6 Тақырып. Халықаралық тауар саясаты

6.1 Тауардың өмірлік циклі қағидасының халықаралық ерекшеліктері.

6.2 Халықаралық тауар саясатын әзірлеу

6.3 Стандарттау және бейімдеудің түрлері

А) физикалық сипаттамаларына байланысты

б) қызмет көрсету ерекшелігіне байланысты

В) символдық сипаттамаларына байланысты

Г) өндірістің сәйкес шығындарына байланысты

6.1 Тауардың өмірлік циклі қағидасының халықаралық ерекшеліктері.

Нарықты зерттеуде тауар циклі қағидасы маңызды орын алады. Кез-келген тауар мәңгілік емес, ерте ме кеш пе нарықтан басқа уақыт талабына сай келмейтін немесе арзан тауар ығыстырылады.

Тауардың өмiрлiк циклі – тауардың өмiр сүретiн, нарықта айналатын, сұраным болатын, өндiрушiлер мен тұтынушыларға табыс әкелетiн уақыт кезеңi. Тауардың өмірлік циклі нарықта тауардың сатып алынатын уақыты.

Тауардың өмiрлiк циклі келесi кезеңдерден тұрады:

1) тауардың сатуға түсуi;

2) сұраныстың пайда болуына және өсуiне байланысты сатудың өсуi;

3) ең жоғарғы сату көлемiне қол жеткiзуге байланысты, кемелдену кезеңi;

4) берiлген тауардың нарықтық төмендеуi, сұранымның төмендеуi, өткiзудiң азаюы.

Бұл қағида өнімді жасау мен өткізу үшін, тауардың нарықта пайда болу сәті мен оны нарықтан алып тастағанға дейінгі уақыт аралығында маркетингтік стратегия жасау үшін қажет.

Тауардың өмірлік циклі оның нарықтағы болатын уақытының айқындалған кезектілігі ретінде беріледі. Тауардың өмір циклі серпіні сұраныс бар белгілі уақыттағы сатудың мүмкін көлемін көрсетеді. Әр түрліліктеріне қарамастан тауардың өмір циклінің негізгі кезеңдерін тауардың қағидасы ретінде бөліп көрсетуге болады: енгізу, сұраныстың өсуі, кемелдену (немесе тұрақтану) және құлдырау.

Бұлардың әрқайсысына сату көлемімен табыстың, маркетингке кететін шығынның, бәсеке дәрежесінің, баға диапазонының, тұтынушының іс-әрекеті мен олардың тауарға қатынастарының заңды ара салмағы тән.

Тауардың өмірлік циклін кез-келген тауардың нарықта пайда болған уақытынан бастап, оны сатуды тоқтатқанға дейінгі қозғалысын көрсететін қисық түрінде көрнекті көрсетуге болады.

Тауардың өмiрлiк циклi туралы айтқанда төмендегiлердi есте ұстаған жөн:

- тауардың өмiр сүру мерзiмi шектелген;

- нарықта тауардың өмірлік циклi бiрнеше кезеңдерден өтедi және олардың әрқайсысы сатушының алдында белгiлi бiр мүмкiндiктер ашады және белгiлi бiр мәселелер қояды;

- тауардың өмiрлiк циклінің әрбiр кезеңiнде пайда өседi немесе төмендейдi;

- тауардың өмiрлiк циклінің әрбiр кезеңi маркетинг, қаржы, өндiру, өткiзу және қызметкерлердi басқару облысында ерекше стратегия жасауды талап етедi.

6.2 Халықаралық тауар саясатын әзірлеу

Тауар саясатының болмауы кездойсоқ ағымдағы факторлардың әсерінен ассортимент құрылымының тұраксыздануына және тауарлардың бәсекеге қабілеттілігі мен коммерциялық тиімділігіне бақылауды жоғалтуға алып келеді.

Тауар саясатын әзірлеу және іске асыру келесі шарттардың сақталуын қажет етеді:

- Болашақтағы өндіретін, өткізудің және экспорттың мақсаттары туралы нақты көзқарас болуын;

- Кәсіпорынның өндірістік-өткізу қызметінің болуын;

- Нарықты және оның талаптарын жақсы білуді;

- Қазіргі кезеңдегі және болашақтағы өзінің мүмкіндіктері мен ресурстары (зерттеу, ғылыми-техникалық, өндірістік, өткізу) туралы анық көзқарастың болуын.

Әр түрлі шаруашылықтық деңгейде тауар саясатының міндеттерін шешу үшін стратегиялық тәсіл қажет. Бұл, осы саладағы қандайда болмасын шешім ағымдағы мүдделер тұрғысынан, бірақ ол соңғы мақсатқа қалай әсер ететіндігін ескеріп қабылдануы тиіс екендігін білдіреді.

Тауар саясатын сыртқы нарықтарда әзірлеу және іске асыру экспорттың болашақтағы мақсаттары және кәсіпорынның экспорттық қызметінің қалыптасқан стратегиясы туралы нақты көзқарастың болуын қажет етеді.

Өндіруші шетелдік нарыққа ұсынатын тауар бәсекеге қабілетті болуы керек. Маркетингте тауардың бәсекеге қабілеттілігі деп, оған нарықта басымдылық қамтамасыз ететін, бәсеке жағдайында тауарды тиімді өткізуге мүмкіндік беретін жағдайлардың барлығы түсінеді.

Өнімнің нарықтағы бәсекеге қабілеттілігі, бір жағынан нарықты таңдаудың дұрыстығына, екінші жағынан, тауардың өзіне тән сапаларының жиынтығына байланысты болады.

Халықаралық тауар саясаты экспортшының сыртқы нарыққа шығаратын тауар ассортиментін тиімді қалыптастыруын қажет етеді.