Әдебиеттер

Қазақ тілінде

негізгі:

1. Сағындықова Б.А., Анарбаева Р.М. Дәрілердің дәріханалық технологиясы. - Шымкент, 2008. - 436 б.

Орыс тілінде

1. Технология лекарственных форм. /Под ред. Т.С.Кондратьевой. – М.,Медицина, 1991 г.- 1-й том. – 496 с.

2. Руководство к лабораторным занятиям по аптечной технологии лекарственных форм. – (Под ред. Кондратьевой Т.С.). – М., 1986.– 287 с.

қосымша:

1. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Фармакопея. – Басылым 1. – Алматы, 2008. – Баспа үй: Жібек Жолы. – 592 б.

2. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Фармакопея. – Басылым 2. – Алматы, 2009. – Баспа үй: Жібек Жолы. – 792 б.

3. ГФ СССР Х издания М., Медицина, 1968.– 1080 с.

4. ГФ СССР Х1 издания М., Медицина, 1987. – Том 1. – 336 с.

5. ГФ СССР Х1 издания М., Медицина, 1989. – Том 2. – 400 с.

6. Машковский М.Д. - Лекарственные средства. - М.: Медицина, 2008. – Изд. 15-е.

7. Милованова Л.Н., Тарусова Н.М., Бабошина Е.В. Технология изготовления лекарственных форм. Ростов-на-Дону: «Феникс».– 2002.– 448 с.

Қорытынды бақылау (сұрақтар)

1. Таблеткалар өндірісінің жалпы технологиялық сызбасы;

2. Ұнтақ тәрізді заттарды таблеткалау теориясы;

3. Ұнтақ тәрізді заттардың физика-химиялық және технолгиялық қасиеттері;

4. Ұнтақ тәрізді заттардың технолгиялық қасиеттеріне әсер ететін факторлар;

5. Таблеткаларды қаптауда қолданылатын шикізаттар мен көмекші материалдардың қасиеттері;

6. Таблеткалаушы машиналардың құрлысы мен жұмыс істеу принциптері;

7. Өндірісті регламенттеу және жоспарлау;

8. Технологиялық сатылар және дайын өнім бойынша өндірістік регламент және материалдық баланс құру;

9. Қапталған таблеткалардың номенклатурасы.

№ 10 ТАҚЫРЫП: ЖЕЛАТИНДІ КАПСУЛАЛАР: ЖҰМСАҚ ЖӘНЕ ҚАТТЫ. КАПСУЛАЛАРДЫ АЛУ ЖӘНЕ САПАСЫН БАҒАЛАУ. ДӘРІЛІК ЗАТТАРДЫ МИКРОКАПСУЛАЛАУ. МИКРОКАПСУЛАЛАРДЫ АЛУ.

Мақсаты: Студенттерге заттарды желатин капсулаларда қаптауды және микрокапсулаланған препарттарды алуды үйрету.

Оқыту міндеттері: Студенттерге заттарды желатин капсулаларда қаптауды және микрокапсулаланған препарттарды алуға машықтану.

Тақырыптың негізгі тапсырмалары:

Тапсырма №1 Желатин капсулалардың жұмсақ түрінен немесе қатты түрінен 6 дана дайындау.

Тапсырма №2 Алынған желатин капсуласыны сапасын бағалау

Тапсырма №3 Материалдық балансты және техника-экономикалық көрсеткіштерді: технологиялық шығым, тенолоиялық шығын және шығын коэффициентін есептеу.

Оқыту және сабақ беру әдістері: кіші топтарда жұмыс істеу, дискуссиялар, презентациялар дайындау

Әдебиеттер

Қазақ тілінде

негізгі:

1. Сағындықова Б.А., Анарбаева Р.М. Дәрілердің дәріханалық технологиясы. - Шымкент, 2008. - 436 б.

Орыс тілінде

1. Технология лекарственных форм. /Под ред. Т.С.Кондратьевой. – М.,Медицина, 1991 г.- 1-й том. – 496 с.

2. Руководство к лабораторным занятиям по аптечной технологии лекарственных форм. – (Под ред. Кондратьевой Т.С.). – М., 1986.– 287 с.

қосымша:

1. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Фармакопея. – Басылым 1. – Алматы, 2008. – Баспа үй: Жібек Жолы. – 592 б.

2. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Фармакопея. – Басылым 2. – Алматы, 2009. – Баспа үй: Жібек Жолы. – 792 б.

3. ГФ СССР Х издания М., Медицина, 1968.– 1080 с.

4. ГФ СССР Х1 издания М., Медицина, 1987. – Том 1. – 336 с.

5. ГФ СССР Х1 издания М., Медицина, 1989. – Том 2. – 400 с.

6. Машковский М.Д. - Лекарственные средства. - М.: Медицина, 2008. – Изд. 15-е.

7. Милованова Л.Н., Тарусова Н.М., Бабошина Е.В. Технология изготовления лекарственных форм. Ростов-на-Дону: «Феникс».– 2002.– 448 с.

Қорытынды бақылау (сұрақтар)

Вариант 1

1. Қандай заттар қопсытқыштарға жатады:

1. пектин;

2. аэросил;

3. калци стеарат;

4. крахмал,

5. қант.

2. Табеткаларда толқтырғыш ретінде қандай заттар қолданады:

1. қант;

2. натрий хлориді;

3. тальк;

4. магний стераты;

5. аэросил.

3. Таблеткаларды алу үрдісінде ең қажетті шараларды төмендегідегіден көрсетіңіз:

1. ұнтақтау;

2. ұсақтау;

3. престеу;

4. формалу;

5. шаңдату.

4. Қандай жағдаида таьблеткалар өндірсінде сырғанағыш заттарды қолданады:

1. таблетканың ергіштігін жоғарлату қажет жағдайда;

2. таблеткаланатын массаның себілгіштігін жоғарлату қажет жағдайда.

3. таблеткаланатын массаның ыдырағыштығын анықтау үшін

4. таблеткалар матрица саңылауынан нашар итерліп шығатын болса

5. таблеткалардан дәрлік заттардың шығуын жоғарлату қажет болғанда

5. Таблнеткаларға қойлатын талаптар:

1. беріктігін

2. ыдырағыштығы

3. түс

4. дәм

5. сандық құрамы

6. Таблеткалардың жағымды жақтары:

1. табылеткалардың әсер ету тездігі

2. ессіз жағдайда енгізу жағдайы

3. таблеткалар портативтілігі

4. процестің толық механизациясы

5. престелген күйде дәрлік заттардың жақсы сақталуы

7. Сырғанағыш және майлағыш заттар не үшін қолданылады:

1. беріктігі үшін

2. ерігіштігі үшін

3. ыдыағыштығына

4. аққыштығын жақсарту үшін

5. жабысқақтығын азайту үшін

8. Таблеткаларға не үшін байланыстырғыш заттар қосылады:

1. ерту үшін

2. түйіршіетеу үшін

3. беріктігін жоғарлату үшін

4. биожеттілікті жақсарту үшін

5. ыдырауды жақсарту үшін

9. Тура таблеткалау кезінде дозалау дәлдігі неге байланысты:

1. материца көлемінің тұрақтылығына байланысты

2. воронканың қалпы мен сырғанау күшіне және бұрышына

3. қосымша заттар мөлшерінен

4. престеу қысымына

5. астыңғы пуансонмен таблеткаларды итеру күшіне

10. Таблетканы дайындауға қолданылатын майлағыш заттрды атаыңыз:

1. қант

2. пектин

3. бентонит

4. стеарин қышқылы

5. твин-80

11. Физикалық сапасын көрсететін көрсеткіштерге жатады:

1) геометрикалық көрсеткіштер

2) таблетканың массасы

3) берілген масса мөлшерінен ауытқуы

4) көлемді тығыздықтың дәлдігін көрсететін көрсеткіштер

5) ыдырағыштығы

12. Химиялық сапасын көрсететін көрсеткіштер:

1) ыдырағыштығы

2) ерігіштігі

3) химиялық құрамының тұрақтылығы

4) таблетканың сақтау мерзімі

5) геометрикалық көрсеткіштер

13. Дозаланған жинақтарды бөлуге болады:

1) қарапайым

2) пресстелген

3) ерігіш

4) кеуделі

5) іш айдағыш

14. Ішке қолдануға арналған жинақты бөледі:

1) тұтқыр

2) өт айдағыш

3) потогенді

4) іш айдағыш

5) шаюға арналған жинақ

15. Сыртқа қолдануға арналған жинақтарға жатады:

1) шаюға арналған жинақ

2) буландыруға арналған

3) ваннаға арналған

4) кеуделік

5) жел айдағыш

2-вариант

1. Таблетканы алуда қандай шаралар өте қажетті деп есептеледі:

1. ұнтақтау

2. ұсақтау

3. престеу

4. пішіндеу

5. шаңдату

2. Таблткалау машинасы қандай бөлңктерден тұрады:

1. барботер

2. матрица

3. поршень

4. пуансон

5. мерник

3. РТМ-да таблеткалаудың технологиялық цикілі келесі операциялардан тұрады:

1. ұсақтау

2. мөлшерлеу

3. престеу

4. таблетканы итеріп шығару

5. конвалютада қаптау

4. Таблетка өндірісінде қолданылатын байланыстырғыш заттар:

1.ТВИН-80

2.су

3.сусынша

4.алгинат

5.спирт

5. Антифрицонды заттардың әсері :

1. бөлшектердің жабысуына кедергі жасауда

2. электростатикалық зәриядтарды алады

3. сырғанағыштығын қамтамасыз етеді

4. таблетканың механикалық беріктігін азайтады

5. майлағыш әсер көрсетеді

6. Драженің сапасы қандай көрсеткіштермен анықталады :

1. сырытқы көрінісі

2. мөлшерлеу дәлдігі

3. ыдырағыштығы

4. құрғақ қалдық

5. ылғалдың болуы

7. Таблетканы қаптау қандай мақсатта жүргізіледі:

1. дәмін жақсарту үшін

2. түр беру үшін

3. жағымсыз әсерден сақтауға

4. ыдрағыштығы үшін

5. ерігіштігі үшін

8. Таблеткалардың қасиетін анықтайтын нeгізгі көрсеткіштерді көрсетіңіз :

1. дәрілік затты мөлшерлеу дәлділігі

2. мөлшерлеу біркелкілігі

3. ыдырағыштығы

4. ергіштігі

5. құрғақ қалдық

9. Таблетканың төзімділігін анықтау үшін қандай құрал қолданылады:

1. «эрвека» құралы

2. фриабилиятор

3. түтікшелі үйкелгіш

4. «айналатын кәрзеңке» құралы

5. барабанды үйкелгіш

10. Таблеткалауда қандай заттар сырғанатқыш зат ретінде қолданылады:

1. аэросил

2. натрий хлориды

3. қант

4. тальк

5. желатин

11. МФ ХІ бойынша официнальді жинақ:

1) астмаға қарсы

2) тұтқыр

3) зәр айдағыш

4) өт айдағыш

5) іш айдағыш

12. Гранулаларды келесі әдіс арқылы жасайды:

1) ылғалды

2) құрғақ компактирлеу

3) формалау

4) құйып алу

5) буландыру

13.Ортадан тепкіш күші бар дермен-араластырғыш грануляторда болады:

1) корпус және ротор

2) дайын өнімді жинағыш

3) компоненттерді және ауаны енгізетін потрутки

4) экранмен қорғалған сетка

5) камерлі квакуумды дозатор

14.Ұнтақ тәрізді субстанциялардың құрылысты-механикалық қабілеті:

1) иілгіштігі

2) беріктігі

3) серпімділігі

4) кристалды тұтқырлығы

5) фракционды құрамы

15. Ылғалды гранурлеу әдісі келесі операциялардан тұрады:

1) ұнтақтарды араластыру

2) ұнтақтарды ерітіндімен ылғалдандыру

3) ылғалды массаны гранурлеу

4) ылғал грануланы кептіру және құрғақ грануланы өңдеу

5) пресстеу

3-вариант

1. Натрий хлориді таблеткасын қандай әдіспен дайындайды:

1 .крахмал қосумен

2. көмекші заттарсыз

3. тура престеу, нығыздау

4. ылғалды түйршіктеу

5. құрғақ түйршіктеу

2.Тура тығыздау жүргізу үшін керекті жағдайларды атаңыз:

1. сусымалы заттар қатысында

2. оптималды себілгіштігі

3. оптималды тығыздалғыштығы

4. байланыстырғыш заттар қатарында

5. қопсығыш заттар қатысында

3. «айналдырғыш себет» құралы қандай мақсатта қолданылады:

1. табілетканың механикалық берктігін анықтау үшін

2. таблеткаға ысқылағыштығын анықтау үшін

3. таблетканың ергіштігін анықтау үшін

4. дәрлік заттарды таблеткадан босату жылдамығын анықтау үшін

5. көмекші заттарды таблеткадан босату жылдамдығын анықтау үшін

4.Тритурационды таблетка алу кезінде қандай көмекші заттар қолданылады:

1. суда еритін заттар

2. суда ермейтін заттар

3. суситын заттар

4. этанол

5. опалағыш заттар

5.Ашытқының дұрыс сапасы:

1. дәрлік заттардың жағымсыз дәмін жабу мүмкін

2. тітіркендіргіш әсерін азайту мүмкін

3. мөлшерлеуде жоғары дәлділігі

4. дәрлік заттарды тез босатуы

5. дайындалуының қарапайымдылығы

6.Пленкалы қабаттау қалай үрдіс іске қосылады:

1. үсақтау

2. дражленген кателде шашырату

3. «қайнаған қабатта» шашырату

4. тығыздау арқылы

5. тамшылату әдісімен

7.Таблетканы қаптау қандай мақсатта жүргізледі:

1. дәмін жақсарту

2. түр беру

3. жанама әсерлерінен сақтау

4. ыдырау үшін

5. еруі үшін

8.Драженің сапасын қандай корсеткіштермен анықтайды:

1. сыртқы түр

2. мөлшерлеу дәлдігі

3. ыдырауы

4. құрғақ қлдық

5. мазмұны

9.Таблетканы қаптау үрдісі:

1. қоспада

2. түйршіктегіште

3. екі қайтара нығыздау машинасында

4. абдукторда

5. қайнаған қабатта

10.Таблеткалаудың технологиялық айналымы мынадай операциялардан тұрады:

1. таблеткалауға арналған массаны дайындау

2. мәтериялды мөлшерлеу

3. престеу

4. механикалық беріктігін тексеру

5. итеру және шығару

11. Жинақтарды дайындау келесі сатылардан тұрады:

1) ұсақталған

2) престеу

3) араластыру

4) орау немесе безендіру

5) гомогенизация

12.Фармацевтикалық өндірісте қолдану жағдайында ұсақтай\уды бөлуге болады:

1) алдын-ала ұсақтау машинасы

2) соңғы ұсақтауға арналған машина

3) бөлгіш

4) РПА

5) дермен

13.Ұсақ ұнтақтауға арналған машина:

1) барабанды дермен

2) стержинді дермен

3) кескіш машина

4) езгіш машина

5) ортадан тепкіш күші бар дермен

14. Қабықпен қапталған таблеткалар құрамына қарай және жағу әдісіне қарай бөлінеді:

1) пресстелген

2) пленкалы

3) дражирленген

4) желатинді

5) глицеринді

15. Ерігіштігіне қарай пленкалы қабатты бөлінеді:

1) суда еритін

2) асқазан сөлінде еритін

3) ішекте еритін

4) ерімейтін

5) ылғал

4-вариант

1.Таблетканың сапасын анықтайтын негізгі көрсеткіштерді көрсетіңіз:

1. дәрлік заттарды дәл мөлшерлеу

2. мөлшерлеудің бікелкілігі

3. ыдырағыштығы

4. ергіштігі

5. құрғақ қалдық

2.Ұнтақтардың технологиялық қасиеттері :

1. себілгіштігі

2. аққыштығы

3. престелгіштігі

4. кеуектілігі

5. фракциялық құрамы

3.Ұнтақтардың себілген тығыздығы тәуелді болады :

1. бөлшек пішінне

2. бөлшек дияметрне

3. ылғал молшеріне

4. тығыздығына

5. сулануна

4.Ұнтақтардың дұрс дозалануы оның технологиялық қасиетіне тәуелді болуы:

1. себілгіштігіне

2. фракциялық құрамына

3. престелгіштігіне

4. себілген тығыздығына

5.Ұнтақтың ылғалдығы әсер етеді :

1. себілгіштігіне

2. фракциялық құрамына

3. бөлшек пішінне

4. престелгіштігне

5. бөлшек дияметіріне

6. Келесі заттарды тікелей престейді:

1. кальций лактатын

2. бромкамфораны

3. гексаметилентетрааминды

4. натрий хлоридін

5. калий иодидін

7. РТМ-дегі табілеткалау цикілінің технологиясы келесі операциялардан құралады:

1. майдалау

2. дозалау

3. престеу

4. табілетканы итеріп шығару

5. конвалютаға қаттау

8. 1%-дан аспайтын көмекші заттарды таблетка массасына енгізеді .сол көмекші заттарды талдаңыз:

1. стеарин қышқылы

2. ТВИН-80

3. кальций стеараты

4. крахмал

5. магний стеараты

9.Таблеткаларды дайындау үрдісін ретімен талдаңыз:

1. түйршіктеу

2. престеу

3. ұнтақты майдалау

4. табілеткаларды бөліп қаттау және қаттау

5. тұйршікті құрғату

10. Табілеткаларға қойлатын ХІ-МФ талаптары:

1. механикалық беріктігі

2. дәл дозалануы

3. дәрлік заттардың әсерінің шоғырлануы

4. ыдырағыштығы

5. толтырғыштар

11.Балаларға арналған сеппенің негізгі құрамын көрсет:

1) крахмал

2) цинк оксиді

3) тальк

4) салицил қышқылы

5) тазартылған күкірт

12. Ұнтақ тәрізді дәрілік субстанцияның қабілеті:

1) физикалық

2) химиялық

3) технологиялық

4) құрылысты-механикалық

13.Ұнтақ тәрізді субстанцияның технологиялық қабілетті:

1) көлемді тығыздық

2) тығыздық көрсеткіші

3) себілгіштігі

4) фракционды құрамы

5) иілгіштігі

14. Сыртқа қолдануға арналған жинақтарға жатады:

1) шаюға арналған жинақ

2) буландыруға арналған

3) ваннаға арналған

4) кеуделік

5) жел айдағыш

15. Ылғалды гранурлеу әдісі келесі операциялардан тұрады:

1) ұнтақтарды араластыру

2) ұнтақтарды ерітіндімен ылғалдандыру

3) ылғалды массаны гранурлеу

4) ылғал грануланы кептіру және құрғақ грануланы өңдеу

5) пресстеу

№ 11 ТАҚЫРЫП: СТЕРИЛЬДІ ЖӘНЕ АСЕПТИКАЛЫҚ ЖАҒДАЙДА ДАЙЫНДАЛАТЫН ИНЪЕКЦИЯҒА АРНАЛҒАН ДӘРІЛІК ҚАЛЫПТАР. ӨНДІРУ ЖАҒДАЙЛАРЫ. БӨЛМЕЛЕР ТАЗАЛЫҒЫНЫҢ КЛАСТАРЫ. GMP ТАЛАПТАРЫ. АМПУЛА, ФЛАКОН ЖӘНЕ ШПРИЦ-ТЮБИКТЕР ӨНДІРІСІНДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ШЫНЫЛАР МЕН ПОЛИМЕРЛІК МАТЕРИАЛДАР. АМПУЛАЛАРДЫ ӨНДІРУ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТОЛТЫРУҒА ДАЙЫНДАУ. Мақсаты: Ампулаларды толтыруға дайындау, ампулалық шынының химиялық және термиялық тұрақтығын тексеруді меңгеру.

Оқыту міндеттері: Ампулаларды толтыруға дайындау, ампулалық шынының химиялық және термиялық тұрақтығын тексеруді игеруге машықтану.

Тақырыптың негізгі тапсырмалары:

Тапсырма№1 Ампуланы толтыруға дайындау.

Тапсырма №2 Ампуланың герметикалығын тексеру.

Тапсырма №3 Ампуланы кесу және шприцтік әдіспен жуу.

Тапсырма №4 Ампуланы кептіру

Тапсырма №5 Ампула шынысының химиялық және термиялық тұрақтылығын тексеру.

Оқыту және сабақ беру әдістері: кіші топтарда жұмыс істеу, дискуссиялар, презентациялар дайындау