- •Нейрон және оның құрылысы мен қызметі
- •Синапс және оның құрылысы мен қызметі
- •Жүйке жүйесінің жалпы физиологиясы
- •Орталық және перифериялық жүйке жүйесі
- •Бас миы және оның бөлімдері
- •Үлкен ми сыңарларының анатомияси және физиологиясы
- •Орталық мидың анатомияси және физиологиясы
- •Аралық мидың анатомияси және физиологиясы
- •Сопақша мидың анатомияси және физиологиясы
- •Көпірдің анатомияси және физиологиясы
- •Жұлынның анатомияси және физиологиясы
- •IV қарыншаның анатомияси және физиологиясы
- •III қарыншаның анатомияси және физиологиясы
- •Бүйір қарыншалардың анатомияси және физиологиясы
- •Ми сыңарларының негіздік (базалді) ядролары
- •16 .Ақ заттың анатомиясы және физиологиясы
- •17.Торлы құрылымның анатомиясы және физиологиясы
- •Бас ми жұп нервтері.
- •19. Иіс сезу нервінің (I жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері
- •Көру нервінің (II жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері.
- •21. Көз қозғалтқыш нервінің (III жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері.
- •Шығыр нервінің (IV жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері.
- •Әкетуші нервтің (VI жұп ) анатомиясы, функциясы, бұзылыстары, зерттеу әдістері
- •24.Көзқозғалтқыш нервтер бұзылысы және тексеру әдістері
- •Көру иннервациясы. Медиальды көлденең түйін жүйесі
- •26. Бассүйек нервтері ядроларының ромбтәрізді шұңқырдағы проекциясы
- •28. Кезбе (X жұп) нервінің анатомиясы.
- •29. Қосымша нерв (n.Accessorius) анатомиясы.
- •30. Тіласты (XII жұп) нервінің анатомиясы.
- •31. Қосымша нервті (n.Accessorius) тексеру, зақымдану белгілері.
- •32. Бас миының бульбарлы топ нервтерін тексеру.
- •33. Бас миының бульбарлы топ нервтерін бұзылыстары.
- •34. Бульбарлы паралич.
- •35. Псевдобульбарлы паралич.
- •36. Шашыранды склероз ауруы анықтамасы.
- •37. Шашыранды склероз ауруының клиникасы.
- •38. Шашыранды склероз ауруының клиникалық варианттары.
- •39. Эпилепсия ауруына сипаттама.
- •40. Эпилепсия ауруының патогенезі мен патоморфологиясы.
- •41. Эпилепсия классификациясы.
- •42. Эпилепсиялық жағдай (статус).
- •43. Эпилепсия ауруының диагностикасы.
- •44. Миастения ауруы.
- •45. Миастенияның бозбалалық түрі.
- •46. Деменция ауруының анықтамасы.
- •47. Деменция ауруының түрлері.
- •48. Деменция ауруының сатылары.
- •49. Деменция ауруының диагностикасы.
- •50. Деменция ауруының емі.
- •51. Белдеуленген герпес (теміреткі) этиологиясы мен патогенезі.
- •52. Белдеуленген герпес (теміреткі) клиникасы.
- •53. Белдеуленген герпес (теміреткі) емі.
- •54.Ерікті қозғалыс Пирамидалық жол анатомиясы және физиологиясы
- •55. Қимыл жүйесін зерттеу әдістері: Бұлшық ет күшін анықтау
- •56. Қимыл жүйесін зерттеу әдістері: Бұлшық еттің тонусы
- •57. Қимыл жүйесін зерттеу әдістері: физиологиялық рефлекстер
- •58. Физиологиялық беткей рефлекістер тексеру
- •59.Физиологиялық терең рефлекістер тексеру
- •60. Патологиялық рефлекстер тексеру
- •61. Үшкіл нерв анатомиясы мен физиологиясы.
- •62.Үшкіл нервін тексеру әдістері
- •63.Үшкіл нерв зақымдалу симптомдары.
- •64. Бет нерві анатомиясы (n.Facialis) мен физиологиясы
- •65. Бет нервін зерттеу әдістері.
- •66. Бет нервісін зақымдалу симптомдары.
- •68. Кіреберіс-ұлу нерві (n.Vestibulocochlearis) анатомиясы мен физиологиясы
- •69. Кіреберіұлу нервісін зерттеу әдістері: сынамалары
- •71.Менингиттертуралы жалпы түсінік
- •72.Менингококктық менингит
- •73.Үшкіл нерв невропатиясы
- •74. Бет нервісінің невропатиясы
- •75.Бет нервісінің зақымдануына байланысты синдромдар
- •78. Шұғыл қабыну полиневропатиясы (Гийен-Барре синдромы)
- •80. Бас ми қан тамырлары зақымдануларының жіктелуі
- •II. Ми қан айналысы бұзылуының сипаты:
- •III. Мидағы зақымдану ошақтары:
- •IV. Ми қан тамырлары өзгерістерінің орналасуы мен сипаты.
- •81. Вакцинациядан (егуден) кейінгі энцефалиттер
- •83. Нерв жүйесінің сифилиске байланысты зақымдануы
- •84. Нейросифилис жіктелуі, сифилистің мезодермалдық (алғашқы) түрлері.
- •85. Таламустың зақымдалу синдромы.
- •87.Нейробруцеллез клиникасы, диагностикасы.
- •88. Нейробруцеллез кезінде шеткі нерв жүйесі мен жұлын зақымдануы.
- •II. Жұлын мен оның қабықтарының зақымдануы.
- •89. Нейробруцеллез кезінде ми мен оның қабықтарының зақымдануы.
- •90. Паркинсон ауруы.
- •91. Бүйірлік амиотрофиялық склероз, этиопатогенезі.
- •93. Вегетативтік нерв жүйесін басым зақымдандыратын аурулар: вегетативтік дистония синдромы
- •95. Бас сақинасының жіктемесі
- •96. Шегрен синдромы (құрғақ шырышты қабық синдромы)
- •97. Рейно ауруы
- •98. Тепе-теңдікті тексеру әдістері
- •99 Бас миының қыртысты функциялардың бұзылыстары
- •100 Ликвор айналымы және ликвор өткізгіш жолдардың анатомиясы .
- •101 Магнитті резонансты томография.
- •102. Орталық салдану және оның көріністері
- •103. Шеткері салдану және оның көріністері.
- •104. Жұлынның алдыңғы, артқы және бүйір мүйіздердің зақымдалуы.
- •105. Жұлынның ақ байламының, каналдың және түбірдің зақымдалуы
- •106. Қимылдардың бұзылуы. Сал ауруы, парез және олардың түрлері.
- •107. . Тамырлық анастомоздар жүйесі
- •108. Орталық сал мен шеткері сал, айырмашылықтары.
- •109. Орталық қимыл нейронның зақымдалуы.
- •110. Электромиография және электронейромиография әдісі
- •111. Ми бағанасының зақымдалу симптомдары
- •112. Бульбарлы альтернирлеуші синдромдар
- •114. Жоғарғы милық/психикалық қызметтер
- •115. Агнозия туралы түсінік
- •117. Апраксия
- •119. Праксис пен гнозисті тексеру әдістері
- •120. Афазия
- •122. Сенсорлық (акустико-гностикалық) афазия және амнестикалық афазия.
- •123. Амнезия туралы түсінік.
- •124. Семантикалық (транскортикальды сенсорлық) афазия және тотальды афазия
- •125. Аграфия туралы түсінік.
- •126. Алексия туралы түсінік.
- •127. Вертебро-базилярлы бассейн
- •128. Вегетативтік нерв жүйесі құрылымдары.
- •129. Симпатикалық нерв жүйесінің құрамы.
- •139. Экстрапирамидалық жүйенің қызметтері:
- •Анализатор туралы түсінік?
- •142.Рецепторларға анықтама және рецептор құрылымы?
- •Анализатордың ми қыртысы бөлігі.
- •Сезімталдықтың клиникалық жіктелуі.
- •Көру төмпешігінің сезімталдық жүйедегі маңызы және қызметі.
- •Сезімталдықтың сатылары.
- •Үстірт сезімталдықтың жолдары.
- •Терең сезімталдықтың жолдары.
- •Сезімталдықтың түрлері.
- •Төбелік үлестердің зақымдану белгілері
- •Бас ми қабықтары.
- •Сезімталдық бұзылысының симптомдары.
- •Сезімталдық бұзылысының синдромдарын атаңыз.
- •Милық синдромға нелер жатады? Анықтама беріңіз.
- •Өткізгіштік синдромға нелер жатады? Анықтама беріңіз.
- •Сегментарлық синдромға нелер жатады? Анықтама беріңіз.
- •Прифериялық синдромға нелер жатады? Анықтама беріңіз.
- •Бас миы мен жұлынның қабаттары сипаттамасы
- •Бас ми қарыншаларының анатомиясы және сипаттамасы
- •Жұлын ми сұйықтығы (ликвор) құрамы және қызметі
- •Менингеальді симптомдар, сипаттамасы
- •Субарахноидалді қан құйылу.
- •Субарахноидалді қан құйылу кезінде жүйелі асқынулар ?
- •Вертебро-базилярлы басейндегі инсултке тән клиникалық көріністер
- •Инсульттің қауіп факторларына жататын жүрек аурулары
- •Миастенияның клиника көрінісі
- •Дистонияның емінде ботулотоксиннің рөлі
- •Ботулизмнің клиникалық көрінісі
- •Қозғалтқыш нейрондарды зақымдайтын аурулар
- •Гийена-Барре синдромының бастапқы клиникалық көрінісі
- •Компьютерлік томография (кт) әдісі
- •Электроэнцефалография (ээг) әдісі
- •Булбарлық паралич сипаттамасы
- •Ми бағанының функционалдық маңызы
- •Ми бағанасының зақымдалу симптомдары
- •Ми бағанасының зақымдалуы кезіндегі альтернирлеуші синдромдар
- •Экстрапирамидалық жүйенің қызметтері?
- •Экстрапирамидалық жүйеге жататын анатомо-физиологиялық құрылымдар.
- •207. Экстрапирамидалық жүйенің негізгі бөлімдері мен оның функционалдық жағдайына әсер ететін і нейротрансмиттік жүйелер.
- •208. Экстрапирамидалық жүйенің қызметін жүзеге асыратын жолдары.
- •209. Экстрапирамидалық жүйенің қызметтері:
- •210. Энцефалиттер, жіктелуі.
- •211. Энцефалиттердің барлық түрлеріне тән жалпы клиникалық белгілер.
- •212. Кене энцефалиті.
- •213. Кене энцефалитінің нерв жүйесін зақымдау сипатына байланысты түрлерлері.
- •214. Маса энцефалиті
- •215.Экономоның эпидемиялық энцефалиті.
- •216. Көру төмпешігі, құрылысы
- •217 Понтинды (көпірлік) альтернирлеуші синдромдар
- •218 Гипофиз құрылысы және жолдары
- •219. Менингеалды симптомдар
- •220. Гипотензиялық синдром, даму себептері.
- •221. Гипотензиялық синдромның клиникалық белгілері.
- •222. Ми жұлын сұйықтығын зерттеу үшін белді инемен тесу техникасы.
- •223. Бас ми қуысының гипертензия синдромының негізгі сиптомдары.
- •224. Бас ми қуысының гипертензия синдромының диагностикалық критерийлері, шағымдар және анамнез.
- •225. Гидроцефалия, диагностикалық критерийлер, шағымдар және анамнез.
- •227. Гидроцефалия, емдеу тактикасы.
- •228. Бас ми қуысының гипертензия синдромының дифференциалды диагностикасы.
- •229. Бас ми қуысының гипертензия синдромының емдеу тактикасы және профилактикасы.
- •230. Бас ми қуысының гипертензия синдромы, аспаптық зерттеулер.
- •232.Экстрапирамидалық жүйе туралы түсінік
- •233. Экстрапирамидалық жүйенің қызметтері
- •234. Экстрапирамидалық жүйенің бұзылыстары
- •Экстрапирамидалық жүйенің бұзылыстарының симптомдары мен синдромдары
- •Акинетико-регидтілік синдромының клиникалық көріністері
- •Гиперкинетикалық-гипотоникалықсиндромның клиникалық көріністері. Хорея.
- •Гиперкинетикалық-гипотоникалықсиндромның клиникалық көріністері.Атетоз,дистония.
- •Гиперкинетикалық-гипотоникалықсиндромның клиникалық көріністері. Гемибаллизм, миоклониялар, миоритмиялар, тиктер, жазулық спазм, профессиональды құрысулар, ықылық
- •Экстрапирамидалық жүйенің бұзылыстарының тексеру әдістері
- •Белдік пункция және цереброжұлындық сұйықтықты зерттеу
- •Дисциркуляторлық энцефалопатия
- •Атеросклероздық энцефалопатияның бірінші кезеңіндегі клиникалық көрңініс.
- •Атеросклероздық энцефалопатияның екінші және үшінші кезеңіндегі клиникалық көрңініс.
- •Атеросклероздық энцефалопатия диагнозын дәлелдеу
- •Ми қан айналысы жетіспеуішлігінің алғашқы белгілері
- •Ми қан айналысының созылмалы жетіспеушілігін емдеу
- •Жұлын қан айналысының бұзылулары
- •Жұлын қан тамыры бассейніндегі бұзылыстар.
- •Жұлын қан айналысының күрт бұзылулары
- •Жұлындьқ шұғыл ишемиялық инсульті.
- •Жұлынның ишемиялық инсультінің емі.
- •Жұлынның геморрагиялық инсульті
- •Жұлын қан айналысының созылмалы жетіспеушілігі
- •Омыртқа остеохондрозы. Түбіршіктік синдромдар патогенезіндегі омыртқа остеохондрозының ролі
- •Мишықтың анатомиясы және физиологиясы.
- •Мишық афферентті жолдары.
- •Мишықтың эфференттік жолдары
- •Мишық зақымдануында тепе-теңдікті тексеру әдістері.
- •264. Алдыңғы ми артериясында қан айналымы бұзылу симптомдары.
- •Ортаңғы ми артериясы бассейнінде қан айналысының бұзылу симптомдары.
- •266. Артқы ми артериясы бассейнінде қан айналысының бұзылуы
- •Базиллярлық (негізгі) артерия бассейнінде қан айналысыньщ бұзылуы
- •Омыртқа артериясы бассейнінде қан айналысының бұзылуы
- •269. Ми қан айналысының өткінші бұзылымдары
- •Гипертониялық криз этиология және патогенезі.
- •Гипертониялық криз клиникасы және диагностикасы.
- •Ишемиялық инсульт этиология және патогенезі.
- •Ишемиялық инсульт клиникалық көрінісі.
- •Геморрагиялық инсульт этиология және патогенезі.
- •Геморрагиялық инсульт клиникасы.
- •Мидың бүйір қарыншасына және 4 қарыншаға қан құйылудың клиникалық көрінісі.
- •Ми инсульттерін анықтаудағы қосымша зерттеу әдістерінің маңызы(жқа, жза)
- •Ми инсульттерін анықтаудағы қосымша зерттеу әдістерінің маңызы (ми-жұлын сұйығының анализі)
- •Ми инсульттерін анықтаудағы қосымша зерттеу әдістерінің маңызы
- •Ми инсульттерін анықтаудағы компьютерлік томография әдісі.
- •Мойын остеохондрозының неврологиялық көріністері
- •Мойын остеохондрозы түбіршіктік синдром.
- •Мишықтық атаксия
- •284. Мишықтық атаксия сынамалары
- •Мишықтың бұзылыстарының симптомдары мен синдромдары.
- •Сенситивтік атаксия. Вестибулярлық атаксия
- •287. Ромберг кейпінде тепе-теңдікті тексеру. Жүрісті тексеру.
- •288. Жұлынның құрылысы мен қызметі.
- •289.Жұлынның құрылысы мен атқаратын қызметі. Жұлынның бөлімдері, жұлын нервтері. Рефлекторлық доға
- •290.Вегетативті жүйке жүйе. Оның функционалдық классификациясы.
- •291.Сезімтал жүйке ұштары (рецепторы)
- •292. Ұйқы, оның түрлері.
- •293. Жүйке жүйесіне жалпы шолу. Орталық жүйке жүйесі. Перифериялық жүйке жүйесі. Мидан шығатын нервтер.
- •294.Қан ауруларының неврологиялық синдромдары
- •295. Неврологиялық көмекті ұйымдастыру
- •296. Педункулярлы альтернирлеуші синдромдар
- •298. Мишықтың қыртысы қатпарлары
- •299.Бас миы мен жұлын қабықшалары
- •300.Жүйке жүйесінің құрылымдық түзілуі
59.Физиологиялық терең рефлекістер тексеру
Төменгі жақ рефлексі – жеңіл ашылған ауыздың иегіне салынған саусақтардың балғамен соққанда шайналатын бұлшық еттердің қысқаруы. Рефлекторлық доға: бас сүйек жүйкесінің 5-ші жұбының сезімтал талшықтың үшінші бұтағы нерв – бас сүйек жүйкесінің 5-ші жұбының сезімтал ядросы – бас сүйек жүйкесінің 5-ші жұбының қимыл ядросы – бас сүйек жүйкесінің 5-ші жұбының қимыл талшықтарының үшінші бұтағы - m.masseteri.
Сәулелі білек (карпорадиальды) рефлекс – білектің жеңіл бүгілуі мен пронациясы (ось бойынша айналдыруы), сәулелі сүйектің ұзын, жіңішке төменге қарай бағытталған бөлшегінің балғамен соққандағы саусақтардың бүгілуі. Рефлекс доғасы жұлынның сегменті С5-С8 деңгейінде тұйықталады (сурет. 4.8.).
Бүгілген білек (бицепитальды) рефлекс – иықтың екі басты сіңірлі бұлшық етінен балғамен соққанда білек буынында жіліншіктің бүгілуі. Рефлекс доғасы жұлынның сегменті С5-С6 деңгейінде тұйықталады. Жазылған - білек (трицепитальды) рефлекс – Иықтың үш басты сіңірлі бұлшық етінен балғамен ұрғанда жартылай бүгілген білек шынтақ буынының жазылуы. Рефлекс доғасы жұлынның сегменті С7-С8 деңгейінде тұйықталады.
Тізе рефлексі – тізе тобығының тізбегін балғамен ұрғанда, жіліншіктің бүгілуі. Науқастың арқа жағы немесе отырған кезде қарастырылады. Қол буыны немесе аяқтың жеңіл бүгілген тізе буынының білегі жығылады, содан кейін тізе тобығының тізбегіне балғамен ұрады. Отырған жағдайда науқасқа тізе буынның аяғын жеңіл түрде ажыратып және жазуын сұрайды. Егер тізе буынының тізбегіне балғамен соққанда жамбастың төрт басты бұлшық еті жеңіл қысқарып немесе мүлдеп қысқармаса, науқасқа қол буынының саусақтарын "кілт" сияқты жасауын айтады және оларды жан жақа қатты созуын айтады. (Ендрассиктің қабылдауы). Рефлекстің доғасы бұлшық ет сегментінің L2-L4 деңгейінде тұйықталады.
Табан рефлексі – балғаның сабы немесе инесімен табанның сызықты тітіркенуі кезінде табанның барлық саусақтарының бүгілуі. Рефлекстің доғасы жұлынның сегменті L5-S2 деңгейінде тұйықталады.
Ахиллов рефлексі – ахиллов сіңіріне балғамен ұрғанда табанның бүгілуі немесе табан сырт жағының жазылуы. Науқасты орындыққа тізеге отырғызу керек, себебі табандар салбырап тұру керек, ал қолдары орындықтың артқы жағын ұстау керек. Науқастың жатқан жағдайында рефлексті шақыру үшін сол қолымен табанды ұстап, аяқты тізе буынын жеңіл тік бұрышпен бүгіп отырып, ахиллов сіңірін балғамен ұрады. (сурет. 4.11). Рефлекстің доғасы жұлынның сегменті S1 деңгейінде тұйықталады.
Рефлекстерді зерттеу рефлексті зоналардың созылу дәрежесі, асимметрияны, біркелкілік, олардық сипаттамасын анықтай отырып, жүйке жүйесінің түрлі бөліктерінің жағдайын айтуға мүмкіндік береді. Рефлекстерді сипаттай отырып мынадай градацияны қолданылады:
тірі рефлекстер;
гипорефлексия;
60. Патологиялық рефлекстер тексеру
Рефлекстер орталық зақымдалу кезінде сияқты, нейрондардың шеткі қимылдың зақымдалуымен де өлшенеді.
Төмендеу (гипорефлексия) немесе жойылу (арефлексия) рефлекстері нейрондардың шеткі қимылдарының (жүйке, жұлынның сегментті аппараты, бас жүйкесінің ядролары) зақымдалуы жағдайына тән. Олар ми инсульты өткір кезінде төмендеп немесе мүлдем жоғалып кету мүмкін, ол жұлынның сегментті аппарат қызметінің езуімен байланысты, сонымен қатар, бұлшық еттің алғашқы сему кезіменде де байланысты болып келеді. Туа біткен арефлексия ерекше сирек кездеседі.
Диагностикалық елеулі үлкен мағынаны, көп жағдайда жүйке жүйесінің органикалық зақымдалуына көрсететін, рефлекстердің әркелкілігі (анизорефлексия) болып табылады.
Тері рефлекстерінің (ұлтандық, қарын) төмендеуі мен жоғалуы жұлынның рефлекторлық доғаның үзіліс кезінде байқалады, дәл сондай жағдай пирамидалық жолдың зақымдалу кезінде байқалады. Қарын рефлекстердің жоғалуы ұмытшақ склерозға тән нарсе. Олар сау адамдарда жоқ болуы мүмкін, босаң немесе май құрсақ қабырғасы кезінде, жасы келген адамдар мен көп туған әйелдерде жоқ болады.
Ішкі органдар аурулары мен жүйкенің тозуына негізделген, жүйке жүйесінің жалпы қозғыштығы терең және сыртқы рефлекстердің бірқалыпты жоғарлауы мүмкін.
Сіңірлі және периостальды рефлекстердің жоғарлауы нейрондардың орталық қимылының зақымдалуына тән. Ол ми бағанасы немесе жұлынның сегментті аппаратының зақымдалу деңгейі төмен болып, рефлекторлық қызметтің күшеюімен байланысты.
Сіңірлі рефлекстердің өткір күшеюі, олардың созылуына жауабы ретінде бұлшық ет тобы немесе бұлшық еттің тез ырғақты қысқарлуын көосететін, клонустар болып табылады. Тізе тобығының клонусы, тізе тобығын дірілдеу мен төрт басты жамбас бұлшық етінің босаңсынуы және ырғақты қысқаруға жауабы ретінде төмен қарай тез жылжуы.
Пирамидалық жолдың зақымдалуы кезінде, көбіне сау адамдарда жоқ болатын рефлекстер пайда болады. Мұндай рефлекстерді патологиялық деп айтады. Бұл рефлекс автоматизмнің ауыз рефлексі тобы жатады. Бұл, бетінің түрлі бөлігінің тітіркенуіне жауабы ретінде, әдетте ерінді созу мен сору қимылдарынан тұратын, автоматтандырылған қимылдарды көрсететін және ауыз бұлшық еттерінің орындайтын патологиялық рефлекстер тобына жатады. Олар қабықшалы-ядролық жолдың екі жақта зақымдалу кезінде пайда болады және ядролық өзек пен бас ми қабығының бөлшектеу кезінде дәлелдейді.
Бұл рефлекстер енді туылғандарға ғана тән, себебі, олардың қабық пен қабықты ядролы жолдары әлі толығымен қалыптасқан жок. Баланың дамуы мөлшері бойынша ауыз автоматизм рефлекстері бас миының қабықшасымен тежеледі және ОЖЖ патологиясында ғана көрсетіліп, беймәлім жағдайда болады. Мысалы, олар ішкі капсула облысында энцефаломаляция ошағымен бас ми буынының атеросклероз ауыруымен ауратын науқастарға немесе амиотрофикалық бүйір склерозымен ауратын науқастрға тән.
Хоботков рефлексі – жоғарғы немесе төменгі ерінді балғамен жеңіл ұрған кездегі, ерінді алға қарай созып ауыз бұлшық етінің айнала қысқаруы.
Назо-лабиальды рефлекс – ерінді алға қарай созғанда, мұрынның арқасын балғамен ұрған жағдайда ерін бұлшық етінің қысқаруы. Сору рефлекс – олардың жеңіл сызықты тітіркені кезіндегі сору қимылы.
Маринеску-Радовичтің Алақанды - иек рефлексі – бас бармақтың жоғарылау аймағында терінің сызықты тітіркену кезіндегі иек бұлшық етінің қысқаруы.
Ерекше диагностикалық құндылықты патологиялық табан рефлекстері алады. Жауапты реакция формаларына байланысты оларды жазылған және бүктелген деп ажыратады.
Жазылған табан рефлекстері
Бабинскийдің белгісі – желпеуіш тәрізді айырылыс пен қалған саусақтарының бүгілуі кезінде, оны балғаның сабына табанның тітіркену жауабы ретінде табанның бас бармағының жазылуы (2 – 2,5 лет жасқа дейінгі балаларда - физиологиялық рефлекс) (сурет. 4.12.).
Оппенгейм белгісі – науқастын жіліншігінің жоғарысынан төменге қарай екі саусақты басып жүргізгенде табанның бас бармағының жазылуы мен басқа саусақтардың желпеуіш тәрізді айрылысы.
Гордон белгісі –сіңірдің артқы жоғарғы бетіндегі бұлшық етті сығу кезінде табанның бас бармағының жазылуы мен басқа саусақтардың желпеуіш тәрізді айрылысы.
Шеффер белгісі – ахиллов сіңірінің қысып сығылған кезде табанның бас бармағының жазылуы.
Бүгілген табан рефлекстері
Россолимоның төменгі белгісі – науқастың саусақтарының тырнақ бөлігінде тез және қысқа соққылардың жауабына табан саусақтарының бүгілуі (сурет. 4.13.).
Бехтерев-Мендельдің төменгі белгісі – 3-4-ші табан сүйектерінің облысында оның сыртқы бетіне балғамен соққандағы жауабы табан саусақтарының бүгілуі.
Жуковтың төменгі белгісі – табанның жоғарғы бөлігіндегі қабатын балғамен ұрғандағы жауабы ретінде табан саусақтарының ұлтандық бүгілуі.
Жоғарғы аяқ-қолда патологиялық бүгілген рефлекстер.
Россолимоның жоғарғы белгісі – қол буыны саусақтарының ақырғы бөлігінің алақанды үстіңгі жағының дәрігердің қолымен тез соққандағы жауап беру жағдайында, қол буынының саусақтарының бүгілуі (көбіне 1-ші саусақ).
Якобсон-Ласктың белгілері – сәулелі сүйектің ұзын, жіңішке төменге қарай бағытталған бөлшегінің балғамен соққандағы жауабына қол буыныны саусақтарының алақанды бүгілуі.
Жуковтың жоғарғы белгісі – 3-5 алақан сүйегінің облысында алақанды жоғарға қабатында оны балғамен соққанда қол буынының саусақтардың бүгілуі.
Патологиялық рефлекстерге, жұлынның көлденең зақымдалуы кезінде пайда болатын қорғаныс рефлекстері де жатады. Жаны кеткен аяқ-қол бұлшық еттерінің еріксіз, сергітетін қысқарылуы нәтижесінде пайда болады. Сонымен, жаны кеткен аяқ-қолдың саны немесе сирағы, табанның тітіркену жағдайында жіліншік пен табанның буыны, тізе және жамбас пен сан буындары еріксіз бүгіледі. Егерде аяқ шамалап алғанда бүгіліп тұрса, онда оның көрсетілген буындарда жазылуы мүмкін. Қорғаныс рефлекстері бір шымшым, сызықты тітіркенумен, ыстық немесе суық заттың тиіп кетуінен пайда болады. Жаны кеткен аяқ-қолдың қандай да бір буынында пассивті қимылмен пай болуына болады. Қорғаныс рефлекстің мысалы ретінде Мари-Фуа-Бехтеревтың белгісін айтуға болады, оның мысалы табан саусақтарының тез пассивті ұлтандық бүгілуіне жауабы ретінде тізе мен жамбас, сан буындарында аяқтың еріксіз бүгілуі болып табылады.
Синкинезия - белсенді қимылдардың орындалуын көрсететін, келісілген қимылдардың пайда болуын атайды. Олар физиологиялық (жүрген кездегі қоды самғап жүру) және патологиялық. Соңғылардың ішінен глобальды, координаторлы және еліктеуіш болып бөлінеді.
Патологиялық синкинезия – сау аяқ-қолдың кезінде қандай да бір қимылды жасағанда пайда болатын, жаны кеткен жақтың еріксіз қимылы (қол буынын жұдырыққа қысу, қолын жоғары қарай көтеру және т.б.) Сонымен қатар, жаны кеткен қол шынатақ буынында бүгіліп және кеудеге келеді, білек артқа қарап тұрады, қол буыны бүгіледі, ал аяқ бүктеліп орта сызыққа дейін келеді.
Үйлестіргіш синкинезия – паретикалық аяқ-қолдың қандайда бір қимылын жасау әрекетінде еріксіз басқа қимыл пайда болады. Сонымен екі қолды алға қарай созу паретикалық аяқ-қол саусақтарын бүктеуге әкеледі. Сирақты бүгу әрекетінде, тізе буынын қолымен қысып тұрған дәрігердің қарсылығына қарамастан, табан пен паретикалық аяқтың бас бармағы еріксіз бүгіледі.
Еліктеу синкинезия – сау кезіндегі жасалынатын қимылдар паретикалық аяқ-қолда да еріксіз қимылдың қайталануы. Қолды алға созу мен сау қолдың пронациясы кезінде пайда болатын, паретикалық қолда еріксіз қимылдар. Сау аяқты бөліп беру мен салуда кезінде дәрігердің қарсылығын жеңген уақытта осындай жаны кеткен аяқта еріксіз қимылдар пайда болады.
Контрактуралар буында қимылдың шектеуі пайда болатын, бұлшық еттің күшті сергітетін күш салуымен сипаталады. Контрактуралар тағы да бүгілу, бүгілмейтін, проноторлы; оқшаулануы бойынша - табан, қолдың буынының контрактурасы, моно-, пара-, три- и квадриплегикалық; көрсету әрекеті бойынша – күшті және периодты сергітетін түйілу түрінде тұрақты емес, пайда болу мерзімі бойынша патологиялық процесстің дамуынан кейін - ерте және кешкі, ауру байланысы бойынша – қорғаныс рефлекторлы, анталгиялық, жүйке жүйесінің түрлі бөліктерінің зақымдалуы бойынша – пирамидалық, экстрапирамидалық, спинальды. Кешкі гемиплегикалық контрактура (Вернике-Манның тұрысы): иықтың кеудеге, қол буынының бүгілуі, сан мен сирақтың жазылуы және табанның ұлтандық бүгілуі.
