегі компьютерлерге, мәліметгерді өңдеу типіне немесе файлдардың құрылымына бейімдеу мүмкін болмайды. Мұндай жағдайларда арнайы мақсаттағы бағдарламаларды қолдану талап етіледі. Оларды аудитордың өзі, бағдарламалық жабдықтау бойынша маман немесе аудитордың ереже нүсқауына сәйкес клиент жасауы' мүмкін. Кез келген жағдайда пайдаланудың алдында оны толық тексеріп алу қажет.

Қызмет көрсетуші бағдарламалар. Олар аудитор үшін пайдалы болуы мүмкін. Мысалы, файлдағы бар мәліметтерге сүйену немесе файлдың бір бөлігін қағазға түсіріп алу үшін терминалмен жұмыс істеу кезінде ! сұраудың қолданылып жүрген бағдарламаны пайдалану қажет. Бірақ, көп жағдайларда клиенттің меншікті (өзінің) бағдарламаларында аудиторға қажетті құралдар болмайды.

Ондай бағдарламаларды пайдаланудың типтік (әдеттегі) жағдайлары:

• есептеулерді тексерулер—бағдарлама бақылаушы есептік мәліметтермен сәйкестігіне көз жеткізу үшін файлда ашылған баптардың құнын (сомасын) қосып шығады.

• сомалары тым үлкен баптарды табу—бірде-бір клиентке 50 %-дан, жоғары сауда жеңілдігі берілмейтіндігіне немесе сатып-өткізу журналындағы қалдық осы клиентке сатып-өткізудің жалпы көлемінен аспайтындығына қатысты тексеру.

• жаңа есептеулер мен таддауларды орындау—көп сатылмайтын тауарларды айқындау мақсатында тауарлы-материалдық босалқылар қозғалысының статистикалық талдауын алу.

• тестілеу үшін баптарды іріктеу-дебиторлармен байланыстарды бекіту үшін негіз ретінде пайдалану мақсатында сатып-өткізу журналдағы қалдықтарының стратификацияланған іріктеулерін алу.

• толықтыққа қатысты тексерулер—сатып-өткізілген тауарлардың барлығының есепке алынғандығына көз жеткізу үшін олар бойынша шот-фактуралардың сабақтастығын тексеру.