Жағар иайларға арналғаи негіздер

Жағар майлар дайындауға арналған негіздер алыну көздеріне, химиялык күрамына, физико-химиялық қасиеттеріне және т.б. белгілеріне қарай бір-бірінен ажыратылады. Көптеген авторлардың ұсынуымен (Благовидова, Прозоровский, Глузман, Михайлова, Муравьев, Грядунова И.А., Грецкий В.М.) жағар майлар дайындауга колданылатын негіздер олардың сумен әрекеттесу қабілеті бойынша гйдрофобты және гадрофильді болып бөлінеді.

1. Гидрофобты

1. майлы

2. көмірсутекті

3. сусыз силиконды

4. полиэтиленді немесе полипропиленді гельдер

5. абсорбциялык гидрофобтық

6. су-май типтес эмульсиондық 2- Гидрофильді

1. полисахаридтердің ерітінділері мен гельдері

2. полиэтиленгликольді

3. олигоэфирлер ерітінділері

4. фитостеринді гельдер

5. сазды материалдардың гельдері

6. белоктардың ерітінділері мен гельдері

7. абсорциялық гидрофильдіқ

8. 1- Гидрофобты негіздер

   май-су типтес эмульсиондық

1. Майлы негіздер

Олар жағар майлар дайындауда өте ертеден қолданылады, осы кезге дейін өз мәнін жоғалткан жоқ. Майлы негіздер не жеке майлар (шошқа, тюлень, сиыр майлары), не қатты- иілімді консистенциялы қатты комбинациялары болып табылады.

Бірақ, барлық майлар тамақ өнімдері болып табылады сондықтан олардың қоры азайып барады, ал екінші жағынан олар тұрақсыз. Жиірек өсімдік майларынан, сұйык жануарлар майларынан гидрогенизациялау, фракдиялау немесе қайта этерификациялау арқыды алынған модификацияланған түрлері қолданылады. Мысалы, шет елдерде гидрогенделген арахис майы қолданылады. Кейбір фармацевтік өндірістерде бұл негіз камфора, күкірт жағар майларын дайындау ушін үсынылады.

Бүл топқа ланолин, спермацет, ара балауызы да жатады.

2. Көмірсутекті негіздер. Жүз жылдан астам уақыттан бері атомдар саны 17 ден 35 дейін қатты және сүйық көміртегінің қоспасы болып табылатын вазелин қолданылып келеді.

Кейбір мемлекеттерінің фармакопеясында (ТМД, Чехословакия, Болгария) негіз көрсетілмеген жағдайларда вазелин қолдану ұсынылатын.

Вазелиннің консистенциясын тығыздау үшін кейде негіз құрамына қатты парафин немесе церезин енгізіледі.

Вазелин негізінде дайындалған жағар майлар көбінесе терісі сау аурулар үшін ғана жарамды. Әртүрлі экземалары және дерматоздары бар тері ауруларында вазелин негізінде дайындалған жағар майлар дене түрщігуін (сенсибилизация) тудырады, аллергия симптомдары пайда болады немесе біркатар жағдайларда тітіркендіру тудырады. Ақ, сары вазелинді, вазелин майын колдану эпидермистің гипертрофиясын (калъштан тыс ұлғаюын) туғызады.

3. Абсорбциялық гадрофобты негіздер. Бұлар құрамында майлар, көмірсутектер, силикон сұйықтықтары және баска да гидрофобты компоненттері бар сусыз лалнолинмен, глицерин, эфирлермен және жоғары май қышқылдарымен, спендермен, твиндермен және баска да беттік-активтік заттармен уйлестірілген сусыз композициялар больп табылады. Беттік-активтік заттардың болуы аркасында абсорбциялық негіздер сумен, сулы ерітінділермен жаксы араласып, су-май типтес эмульсия түзеді.

Осы топтағы негіздер мысалы көз майларын дайындау үшін қолданылатын сорты «көз майлары үшін», тазаланған вазелиннің сусыз ланолинмен 9:1 қатынасындағы қоспасы болып табылады.

Вазелин мен ланолиннің 6:4 катынасындағы антибиотиктермен жағар майлар (тетрациклин, хлортетрациклин, эпитромицин) дайындауға кең қолданылады.

4. Эмульсиондық негіздер (су-май типті). Құрамы бойынша қарапайым су-май типті эмульсионды негіздер ең кемінде үш компоненттен тұрады: эмульгатор, гидрофобты зат, және су.

Біздің елде калий йодиды, қарапайым күкірт, скипидар майларын дайынндау үшін судың вазелиндегі немесе вазелин майы мен парафиннін, 60% церезиннің қоспасындағы Т-2 эмульгаторының 10% мөлшерімен тұрақтандырылған 30%-тік эмульсия колданылады.

Сонымен қатар «Эсилин -1», «Эсилин - 2» негіздері де пайдалануға ұсынылып отыр. Олардың құрамына су (50%), гидролин (7,5%) және эсилон - аэросил композиясы (42.5%), ПЭО-400 («Эсилин - 2») кіреді.

5. Сусыз силиконды негіздер. Бүл топтан эсилон-аэросильді негіз белгілі. Негізді дайындау үшін полидиэтилсиоксан сұйықтығы («Эсилин - 5» деп аталған) қолданылады. «Эсилон -5»-тің тұтқырлығын көтеру үшін 16% оксило-коллоидты кремний кос тотығы - аэросил - қосылады. Эсилон-аэросильді негізді неомицин және неомицин - преднизолон майларын дайындауға ұсынуға болады.

6. Полиэтиленді негіздер. Біздің елде осы уақытқа деиін қолданбайды, олар тек шет елде ғана белгілі. Бүл негіздер төменгі және жоғарғы тығыздықты полиэтиленнің вазелин майымен қоспасы болып табылады. Мысалы, Польшада, Германияда Рlаsуіbаsе деп аталатын негіз 5%-ке дейін полиэтиленнсн (М.с. 1300) және 95%-ке дейін вазелин майынан тұрады. Пилокарпин гидрохлориді, атропин сульфаты, гидрокортизон жағар майлары осы негізде дайындалады және тітіркендіргіш қасиет көрсетпейді.