Әдебиеттер

Қазақ тілінде

негізгі:

1. Сағындықова Б.А., Анарбаева Р.М. Дәрілердің дәріханалық технологиясы. - Шымкент, 2008. - 436 б.

Орыс тілінде

2. Технология лекарственных форм. /Под ред. Т.С.Кондратьевой. – М.,Медицина, 1991 г.- 1-й том. – 496 с.

3. Руководство к лабораторным занятиям по аптечной технологии лекарственных форм. – (Под ред. Кондратьевой Т.С.). – М., 1986.– 287 с.

қосымша:

4. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Фармакопея. – Басылым 1. – Алматы, 2008. – Баспа үй: Жібек Жолы. – 592 б.

5. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Фармакопея. – Басылым 2. – Алматы, 2009. – Баспа үй: Жібек Жолы. – 792 б.

6. ГФ СССР Х издания М., Медицина, 1968.– 1080 с.

7. ГФ СССР Х1 издания М., Медицина, 1987. – Том 1. – 336 с.

8. ГФ СССР Х1 издания М., Медицина, 1989. – Том 2. – 400 с.

9. Машковский М.Д. - Лекарственные средства. - М.: Медицина, 2008. – Изд. 15-е.

10. Милованова Л.Н., Тарусова Н.М., Бабошина Е.В. Технология изготовления лекарственных форм. Ростов-на-Дону: «Феникс».– 2002.– 448 с.

Қорытынды бақылау (сұрақтар)

1. Негізгі терминдер мен түсініктер;

2. Дәрілердің өнеркәсіптік өндірісі;

3. Дәрілердің өнеркәсіптік өндірісіндегі нормативтік құжаттар;

4. Дәрілік препараттардың өнеркәсіптік шығарылымына қойылатын шарттар;

5. ҚР дәрілік препараттарды стандарттау;

6. GMP негізгі ережелері;

7. Технологиялық сатылар және дайын өнім бойынша өндірістік регламент және материалдық баланс құру.

8. Медициналық ерітінділер. Сипаттамасы және жіктелуі.

9. Еріту диффузиялық-кинетикалық процесс ретінде.

10. Ерітінділерді тазалау тәсілдері.

11. Алюминий негізгі ацетатының ерітіндісін стандарттау.

12. Гетерогенді жүйелерді бөліп алу: тұндыру, фильтрлеу, центрифугалау.

№ 4 ТАҚЫРЫП: ШЫРЫНДАР. ДӘМДІК ЖӘНЕ ДӘРІЛІК ШЫРЫНДАР.ЖЫЛУ АЛМАСТЫРҒЫШТАР. ЖЫЛУ АЛМАСТЫРҒЫШТАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ. АРАЛЫҚ БАҚЫЛАУ.

Мақсаты: студенттерге шырындар, дәмдік және дәрілік шырындар, жылу алмастырғыштар, жылу алмастырғыштардың түрлерін үйрету.

Оқыту міндеттері: студенттерге шырындар, дәмдік және дәрілік шырындар технологиясын жасауға машықтану

Оқыту және сабақ беру әдістері: презентация, дәріс , тәжірибе жүзінде

Тақырып бойынша тапсырмалар: тақырыптың негізгі сұрақтарымен жұмыс істеу

1. Шырындар дәрілік қалып ретінде

2. Шырындардың жалпы технологиялық сызбасы

3. Еріту және оған әсер ететін факторлар

4. Дәрілік шырындардың технологиясы

5. Араластырғыштар, типтері

6. Еріту және фильтрлеу, фильтрлеуші материалдар

7. Шырындарды қаттау және орамдау

8. Шырындарды сақтау ережелері

9. Шырындардың сапасын бақылау

Тарату материалы

Шырындар – кептірілген өсімдік немесе жануар шикізаттарынан алынатын сұйық дәрілік заттар. Шырындар ды дайындау үшін экстракция алдында шикізатты алдын-ала өңдеуден өткізеді, мысалы ұсақтау, майсыздандыру немесе ферменттерді әсерсіздендіру.

Шырындар ды мацерация, перколяция немесе басқа сәйкес келетін валидирленген әдістермен қажет концентрациядағы спиртті қолдану арқылы дайындайды.

Шырындар қажет концентрациядағы спиртте экстрактарды еріту немесе сұйылту арқылы да дайындалуы мүмкін.

Шырындар ды әдетте1 бөлік шикізат пен 10 бөлік экстрагентті қолданып немесе 1 бөлік шикізат пен 5 бөлік экстрагентті қолданып дайындайды. Тұндырмалар әдетте мөлдір болады. Егер құрамында айтарлықтай өзгерістер болмаса, сақтау кезінде азғантай тұнба түзілуіне рұқсат етіледі.

ӨНДІРІСІ

Перколяция әдісі. Егер қажет болса, шикізатты белгілі өлшемдегібөлшектеге дейін ұсақтайды және сәйкес мөлшердегі экстрагентпен экстракциялайды. Шикізатты көрсетілген экстрагент бөлігімен жақсылап араластырады және белгілі бір уақытқа қалдырады. Одан соң экстракторға салып, шикізаттың сәйкес экстрагент қабатымен толық жабылуын қадағалай отырып баяу перколяциялайды. Қалдықты сығып және алынған сұйықтықты перколяттпен қосуға болады.

Құрамын реттеу. Егер қажет болса құрамындағы әсер етуші заттар мөлшерін концентрациясы сәйкес келетін экстрагентті қосу немесе тұндырманы қосу арқылы реттейді.

СЫНАУЛАР

Салыстырмалы тығыздығы (2.2.5.) .Тұндырманың салыстырмалы тығыздығының мәні жеке бапта көрсетілген шекке сай болуы керек.

Этанол мөлшері (2.9.10.). Этанол мөлшері жеке бапта көрсетілген шекке сай болуы керек.

Метанол және 2-пропанол (2.9.11.). Жеке бапта басқа нұсқаулар болмаса метанол 0,05 %-дан (көлем/ көлем) және (көлем/ көлем) 2-пропанол 0,05 %-дан аспауы керек.

Құрғақ қалдық. Тұндырмада құрғақ қалдық мөлшері жеке бапта көрсетілген шекке сай болуы керек.

Диаметрі 50 мм және биіктігі 30 мм болатын өлшенген бюксқа 2.00 г. немесе 2,0 мл тұндырманы құйып, су моншасында құрғағанша буландырады және кептіргіште 100 ^оС-ден 105^о С-ге дейінгі температурада 3 сағат бойы кептіреді. Бюксты эксикаторда фосфордың (V) тотығының Р үстінде суытады және өлшейді. Нәтижені салмақтық процентте немесе литрдегі граммен көрсетеді.

САҚТАУ

Тығыз жабылған контейнерлерде, жарық түспейтін жерде.

ТАҢБАЛАУ

Этикеткасында көрсетіледі:

-қандай материал қолданылған

-шырын концентрациясы;

- әсер етуші заттың мөлшері және немесе бастапқы материалдың шырын мөлшеріне немесе бастапқы материалдың алынған тұндырма

мөлшеріне қатынасы.