2. Гидрофильді негіздер.

Бұл топқа төмен және жоғары молекулалы заттардың (полисахаридтер, полиэтиленоксидтер, белоктар және т.б.) сулы ерітінділері мен гельдері, осы заттардың сусыз композициялары (құрамында беттік - активті заттар бар), май-су типті эмульсиялар кіреді.

1.Полисахаридтердің ерітінділері мен гельдері. Бұл топтағы негіздерден микрокристалды целлюлоза қолланылады, ол суда ісініп, тұтқыр-илімді гельдер түзеді. Целлюлозаның эфирлері метилцеллюлоза, Nа-карбоксиметиллцеллюлоза және т.б. да негіздер ретінде көп колданылып жүр.

2.Полиэтиленоксидті негіздер. Бұл топқа молекулалық салмағы әртүрлі полиэтиленоксидтер қолданылады. Оларды гидрокортизон, синтомицин, күкірт, сынап амидохлоридінің жағар майларын дайындау үшін қолдануға болады. Осы топтан, сонымен қатар, олигоэфирлердің ерітінділері, фитостеринді гелъдер, сазды минералдардың гельдері кеңінен қолданып келеді.

Қазіргі кезде фармацияда, медицинада коллагендерге (биополимер) көп назар аударыльш отыр. Коллагеннің алыну көзі болып былғары және тері-ет өндеу өнеркәсіптерінің қалдықтары табылады. Коллаген 2-5% концентрацияда суда ісініп, жағар майлар консистенциясына тән гель түзуге қабілетті, ал одан жоғары концентрацияларда суппозиторий үшін негіздер ретінде қолданылады.

Коллагеннің сулы гелін эмульсиондық және негіздермен салыстыра зерттегенде, оның біршама артықшылықтары бар екендігі анықталады.

Коллагенді қолдана отырып, «Пирометкол» (3% пиромекайн және 5% метилурацил) және «Сульфаколлаг» (натрий, сульфапиридазин 10% және гидрокортизон ацетаты 0,1%)жағар майлары дайындалады.

Эмульсиондық негіз мысалы ретінде 2% пилокарпин, гидрохлориді жағар майын дайындауға қолданылатын,эмульгатор N1 (15%), глицерин (5%), дәм қабык спирті (0,15%) және судан (74,85%) түратын негізді аятуға болады.

Жағар майлардың дисперстік системалар ретінде жіктелуі

Дөрілік заттардын негізде таралуын, негіздің физико-химиялық табиғатын ескере отырып, барлық жағар майларды ең алдымен екі топка бөлу керек: гомогенді және гетерогенді дисперсті системалар.

Гомогенді жағар майлар өзара еритін, бір-бірімен біркелкі араласатын ингредиенттерден тұрады. Гомогенді жағар майларды жағар майлар - ерітінділер, жағар майлар-қорытпалар жоне экстракциялық жағар майлар деп бөлу қабылданған.

Жағар майлар ерітінділер дәрілік заттарды негізде еріткенде пайда болады. Мысал ретінде камфора жағар майын (МФ ІХ ст. 721) келтіруге болады. Ол вазелиннің сусыз ланолинмен 6:3 қатынасында дайындалған камфораның 10%-тік ерітіндісі болып табылады.

Жағар майлар - қорытпалар - көмірсутектерді, тоң майлардын, шайырлардың, балауыздардың, жоғары май қышқылдарының және т.б. еріп қосылүы арқылы алынады. Оларға спермацет, нафталан, диахильді жағар майлар жатады.

Экстракциялық жағар майлар - қазіргі кезде қолданылмайды.Олар өсімдік немесе жануарлар шикізатынан сүйық маймен, ерітілген көмірсутектермен экстракциялау арқылы алынатын.

Гетерогенді жағар майлар - екі немесе үш фазалы системалар болып табылады.

Егер дәрілік зат негізде суспензия тәріздес таралатын болса, онда суспензиялық жағар майлар тузіледі. Мысалы: сынап амидохлоридінің 10%-тік жағар майы (МФ X 338 ст.), ксероформның 10%-тік жағар маиы (МФ X 735 ст.), цинк тотығының 10%-тік жағар майы (МФ X 737 ст.), 2%-тіх көз жағар майы (сынаптың сары тотығы). Құрамына 25%-тен астам қатты дәрілік заттары бар суспензиялық жағар майлар пасталар деп аталады, мысалы, цинк пастасы, Лассар пастасы және т.б.

Құрамында баска ингредиенттерде эмульсия типі бойынша таралған сұйық фазасы бар жағар майлар эмульсиялық деп аталады. Олар дәрілік заттың судағы, спирттегі, глицериндегі ерітіндісінін көмірсутекті, абсорбциялық және эмульсиялық негіздермен араластырғанда пайда болады. Мысалы: 5%-тік амиказол жағар майы (МФХ53 ст), вазелинде дайындалған ихтиолдың 10% және 20%-тік жағар майлары.

Фармацевтік ондірісте аралас жағар майлар жиі кездеседі. Олардың құрамына негіз бен суда еритін және ерімейтін -клмпоненттер кіреді. Мысалы: қарапайым күкірт жағар майы (МФ IX 720 ст.).