Әдебиеттер тізімі:

Қазақ тілінде

негізгі:

1. Сағындықова Б.А. Дәрілердің өндірістік технологиясы. - Шымкент, 2008. - 346 б.

2. Сағындықова Б.А., Анарбаева Р.М. Дәрілердің дәріханалық технологиясы. - Шымкент, 2008. - 436 б.

3. Дільбарханов Р.Д., Сағындықова Б.А. Дәрілердің өндірістік технологиясы. – Алматы.– 1998.–128 б.

4. Сағындықова Б.А. Дәрілердің өндірістік технологиясы. – Шымкент.– 2002.–172 б.

Орыс тілінде

1. Технология лекарственных форм. /Под ред. Т.С.Кондратьевой. – М.,Медицина, 1991 г.- 1-й том. – 496 с.

2. Технология лекарственных форм. /Под ред. Л.А.Ивановой/ – М.,Медицина, 1991 г. – 2-й том. – 544 с.

3. Чуешов В.И., Зайцев А.И., Шебанова С.Г. Промышленная технология лекарств. – Харьков, 2002. - В 2-х томах: 1-й том. – 716 с., 2-й том .– 557 с.

4. Руководство к лабораторным занятиям по аптечной технологии лекарственных форм. – (Под ред. Кондратьевой Т.С.). – М., 1986.– 287 с.

5. Руководство к лабораторным занятиям по заводской технологии лекарственных форм. – (Под ред. Тенцовой А.И.). – М., 1986. – 271 с.

қосымша:

1. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Фармакопея. – Басылым 1. – Алматы, 2008. – Баспа үй: Жібек Жолы. – 592 б.

2. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Фармакопея. – Басылым 2. – Алматы, 2009. – Баспа үй: Жібек Жолы. – 792 б.

3. ГФ СССР Х издания М., Медицина, 1968.– 1080 с.

4. ГФ СССР Х1 издания М., Медицина, 1987. – Том 1. – 336 с.

5. ГФ СССР Х1 издания М., Медицина, 1989. – Том 2. – 400 с.

6. Ділбарханов Р.Д., Датхаев У.М., Амантаева М.Е. Жақпа майлар. Алматы, 2005.– 123 б.

7. Машковский М.Д. - Лекарственные средства. - М.: Медицина, 2008. – Изд. 15-е.

8. Милованова Л.Н., Тарусова Н.М., Бабошина Е.В. Технология изготовления лекарственных форм. Ростов-на-Дону: «Феникс».– 2002.– 448 с.

Кері байланыс (сұрақтар):

1. Экстракттарға жалпы анықтама.

2. Экстракттардың жіктелуі;

3. Экстракттарды алу технологиялық сызбасын көрсет;

4. Экстракттарға жүргізілетін сынаулар.

№9 ТАҚЫРЫП: ТҰНДЫРМАЛАР. ЭКСТРАКТТАР. МАКСИМАЛДЫ ТАЗАРТЫЛҒАН ФИТОПРЕПАРАТТАР. ЖІКТЕЛУІ. ӨНДІРІСТІҢ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ СХЕМАСЫ. ТАЗАРТУ ТӘСІЛДЕРІ. НОМЕНКЛАТУРАСЫ.

Мақсаты: Тақырып бойынша берілген процесстерді, онда негізігі терминдер мен түсініктерді меңгеру.

Дәріс тезистері

Қою экстракттар

АНЫҚТАМАСЫ

Қою экстракттар сұйық және құрғақ экстракттар арасындағы консистенциядағы препараттар болып табылады.Оларды қолданылған еріткішті бөлшектеп буландыру жолымен алады. Тек қана сәйкес концентрациядағы этанолды немесе суды қолданады. Қою экстракттарда құрғақ қалдық мөлшері 70%-дан төмен болмауы керек (массасы бойынша).

Қою экстракттарға микробтарға қарсы сәйкес консерванттар қосылуы мүмкін.

СЫНАУЛАР

Құрғақ қалдық. Қою экстракттардағы құрғақ қалдық мөлшері жеке бапта көрсетілген шекке сай болуы керек.

Түбі жазық табақшаға немесе диаметрі 50 мм және биіктігі 30 мм болатын бюксқа 2,0 г немесе 2,00 мл экстракты салып, су моншасында құрғағанша буландырады және кептіргіште 100^о С-ден 105 ^оС-ге дейінгі температурада 3 сағат бойы кептіреді. Бюксты эксикаторда фосфордың (V) тотығының Р үстінде суытады және өлшейді. Нәтижені салмақтық пайызда көрсетеді.

САҚТАУ

Тығыз жабылған контейнерлерде, жарық түспейтін жерде.

ТАҢБАЛАУ

Этикеткасында көрсетіледі:

-қандай шикізат қолданылған - өсімдік немесе жануар тектес;

-қажет жағдайда жаңа жиналған өсімдік немесе жануар тектес материалдар қолданылғаны;

-экстракты дайындауға қолданылған этанол концентрациясы проценттік үлесте (көлем/көлем);

-әсер етуші заттардың мөлшері және/немесе бастапқы заттардың алынған дайын қою экстракт мөлшеріне қатынасы;

-микробтарға қарсы әрбір консерванттардың атауы мен концентрациясы.

Құрғақ экстракттар

АНЫҚТАМАСЫ

Құрғақ экстракттар-оларды дайындауға қолданылған еріткіштерді жою арқылы алынатын препараттар. Құрғақ экстракттар құрамындағы құрғақ қалдық мөлшері массасы бойынша 95 %-дан төмен болмау керек. Олардың құрамына сәйкес қосымша заттар қосылуы мүмкін.

Құрғақ экстракттар құрамын оны құрайтын бөліктердің белгілі мөлшеріне жеткізу үшін сәйкес қосымша материалдар немесе осы препаратты дайындауда қолданылатын өсімдік немесе жануар тектес материалдардан алынған басқа концентрациядағы құрғақ экстракттар қолданылады.

Егер жеке бапта препаратты дайындауға қолданылған органикалық еріткіштердің қалдық мөлшерін анықтау көрсетілсе, онда анықтау жүргізіледі.

СЫНАУЛАР

Кептіру кезінде массаның жоғалуы. Құрғақ экстракттардағы кептіру кезінде массаның жоғалу мөлшері жеке бапта көрсетілген шекке сай болуы керек.

Түбі жазық табақшаға немесе диаметрі 50 мм және биіктігі 30 мм болатын бюксқа 0.50 г. ұсақ ұнтаққа дейін майдаланған экстракты салып, кептіргіште 100 ^оС-ден 105 ^оС-ге дейінгі температурада 3 сағат бойы кептіреді. Эксикаторда фосфордың (V) тотығының (Р) үстінде суытады және өлшейді. Нәтижені салмақтық пайызда көрсетеді.

САҚТАУ

Тығыз жабылған контейнерлерде, жарық түспейтін жерде.

ТАҢБАЛАУ

Этикеткасында көрсетіледі:

-әрбір қосымша зат атауы мен мөлшері;

-қандай шикізат қолданылған - өсімдік немесе жануар тектес;

-қажет жағдайда жаңа жиналған өсімдік немесе жануар тектес материалдар қолданылғаны;

-экстракты дайындауға қолданылған спирт концентрациясы проценттік үлесте (көлем/көлем);

-әсер етуші заттардың мөлшері және/немесе бастапқы заттардың алынған дайын құрғақ экстракт мөлшеріне қатынасы;