Дәріс тезистері

Тұрақтылық дегеніміз дәрілік заттың немесе дәрілік түрдің НТҚ-ң талаптарына сай дайындау және сақтау кезінде өзінің сыртқы түрімен бастапқы фармакологиялық қасиеттерін бұзбау және сақтау қабілеті. Дегенмен тұрақтылықты келесі аспектілерде қарастыру қажет; а) табиғатына байланысты әр заттың химиялық тұрақтылығы; б) препараттардың микробтық залалсыздандыруға төзімділігі; в) ДДТ-ң дисперсті жүйе ретіндегі эмульсия, аэрозоль, таблетка және т.б. тұрақтылығы. Дәрінің тұрақтылығына, сыртқы жарық, ауадағы бос оттегінің және ішкі заттардың ұшқыштығы, қоспалардың табиғаты және т.б. факторлар әсер етеді.

Тұрақтандыру жолдары: 1) химиялық заттарды қосу арқылы яғни тұрақтандырғыштарды қосу.

2) әртүрлі технологиялық тәсілдерді қолдану арқылы физикалық жолы. Мысалы, термиялық стерильдеуді басқа тәсілдерге ауыстыру.Газбен қорғау. Таблеткаларды қабақшамен қаптау. 3) жабдықтардың материалын, орауыштардың материалын дұрыс таңдау арқылы.

Дәрілік заттардың химиялық тұрақтығы 1-ші аспект бойынша дәрілік және көмекші заттар келесі процестерге ұшырауы мүмкін (Гидролиз, гидролизге тек қана сулы заттар ұшырайды). 2-ші тотығу 3-ші аутотығу және гидролиз.

Тотығуға қарсы тұрақтандыру.

Микробты контеменациядан қорғау.

Микробтың контеменация көздерін 2 топқа бөлуге болады.

1. Технологиялық материалдық ағымдармен (су, еріткіштер, газдар және т.б.). Сонымен бірге таза емес приборлармен жабдықтар пайдаланған кезде дәріге енетін микробтар.

2. Экзогенді (сыртқы ортадан) контеменациядан жұмыстың бөлмелерінің ауасынан өндірістік персонал арқылы. Осы көздерге байланысты контеменацияның себептеріне келесі жатады:

а) суб-ті факторлар (адаммен байланысты санитарлық гигиенаны сақтамау);

б) технологиялық факторлар яғни жабдықтардың жетілдірмеуі аппараттың герметикалық еместігі.

Микробты контименацияны болдырмау үшін келесі шаралар жүргізіледі:

1. бастапқы шикізатпен көмекші заттарды өңдеу.

2. Жабдықтарды дұрыс дайындау және дұрыс пайдалану.

3. Қорғаныс профилактикалық шараларды жүргізу.

Бөлмелер мен жабдықтарды залалсыздандыру. Жабдықтарды герметикалық емес технологиялық ауаны тазарту. Бөлмелерді зонаға бөлу. Персоналдардың шешімдерін өңдеу. Ауаның белгілі температураның ылғалдылығы және қысымын сақтау.

4. Антимикробты тұрақтандырғышты, яғни консерванттарды қосу.

Бактериостатикалық микробқа қойылатын талап:

1. Дәрілік заттарға қарай химиялық индеферентті және фармакологиялық индеференті.

2. Биологиялық зиянсыз болмау керек. Яғни ағзада аллергиялық тітіркендіргіш және токсикалық әсер көрсетпеу керек. Олар дәрілік заттардың органолептикалық қасиетіне кері әсер бермеу керек.

3. Оларды міндетті түрде берілген концентрацияда, берілген мөлшерде ғана қолдану қажет.

Консерванттар ретінде (парабензол қышқылдар, нипоген, нипазол). (Спирттер, этанол, фенол, глицерин және т.б.) қышқылдар, сорбин, бензол, лимон, мертеолат, хлор, эфир майлары және т.б. Кейбір жағдайларда консервант еріткіш ретінде қолданылады.

Күрделі физика-химиялық жүйе ретіндегі дәрілер түрлерінің тұрақтылығы.

Бұл проблема маңызды болып табылады.

Осы проблеманы шешу жолдары:

Техникалық тәсілдер арқылы: мысалы: эмульсияларды дозалаған кезде механикалық араластыру орнына ультрадыбысты диспиргирлеу арқылы алынған суспензия және эмульсия өте тұрақты болады. Дәрілерді қабықшамен қаптау. Мысалы: сусмалды дәрілік түрдің сусмалдылығын жоғалтпау үшін капсулаларға салу және т. б.

Орауыштың түрін және оның материалын дұрыс таңдау. Суппозиторияның өндірісінде жұмсартылмаған п.в.х. пленка қолданылуда, ол бірден орауыштың және қалыптауыштың формасының функциясын орындайды.

Ылғал тартқышы бар орауыш түрлері.

3 жолы. Дәрілердің құрамына көмекші заттарды енгізу (тұрақтандырғыштарды, эмульгаторларды, пластификаторларды) және т.б.

Мысалы: пластирлердің құрамына пластификатор ретінде парафин мен ланолин қоспасын қосамыз. Желатин капсулалар құрамына глицерин қосылады 0,3%.

Таблетканың механикалық беріктігін арттыру үшін пленкалық қабықпен қаптайды.