1.3. Халықаралық маркетингті іске асырудың екі түрі

Халықаралық маркетинг өзіндік тұтастыққа ие бола тұра, кәсіпорын сипатына бейімделуі тиіс. Осыған байланысты маркетингтің екі түрін айыруға болады:

1. шетел нарықтарын кезекпен игеретін «каскад» типтес халықаралық қызметті іске асыратын кәсіпорындар маркетингі;

2. көп ұлттық нарыққа бірден кіретін кәсіпорындардағы жаһандық халықаралық маркетинг;

«Каскадтық» интернационалдану осы кезге дейін дамыған елдерде басым түрде қолданылады. Халықаралық маркетинг бұл жағдайда кәсіпорынның дамуын мына сызба бойынша бағыттайды:

• көңіл аударуға тұратын елдер нарықтарын алдын ала зертттеу;

• қолайлы аймақты немесе елді таңдау;

• кәсіпорынның сол нарықта болу тәсілін анықтау;

• қолайлы және қолайсыз нарық варианттарына бейімделген тауар, қызмет және баға түріндегі коммерциялық ұсынысты анықтау;

• коммерциялық саясатты, өткізу және коммуникациялық саясатты анықтау және сауда қызметкерлерін іріктеу;

• Қорыта айтқанда, әр уақытта жаңа нарықты игеру бұрынғы нарықтарда шыңдалған шешімдер мен жаңа нарықтарға бейімделу деңгейі арасындағы ымыра.

Нарықтың дүниежүзілік сипаттама алуы халықаралық саудаға әсерін тигізеді. Авиациялық, кеме жасау, ақпараттық, электрондық салаларға халықаралық сипат тән. Байланыс құралдары мен ақпараттық технологияның дамуы іс жүзінде барлық нарықтарды халықаралық деңгейге жеткізді.

Көптеген тауарларды шығару және оны коммерциялық бағыттау көлемді географиялық аймақтарға бейімделуі тиіс. Мемлекеттерді қазіргі уақытта дербес немесе тұйықталған деп қарауға болмайды. Олар экономикалық, географиялық аймақтарға бөлініп қана қоймай, сонымен бірге бір–бірімен бірігіп нарықтың маркетингтік мағынадағы сегментін құрайды. Осы сияқты нарықтағы экономикалық агенттер де тек бір ғана сатып алушы, сатушы немесе делдал ролінде қалмауы тиіс, өйткені олардың қызметтері, мақсаттары, стратегиялары әр түрлі.

Мысалы, бір Қазақстан кәсіпорнының ресейлік клиенті өзінің ең жоғарғы бәсекеге қабілетті тауарын жеткізуі немесе оның Украина нарығын бірігіп игерудегі әріптесіне айналуы мүмкін.

Міне осылай біріккен стратегия өзіне жол салады және халықаралық артықшылықтарды толық игеру мақсатында шаруашылықтық кешен құрайды. Бұл жаңа қағида халықаралық маркетингті қолдану ауқымын кеңейтеді және сату маркетингімен сатып алу маркетингін стратегиялық бір арнаға біріктіріп, оған жаңа өлшем енгізеді.

1.4. Халықаралық маркетингтің қазіргі мәселелері

Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде әлемдік рынокқа шығуы, сөз жоқ, халықаралық маркетингтің "авуарларына" ие болуына әкеледі. Бүл республикалық деңгейде, сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъект деңгейінде де сыртқы экономикалық саясатты дұрыс анықтау үшін қажет нәрсе. Қазақстан Республикасының Үкіметі 1991 жылдың тамыз айында "Сыртқы экономикалық қатынастардың негіздері туралы" қаулы қабылдап, сыртқы рынокқа шығудың қажеттігін жеке мемлекет болмай тұрып айтқандары жөн болды.

Қазақстанда көрініс тапқан халықаралық маркетингтің негізгі проблемаларына мыналарды жатқызуға болады:

• қауіпсіздік мүқтаждықтарының басымдылығы;

• өткізу арналары, бәсекелестік пен тұтынушылар талғамдарының шапшаң өзгеруі;

• конгломератты тауар саясатының келешегі;

• өнім түрлерінде параметрлік қатарлар мен жинақтарға бағдарлану (produkt line and produkt mix);

• бір өнім есебіне инвестицияның өсуі;

• пайдалылық деңгейінің төмендеуі.

Әдебиеттер: 1 - 40

№ 2 тақырып. Халықаралық маркетинг субъектілері

2.1 Халыаралық нарықта қызмет ететін фирмаларды сыныптау

2.2.Халықаралық фирмалар, оларға тн сипаттар және қызметінің ерекшеліктері.

2.3. Маркетинг халықаралық фирмалардың ерекше басқару функциясы.

2.4. Халықаралық коммерциялық бизнестің ұйымдастыру варианттары.